كوكتەمنىڭ ءبىر كۇنى – جىلعا ازىق
بەيسەنبى, 28 ناۋرىز 2013 1:41
ەگىنشىلىكتىڭ تاۋەكەل اۋماعىنداعى اقتوبەلىك ديقاندار وتكەن جىلعى قۋاڭشىلىق سالدارىن ۇمىتا قويعان جوق. الايدا, «شەگىرتكەدەن قورىققان ەگىن ەكپەس» دەگەندەي, قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرماعانى دا انىق. الداعى كوكتەمدە ەگىن القابىنىڭ قۇرىلىمىندا بۇرىنعى جىلدارعا قاراعاندا وزگەرىس بولادى دەپ كۇتىلۋدە. جالپى, ەگىن القابىنداعى بيدايدىڭ ۇلەس سالماعىن 88 پايىزدان 77 پايىزعا دەيىن كەمىتۋ, ونىڭ ورنىنا مال ازىعىندىق داقىلدار, سونىڭ ىشىندە ارپانىڭ ۇلەس سالماعىن ارتتىرۋعا باعىت ۇستالۋدا.
بەيسەنبى, 28 ناۋرىز 2013 1:41
ەگىنشىلىكتىڭ تاۋەكەل اۋماعىنداعى اقتوبەلىك ديقاندار وتكەن جىلعى قۋاڭشىلىق سالدارىن ۇمىتا قويعان جوق. الايدا, «شەگىرتكەدەن قورىققان ەگىن ەكپەس» دەگەندەي, قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرماعانى دا انىق. الداعى كوكتەمدە ەگىن القابىنىڭ قۇرىلىمىندا بۇرىنعى جىلدارعا قاراعاندا وزگەرىس بولادى دەپ كۇتىلۋدە. جالپى, ەگىن القابىنداعى بيدايدىڭ ۇلەس سالماعىن 88 پايىزدان 77 پايىزعا دەيىن كەمىتۋ, ونىڭ ورنىنا مال ازىعىندىق داقىلدار, سونىڭ ىشىندە ارپانىڭ ۇلەس سالماعىن ارتتىرۋعا باعىت ۇستالۋدا. بۇعان ءىرى اۋىلشارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىنداعى مال باسىنىڭ بۇدان ءۇش جىل بۇرىنعىعا قاراعاندا 20 پايىزعا دەيىن كوبەيۋى سەبەپ بولىپ وتىر. سونداي-اق, الداعى كوكتەمدە ەگىس سالۋدى تەك قۇنارلىلىعى جوعارى جەرلەردە جۇرگىزۋ كوزدەلۋدە. ياعني نەگىزىنەن باللبونيتەتى جوعارى ايتەكە بي, حرومتاۋ, مارتوك جانە قارعالى اۋداندارىندا ەگىس سالۋعا باسىمدىلىق بەرىلەدى. سونىڭ وزىندە دە ەگىس القابىن قىستارتۋ كوزدەلۋدە. شاش-ەتەكتەن شىعىنعا باتىپ, ەگىس سالعانمەن ءونىم الىنبايتىن جەرلەردە ەگىنشىلىكپەن اينالىسۋدان گورى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ تيىمدىلىگى جوعارى ەكەنىن ءومىردىڭ ءوزى العا تارتۋدا. سونىمەن, وتكەن جىلى وبلىس بويىنشا 725 مىڭ گەكتارعا ەگىس سالىنىپ, ونىڭ 45 پايىزى كۇيىپ كەتىپ, ەسەپتەن شىعارىلدى. ءار گەكتاردان نەبارى 2,9 تسەنتنەر استىق جينالدى. بيىل 669 مىڭ گەكتارعا تۇقىم سەبىلەتىن بولادى. مۇندا ارپا القابىنىڭ ءوزىن بىلتىرعىعا قاراعاندا 31 مىڭ گەكتارعا, مال ازىعىندىق داقىلدار 10 مىڭ گەكتارعا كەڭەيتىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. 42 مىڭ گەكتارعا مايلى داقىلدار تۇقىمى سەبىلەدى.
قۋاڭشىلىق سالدارىنان تۇقىمدىق استىق جەتىمسىزدەۋ بولىپ تۇر. دەگەنمەن, قازىرگى تاڭدا قاجەتتى تۇقىمنىڭ 60-65 پايىزى وبلىستىڭ ىشكى مۇمكىندىگى ارقىلى دايىندالىپ قويىلدى. سونىمەن بىرگە, اۋدانداستىرىلعان ءداندى داقىلداردىڭ تۇقىمدىق استىعىن وندىرۋمەن اينالىساتىن «ستەپنوە» جشس-دەن 4 مىڭ توننا تۇقىمدىق استىق باسقا شارۋاشىلىقتارعا بەرىلمەك. قارجىلاي جاعدايى تۇراقتى شارۋاشىلىقتارعا ۇكىمەت تە تۇقىمنان كومەكتەسەدى دەپ كۇتىلۋدە. ازىق-ت ۇلىك كەلىسىم-شارت كورپوراتسياسىنان ءبىر تونناسى 60 مىڭ تەڭگەدەن تۇقىمدىق استىق الۋدىڭ جولدارى قاراستىرىلۋدا. شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارى مەن شارۋا قوجالىقتارى ءوزارا كەلىسىپ, تۇقىم دايىنداۋدى دا قولعا الىپ جاتىر ەكەن. قولدا بار تۇقىمدىق ءداندى داقىلداردىڭ بارلىعى زەرتحانالىق تەكسەرۋدەن وتكەن, شىعىمدىلىعى 1 جانە 2 كلاسس دەپ باعالانعان.
الداعى كوكتەمدە ەگىس سالۋ ءۇشىن جەر دايىنداۋعا دا كوڭىل بولىنگەن. وتكەن جىلى 218 مىڭ گا سۇدىگەر جىرتىلعان, 195 مىڭ گا پار كوتەرىلگەن, سونداي-اق, 30 مىڭ گا پار حيميالىق جولمەن دايىندالعان كورىنەدى. قىسقى كەزەڭدە بىرازىراق القاپقا قار توقتاتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن.
وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى مۇحتار جۇماعازيەۆتىڭ ايتۋىنشا, كوكتەمگى ەگىسكە قاجەتتى جانار-جاعارمايدان كىدىرىس بولمايدى. ۇكىمەت كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا قاجەتتى جەڭىلدەتىلگەن باعامەن بەرىلەتىن 10 مىڭ توننا جانار-جاعارمايدى ءبولەدى. ال باسقارما ولاردى شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىنىڭ تاپسىرىستارى بويىنشا تولەدى. بۇل باعىتتا ەشقانداي كىدىرىس بولمايدى, بۇرىننان قالىپتاسقان تاجىريبە سونى كورسەتىپ ءجۇر.
كوكتەمگى ەگىسكە پايدالانىلاتىن تەحنيكانى دايىنداۋدا دا ىلكىمدىلىك بار. تراكتورلاردىڭ 90 پايىزى, ەگىس قۇرالدارىنىڭ جانە توپىراق وڭدەۋ تەحنيكاسىنىڭ 89 پايىزى جوندەۋدەن وتكەن. بيىلعى كوكتەمگى ەگىسكە 230 ءونىمدىلىگى جوعارى ەگىس كەشەندەرى قاتىساتىن بولادى. بۇعان قوسىمشا وتكەن جىلى جاڭا 100 «بەلارۋس» تراكتورى ساتىپ الىنىپتى, كوكتەمدە سولاردىڭ دا بىرقاتارى دالالىق جۇمىستارعا پايدالانىلادى. جالپى, بيىل ىلعال ساقتاۋ تەحنولوگياسىنا ايرىقشا كوڭىل بولىنگەلى وتىر. سوندىقتان دا كوكتەمگى ەگىسكە دايىندىقتى ەرتەرەك تياناقتاپ, ناۋقاندىق جۇمىستى ۋاقتىلى جۇرگىزۋدىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلۋدا. وتكەن جىلى قۇرقول قالعان اقتوبەلىك ديقاندار الداعى كوكتەمنەن ءۇمىتتى. اۋا رايىنىڭ قولايلى مەرزىمىن ۇتىمدى پايدالانۋ ءۇشىن تۇقىمدىق استىقتىڭ قورىن تولىقتىرىپ, تەحنيكاسى مەن توپىراق وڭدەۋ جانە تۇقىم سەبۋ قۇرالدارىن ساقاداي-ساي ازىرلەۋگە جۇمىلعان اقتوبەلىك ديقانداردىڭ قازىرگى قۇلشىنىسى وسىنداي. ولار بەرەكە-بايلىقتىڭ نەگىزى قالاناتىن كوكتەمنىڭ ەسىك قاعىپ تۇرعانىن دا بەك تۇسىنەدى. ال, مۇنىڭ ءوزى «كوكتەمنىڭ ءار كۇنى جىلعا ازىق» دەگەندى قاپەرگە ۇستايتىن شارۋا ادامىن الدا قاربالاس شارۋا كۇتىپ تۇرعانىن تاعى ءبىر ەسكە سالعانداي.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.
