ەل بەرەكەسى – ىشكى بىرلىكتە

پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيىلعى “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا الداعى 10 جىلدىققا مەجەلەنگەن بيىكتەردى باعىندىرۋ ءۇشىن قوعامداعى بارلىق كۇشتەردىڭ بىرلەسە قيمىلداۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا باسا ءمان بەردى. ول مەيلى ساياسي پارتيا بولسىن, ۇەۇ بولسىن, بيزنەس پەن مەملەكەتتىك ورگان بولسىن, ماقسات-مۇددە ءبىر ارناعا توعىسقاندا الار اسۋعا القىنباي جەتەتىندىگىمىز انىق. الدىمدا قازاقستان پرەزي­دەن­تى­نىڭ رەسپۋبليكا حالقىنا ارناعان ءداستۇرلى جولداۋى جاتىر. ءبىر جىل بۇرىن مەملەكەت باسشىسى جاۋاپتى ورىندارعا داعدارىستان شىعۋ تۋ­را­لى مىندەت جۇكتەسە, بيىلعى جولداۋ تۇتاس ونجىلدىق دامۋعا ارنالدى. ونىڭ نەگىزى – ەلدىڭ ەكونوميكالىق ورلەۋى مەن قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىنىڭ تۋى. پرەزيدەنت ەلى­مىزدىڭ داعدارىس دۇرمەگىندە جو­لىنان جاڭىلماعانىن ايتىپ, ەندى ستراتەگيالىق ماقساتتى كوزدەگەن 2020 جىلعا دەيىن اتقارىلاتىن ىستەردىڭ جوسپارىمەن تانىستىردى. كۇن تارتىبىندە ماڭىزدى ءما­سە­لە – ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ مىندەتى تۇر. ال ول ءۇشىن ەڭبەك ءونىم­دىلىگى ارتىپ, بارلىق سالاعا يننو­ۆا­تسيا دەندەپ ەنۋى ءتيىس. سوندا عانا باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتا­رى­نا ەنە الامىز. بۇل – ەلباسىنىڭ ءسوزى. مەنىڭ ۇعىمىمدا, پرەزيدەنت اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا وزگە­لەر­دەي 10 جىل مەرزىم اتاماي, 4 جىل ارناعان. وسى ۋاقىت ارالى­عىن­دا اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى ءونىم ءوندىرۋدى از دەگەندە ەكى ەسەگە دەيىن ءوسىرۋ مەن ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپ­سىز­دىگىن 80 پايىزعا دەيىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتى قويىلىپ وتىر. ەكو­نو­ميكانى ءارتاراپتاندىرۋ بويىن­شا 30 ملرد. دوللار شەتەل يۆەس­تي­تسياسىن يگەرىپ, ۇكىمەتتىڭ بيزنەستى دامىتۋعا ارنالعان “جول كارتاسىن” جۇزەگە اسىرۋعا تاپسىرما بەرىلدى. وسىلايشا بيزنەستىڭ تىنىسىن اشىپ, ونجىلدىقتىڭ اياعىنا قاراي ءىجو-گە بيزنەس تۇسىرەتىن پايدا 40 پايىزدىڭ كولەمىندە بولعانى ءجون دەگەن تالاپ بار. بيىلعى جولداۋدا بارشا قازاق­ستا­ندىقتار ءۇشىن ۇلتتىق يدەيا اي­تىلدى. ول – 2020 جىلى قازاق­ستاننىڭ قۋاتتى ەلگە اينالۋى. قا­زىرگى كۇنى ەلىمىزدە قانشا جۇمىستار اتقارىلدى دەگەنىمىزبەن, ءبىز قاجەتتى تاۋارلاردىڭ بارلىعىن شەتتەن تاسۋدامىز. ەلدە سول ونىمدەردى دايار­لايتىن شيكىزات جوق پا, الدە جۇمىس كۇشى جوق پا؟ بىزدە ءاربىر 26 ادامعا ءبىر باتەڭكە, 2,3 مەتر ماتا شىعارىلادى ەكەن. وكىنىشتى مە, وكىنىشتى. وزىمىزدە مۇنايدىڭ مول قورى بولا تۇرا, بەنزين, ديزەل وتىنى مەن مايدىڭ باعاسى الەمدىك دەڭگەيدە, ياعني ولاردى وزىمىزدە شىعارىپ وتىرساق تا ونىڭ باعاسىن بىزگە ترانسۇلتتىق كومپانيالار اي­قىنداپ بەرىپ وتىر. ەلەكتر قۋاتىن تۇتىنۋ جايىنان دا وسىنداي كەلەڭ­سىزدىكتى كورەمىز. ارينە, “ماسكەۋ ءبىر كۇندە سالىنعان جوق” دەمەكشى, مۇنىڭ بارلىعىنىڭ بىرنەشە جىلدىڭ جۇزىندە عانا اتقارىلا سالار وڭاي شارۋا ەمەستىگى تۇسىنىكتى, دەگەنمەن, العا بيىك ماقساتتار قويىپ وتىر­عاندا حالىققا جولداۋدا ەل كۇتكەن مەجەدەن شىقپاي جاتقان سالالار مەن كاسىپورىندار اتىنا سىن اي­تىلۋى قاجەت ەدى عوي دەپ تە ويلاي­مىن. ارينە, قول جەتكەن تابىستار مىندەتتى تۇردە ايتىلعانى ءجون, بىراق كەمشىلىكتەر قوسا ايتىلماسا, ولار قالاي جوندەلمەك؟ حالىقتا “قاتەلىك جىبەرگەن جامان, ال ول قاتەلىكتى جوندەۋگە ۇمتىلماۋ ودان دا جامان” دەگەن ءسوز بار. جىل قورىتىندىسىنا بايلا­نىس­تى مينيسترلىكتەر مەن ۆەدوم­ستۆولاردىڭ القا وتىرىستارىنداعى ەسەپتەردى قاراساق, ىلعي ءبىر جەتىس­تىك­تەر ايتىلادى. ال سالانىڭ قا­لىپ جاتقان تۇستارى, ونىڭ ورىن الۋ سەبەپتەرى مەن ونى جويۋ نەمەسە تىنىسىن كەڭەيتىپ, دامۋعا جول اشۋ تۇسى ايتىلمايدى. مۇندايدى قازاق “جاۋىردى جابا توقۋ” دەيدى ەمەس پە. ءبىز – الەمدىك قوعامداستىقپەن ينتەگراتسيالانۋعا ۇمتىلعان ەلمىز. ءسوز جوق, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋىمىز قازاقستان يميد­جىن كوتەرەتىنى دە ايقىن. الايدا, بىزدە قاراپايىم ادام ءۇشىن ءالى دە قولجەتىمدىلىگى از نارسەلەر كوپ. جولداۋدا وسى ماسەلەلەرگە قاتىستى جاقسى ويلار بار. مىسالى, 2020 جىلى قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنىڭ ارتۋى, ساپالى مەديتسينالىق جاردەم مەن الەمدىك دەڭگەيدەگى ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن عىلىم-ءبىلىم سالاسىن رەفورمالاۋ, بالا­باق­شادان ۋنيۆەرسيتەتكە دەيىنگى ارالىقتا وقۋ-تاربيە ءىسىن جاقسارتۋ باعدارلاماسى شىن مانىسىندە مەم­لەكەتتىك ءىس. تۇرعىن ءۇي-كوممۋ­نال­دىق شارۋاشىلىق سالاسىنىڭ جۇ­مىسىن جاقسارتۋ, زەينەتكەرلەر مەن مۇگەدەكتەردى الەۋمەتتىك قورعاۋ سىن­دى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تولىپ جاتقان مىندەتتەردىڭ ويداعى­داي ورىندالۋى حالىقتىڭ تۇرمى­سىنا تىكەلەي وڭ اسەر ەتەتىنىنە داۋ جوق. بىراق, ماسەلە سول جوسپارلانعان مىندەتتەردىڭ اتقارىلۋىندا جاتىر. ەگەر وسىعان دەيىن كوشەلەردە ور­نالاسقان بيلبوردتاردا “قارا­پايىم ادامعا قاراي قاراپايىم 10 قادام”, “30 كورپوراتيۆتىك كوش­باس­شى”, “100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا”, “سىبايلاستىققا قارسى مىقتى 10 سوققى” دەگەن ساندارعا كوزىمىز ءۇي­رەن­سە, ەندى مەملەكەت باسشىسىنىڭ الىسقا, الداعى 10 جىلدى بەتكە العان ستراتەگيالىق ۆلاديسلاۆ كوسارەۆ, قازاقستان كوممۋنيستىك حالىقتىق پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ توراعاسى. تۇرعىداعى “قا­زاقستان-2020” سانىنا قارايتىن بولدىق. ەندى تەك يگىلىككە باعىتتال­عان وسى جوسپارلار قاعاز جۇزىندە قالىپ قويماي, ناقتى جۇزەگە اسسىن دەگەن تىلەك بار. جولداۋدا بيىك ماقساتتارعا قول جەتكىزۋدە بارلىق پارتيالاردىڭ, ازاماتتىق قوعامنىڭ بىرىگۋى, “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پار­تياسىنىڭ بۇل ىستە توپتاس­تى­رۋ­شى, كۇش بىرىكتىرۋشى رەتىندە جۇمىس جاساۋى كەرەكتىگى اتاپ كورسەتىلدى. وتانىنىڭ كوركەيۋى, باسەكەگە قابىلەتتى, الدىڭعى قاتارداعى مەم­لە­كەتتەرمەن تەرەزەسى تەڭ بولۋى, حال­قىنىڭ تۇرمىس دەڭگەيىنىڭ جوعا­رىلاۋى, ەلدىڭ ينتەللەكتۋالدىق, زياتكەرلىك دەڭگەيىنىڭ ءوسۋى ءاربىر ازاماتتىڭ كوكەيىن تەسكەن ارماندى وي عوي. وسى ارمانعا جەتۋدە حا­لىق­تىق كوممۋنيستەر وزدەرىنە قاتىستى ماسەلەدە ايانىپ قالمايتىنىنا سە­نىمىم مول.