ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس باستالعاندا ءتۇبىت مۇرتتى بوزبالا اسكەر قاتارىنا الىنىپ, 13-ءشى ديۆيزيانىڭ 48-ءشى كاۆالەريالىق پولكى قۇرامىندا ەۋروپانىڭ كوپتەگەن قالالارىن جاۋدان ازات ەتۋگە قاتىسقان. ەستە ساقتاۋ قابىلەتىنىڭ مىقتىلىعى سونشالىق, ءالى كۇنگە دەيىن قاندى شايقاستاردىڭ ۇساق-تۇيەگىنە دەيىن ۇمىتپاعان.تۋعان جەرگە ورالعاننان كەيىن ورمان ورتا مەكتەبىنە مۇعالىم بولىپ ورنالاسىپ, زەينەتكە شىققانشا جارتى مىڭعا جۋىق شاكىرتتى قاناتتاندىرىپ ۇشىرعان.
– بالام, كوپ جاساۋدىڭ سىرىن سۇراپ جاتىرسىڭ عوي. مىنە, 95-ءتى القىمداپ قالدىم. قۇلاعىمنىڭ ەپتەپ مۇكىستىگى بولماسا ءجۇرىپ-تۇرۋدان قالا قويعان جوقپىن. جاڭا عانا ارحان اۋىلىنان كەلگەن بەتىم. گازەت-كىتاپتى كوزىلدىرىكسىز وقي بەرەمىن. جەتى ايلىعىمدا شالا تۋىپپىن. اكە-شەشەم تۇلكى تىماققا سالىپ اسىراپتى. جەتى جاسقا كەلگەنشە ءجيى اۋىرىپ, ودان كەيىن دوعدىرعا قارالعان ەمەسپىن. جالعان دۇنيەنىڭ قىزىعىن دا, شىجىعىن دا باستان وتكەردىم. بۇل دا اللانىڭ ماڭدايعا جازعانى شىعار, – دەيدى اتادان بالاعا ميراس بولىپ كەلە جاتقان ىزگى قاسيەت-داستۇرلەردى ۇرپاقتارىنىڭ بويىنا ۇيالاتا بىلگەن قاريا. پاراساتتىلىق پەن سىيلاستىقتى سەرىك ەتكەن اۋلەتتىڭ «مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق بايقاۋىندا وڭىرلىك جەڭىمپاز اتانۋىنىڭ ءبىر سىرى وسىندا جاتسا كەرەك.
ايشا اجەي ەكەۋى ءبىر شاڭىراق استىندا 70 جىل ءتۇتىن تۇتەتىپ, ون ۇل-قىز تاربيەلەپ وسىرگەن. ولاردان 25 نەمەرە, 21 شوبەرە سۇيگەن. جۋىردا قۇداي قوسقان ومىرلىك قوساعىنان ماڭگىلىككە ايرىلىپ, كوڭىلى قۇلازىپ, شوگىڭكىرەپ قالىپتى. قيىن-قىستاۋ جىلدارى جۇپتارى جازىلماستان ەڭبەك ەتكەن, ءشاي دەسپەگەن.
– بالالارىم شەتىنەن ونەرلى, ءان ايتادى, مۋزىكالىق اسپاپتاردا وينايدى. نەمەرە-شوبەرەلەرىمنىڭ ءبارى ىستىق. باحتيارىم – ەلگە ايگىلى ۆەلوشاباندوز. وليمپياداعا باردى. ادەمى قارتايا بىلگەنگە نە جەتسىن! شارشاماي-شالدىقپاي وسى كۇنگە جەتكەنىمە شۇكىرشىلىك دەيمىن. مەرەكە سايىن سىيلىقتارىن اكەلىپ, قۇرمەتتەپ جاتادى. انا جولى كاسىپوداق اتىنان ەرىك دەگەن بالام گاۋھار تويىمىزبەن قۇتتىقتاپ, سىي-سياپاتىن كورسەتىپ كەتتى. اكەسى ەسىممەن قىزمەتتەس بولىپ ەدىم. ۇمىتپاعانىنا ريزامىن. ەڭ باستىسى, كوڭىل عوي, دەگەن قاريانىڭ جاقسىلىققا جانى تولقىپ, جانارى جاساۋراعانداي بولدى.
تابانى كۇرەكتەي 32 جىل بويى ءبىر مەكتەپتە جۇمىس ىستەگەن ارداگەر ۇستازدىڭ اعاشتان ءتۇيىن تۇيەتىن شەبەرلىگى مەن سۋرەتشىلىگى ءوز الدىنا. ال شارتتى اتاۋعا يە «اتا مۇرا» جيناعىنىڭ تاريحى ءتىپتى قىزىق, تاڭعالدىرادى. بالالارىنىڭ ايتۋلارىنا قاراعاندا اكەسى 1949 جىلدان بەرى «سوتسياليستىك قازاقستان» («ەگەمەن قازاقستان») باسىلىمىن جازدىرىپ الادى ەكەن. سودان بەرى تۇراقتى وقىرمانى. اۋىلدان قالاعا كوشكەنگە دەيىن گازەتتىڭ توم-توم تىگىندىلەرى ءۇيدىڭ شاتىرىندا مۇقيات ساقتالىپتى. «ەگەمەننىڭ» بەتتەرىندە جارىق كورگەن ماقال-ماتەلدەردى, شەشەندىك سوزدەردى, ويشىلداردىڭ ناقىلدارىن مارجانداي جازۋىمەن اق قاعازعا جۇيەلى تۇردە كوشىرىپ وتىرعان. 600 بەتتىك «جيعان-تەرگەنىن» توپتاستىرىپ, تۇپتەپ, مۇقابا جاساپ, اۋىز ادەبيەتى, ولەڭدەر, تەرمەلەر, ءۇزىندى-تسيتاتالار, بيلەر ءسوزى, ەستەلىكتەر سەكىلدى ءار جانرعا سالالاپ, سالماعى ءزىل باتپان «كىتاپ» ەتىپ قۇراستىرىپ شىعارعان. «ءومىر دەگەن نە؟», «ءسوز قۇدىرەتى» سياقتى پالساپالىق وي-تۇيىندەرگە تولى تاقىرىپتار دا مولىنان قامتىلعان. ارتتا قالعان ۇرپاقتارىنىڭ ءبىر كادەسىنە جاراپ قالار دەگەن نيەتپەن ۇلى باعداتقا اماناتتاپ تاپسىرىپتى.
نەكىباەۆتار اۋلەتىنىڭ اقىلگويى, ابىزى جەتپىس جىلعا جۋىق سىرلاسى, اقىلشىسى «ەگەمەن» دەسە, ەلەگىزىپ, ىزدەپ وتىرادى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
