ەۋروپارلامەنت كۇردەلى قۇرىلىم. ونىڭ قۇرامىنا 28 ەلدىڭ دەپۋتاتى كىرگەن سوڭ, ولار ساياسي ۇستانىمدارى بويىنشا فراكتسيالارعا بىرىگەدى. ماسەلەن, كونسەرۆاتورلار, سوتسيالدەموكراتتار, جاسىلدار, ليبەرالدار جانە باسقالار. بۇعان دەيىن ەۋروپارلامەنتتە ەكى فراكتسيا باسىم بولدى. ول كونسەرۆاتور ەۋروپانىڭ حالىق پارتياسى – 218 ورىن جانە سوتسيال-دەموكراتتار اليانسى – 186 ورىن. الايدا مامىردىڭ سوڭىندا وتكەن سايلاۋدا ۇلتتىق ماسەلەنى جالاۋلاتىپ, ەۋروينتەگراتسياعا سەنبەيتىن پوپۋليستەر مەن كليمات تاقىرىبىن كوتەرەتىن جاسىلدار پارتياسى العا شىعادى دەپ بولجانعان.
بولجام جارتىلاي بولسا دا, شىندىققا ۇلاستى. جوعارىداعى قوس پارتيا ءبىراز ورنىنان ايرىلدى. ناتيجە مىناداي. بۇل جولى ەۋروپانىڭ حالىق پارتياسى –
179 ورىن, سوتسيال-دەموكراتتار اليانسى 153 ورىن, ليبەرالدار مەن دەموكراتتار اليانسى 105 ورىنعا يە بولدى. بۇلار ەۋروپانىڭ ودان ءارى بىرىگۋىن قولدايتىن ساياسي كۇشتەر. بۇل جولى ءبىراز السىرەدى.
ەسەسىنە, جاسىلدار – 69 ورىن, ەۋروپانىڭ كونسەرۆاتور ءجانە رەفورميستەرى – 63 ورىن, فرانتسيادان مارين لە پەن باستاعان ۇلتتار مەن بوستاندىق ەۋروپاسى – 58 ورىن. ال برەكسيتتى جاقتاعان بريتان نايدجەل فارادجدىڭ ەۋروپا بوستاندىق پەن دەموكراتيا ءۇشىن پارتياسى 54 ورىن الدى. بۇلار ءار مەملەكەتتىڭ ەگەمەندىگى ساقتالۋىن قالايتىن, ەۋروپانىڭ ودان ءارى تەرەڭ ينتەگراتسياسىنا قارسى ساياسي توپتار. ولاردىڭ ەۋروپارلامەنتتەگى ۇلەسى وسى سايلاۋدا ارتا ءتۇستى. انتۆەرپەن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى دەۆيد كريكەمانس جاڭا پارتيالار ىقپالدى كۇشكە اينالۋى مۇمكىن دەيدى: «ەكسترەميستىك پارتيالار, اسىرە وڭشىل پارتيالار, ەۋروپالىق ينتەگراتسياعا سىني كوزقاراستاعى قوزعالىستار ايماقتا ۇلكەن ساياسي كۇشكە اينالىپ كەلەدى. جەكەلەگەن ەلدەردە عانا ەمەس – بۇكىل ەۋروپادا. ەندى ولار ەۋروپارلامەنتتە ءۇشىنشى ءىرى پارتياعا اينالۋعا جاقىن. قالاساڭىز, ولار ەۋروپالىق شەشىمدەرگە توسقاۋىل قوياتىن كۇنگە دە جەتۋى مۇمكىن».
بريتانيانىڭ ەۋرووداقتان شىعۋى, يتاليادا پوپۋليستىك ۇكىمەتتىڭ قۇرىلۋى, ەۋروپادا ميگرانتتار سانىنىڭ ارتۋى, جاھاندىق جىلىنۋ – مۇنىڭ بارلىعى قاتارداعى ەۋروپالىقتاردىڭ ساياسي كوزقاراستارىنا اسەر ەتتى. سول ءۇشىن ولار ۇلتتىق ماسەلەنى ءجيى كوتەرەتىن, ميگراتسيالىق ساياساتتى سىنايتىن, تابيعات ماسەلەسىن داۋلايتىن جاڭا پارتيالاردى قولداي باستادى. بۇدان بولەك, ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ودان ءارى ءبىر وداق اياسىندا تەرەڭ ينتەگراتسياعا ءتۇسۋى كوپشىلىك تۇرعىندارعا ۇناي قويمادى. سەبەبى بريۋسسەلدىڭ ءبىتپەيتىن بيۋروكراتياسى ءبىراز ەلدىڭ ەگەمەندىگىن شەكتەپ تاستادى. سول ءۇشىن وسى سايلاۋدا ەۋروپارلامەنتتە ەۋروسكەپتيكتەردىڭ سانى ارتتى. ەۋرووداقتا 28 ەل ءوزارا تەڭ دەپ سانالعانىمەن, بيلىك رەسۋرسى ءالى دە گەرمانيا مەن فرانتسيانىڭ قولىندا قالىپ وتىر.
ەۋروپارلامەنت ءۇشىن كەلەسى ماسەلە – ەۋروكوميسسيانىڭ ءتوراعاسىن بەكىتۋ. باسقاشا ايتسا, ەۋرووداقتىڭ پرەمەر-ءمينيسترىن تاعايىنداۋ. 2014 جىلدان بەرى وسى قىزمەتتى اتقارعان ليۋكسەمبۋرلىق جان-كلود يۋنكەر قىزمەتىنەن كەتپەك. دەموكراتيالىق مەملەكەتتەردىڭ زاڭى بويىنشا پارلامەنتتە قاي ساياسي پارتيانىڭ ۇلەسى باسىم بولسا, ۇكىمەت باسشىسى دا سول پارتيادان شىعۋى كەرەك. الايدا قازىرگى ەۋروپارلامەنتتە ايقىن فاۆوريت پارتيا جوق. ولاردىڭ وزگەلەرمەن كواليتسيا قۇرۋىنا تۋرا كەلەدى. ەۋرووداق كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ماڭىزدى قىزمەت. سول ءۇشىن ونداي كانديداتتىڭ تاعدىرىن شەشۋدى انگەلا مەركەل مەن ەممانۋەل ماكرون دەپۋتاتتارعا بەرە قويماس. ولاردىڭ ارقايسىسى بۇل قىزمەتكە ءوز ەلىنىڭ وكىلىن ۇسىنىپ جاتىر. مەركەل مانفرەد ۆەبەردى قولداسا, ماكرون ميشەل بارنەنى جاقتاپ وتىر. ەكەۋىنىڭ دە مۇمكىندىگى مول.
مانفرەد ۆەبەر قازىر ەۋروپارلامەنتتەگى ەڭ ۇلكەن ساياسي كۇش ەۋروپا حالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى ءارى مەركەلدىڭ گەرمانياداعى ۇزەڭگىلەسى. ال ميشەل بارنە ەۋرووداق اتىنان برەكسيت بويىنشا بريتانيامەن كەلىسسوز جۇرگىزگەن تانىمال ساياساتكەر. 2004-2005 جىلدارى فرانتسيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قىزمەتىن اتقارعان. كوپتەگەن ماسەلە بويىنشا ۇنەمى وداقتاس بولىپ كەلگەن مەركەل مەن ماكرون ءدال وسى ماسەلەگە كەلگەندە ارقايسىسى ءوز كانديداتىن بەكىتۋگە بارىن سالىپ جاتىر. سەبەبى ەۋروكوميسسيانىڭ توراعاسى ەرتەڭ ەۋرووداقتىڭ ساياساتىن جۇرگىزۋدە ايتارلىقتاي بيلىك رەسۋرستارىنا يە بولادى. كىمنىڭ ايى وڭىنان تۋىپ, باعى جاناتىنى ازىرگە بەلگىسىز. بريۋسسەلدە اتالعان ماسەلەگە قاتىستى ءبىراز كەلىسسوز ءجۇرىپ جاتقان سىڭايلى.
ايتپاقشى, ەۋروپارلامەنت ءبىراز ەلدەگى اۋتسايدەر ساياساتكەرلەر ءۇشىن ءوز ىقپالىن ارتتىرۋعا جاقسى ءمۇمكىندىك. ماسەلەن, مارين لە پەن فرانتسيادا ەكى رەت پرەزيدەنت سايلاۋىندا جەڭىلدى, ونىڭ پارتياسى ءوز ەلىندەگى پارلامەنتتە 8-اق ورىنعا يە. الايدا ەۋروپارلامەنتتەگى سايلاۋدا جەڭىسكە جەتتى. ءتىپتى, فرانتسيا پرەزيدەنتى ە.ماكروننىڭ «العا, رەسپۋبليكا» پارتياسىنىڭ الدىن وراپ كەتتى. ال نايدجەل فارادج بريتانيا پارلامەنتىنە مۇشە دە ەمەس. ونىڭ پارتياسى حالىقتان قولداۋ تاپپاعان. ول نەگىزىنەن ۇلىبريتانيانى ەۋرووداقتان شىعارۋدى كوكسەيتىن ساياساتكەر رەتىندە عانا تانىمال. بىراق سوعان قاراماي, ەۋروپارلامەنت سايلاۋىندا ءوز ەلىندە ءداستۇرلى پارتيالاردى ارتقا تاستادى. ال كاتالونياعا تاۋەلسىزدىك الىپ بەرەمىن دەپ, ەلىندە ءىستى بولىپ, يسپانيادان قاشىپ كەتكەن كارلوس پۋچدەمون دا جاقىندا ەۋروپارلامەنتكە دەپۋتات بولىپ سايلاندى. ءتورت رەت يتاليانىڭ ۇكىمەتىن باسقارعان 82 جاستاعى سيلۆيو بەرلۋسكوني دە ەۋروپانىڭ ورتاق پارلامەنتىنە دەپۋتاتتىق مانداتتى جەڭىپ الدى. ياعني, بىرقاتار ساياساتكەردىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلدى.
جالپى ەۋروپارلامەنت ءۇشىن وتكەن بۇل سايلاۋ ءداستۇرلى كونسەرۆاتيزمدى قولدايتىن قاتارداعى ەۋروپا ازاماتتارىنىڭ سانى ازايا باستاعانىن كورسەتتى. كارى قۇرلىقتا جاڭا يدەولوگيانى باسشىلىققا الاتىن پارتيالاردىڭ ۋاقىتى كەلە جاتقانداي.
