اشارشىلىق قاسىرەتى

جاقىندا ق.جۇبانوۆ اتىن­داعى اقتوبە وڭىرلىك مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وسى زۇلمات كەزەڭدى تاعى ءبىر وي تا­رازىسىنان وتكىزۋ ءۇشىن «كسرو-داعى ساياسي قۋعىن-ءسۇر­گىن: تاريحى مەن تاعىلىمى» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراك­­تيكالىق كونفەرەنتسيا ءوت­­كىزىلىپ, ونىڭ اشىلۋ ءراسىمى كەزىندە اقتوبە وبلىسى اكى­مىنىڭ ورىنباسارى مارات توع­جانوۆ ءسوز ءتۇيىنىن تومەندەگىشە ساباقتادى.

تاريحقا كوز جۇگىرتسەك, جۇر­تىمىز XIX عاسىردىڭ باسىنان باستاپ XX عاسىردىڭ 30-جىلدارىنا دەيىن بىرنەشە جۇتتى باسىنان وتكىزگەن. بۇدان كوشپەلى مال شارۋاشىلىعى قۇلدىرادى. قازاق داۋلەتتىلەرى مىڭعىرعان مالدارىنان ايىرىلدى. ونىڭ ارتى اشتىققا ۇلاسىپ, ادام شىعىنى كوبەيدى. اشتىق ازابى قاسىرەتىنىڭ تاريحىن كەلەر ۇرپاق ۇمىتپاۋعا جانە اش­تىق قۇرباندارىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋگە ءتيىس. بۇگىنگى كونفەرەنتسيادا حالقىمىزعا ۇلكەن قايعى-قاسىرەت اكەلگەن ناۋبەت كەزەڭى, ونىڭ ءالى دە بولسا اشىلماي جاتقان سىرلارى مەن قۇپيالارى جونىندە عىلىمي تۇجىرىمدار ايتىلادى دەگەن ويدامىن», دەدى ول.

بۇدان كەيىنگى كەزەكتە اق­توبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, في­لو­لوگيا عىلىمدارىنىڭ دوك­تورى, پروفەسسور باۋىر­­جان ەردەمبەكوۆ ءسوز ءسوي­لەپ, قازاقستان تاريحىندا حال­­­قىمىزدىڭ سانى دەمو­گرا­فيالىق جاعىنان قۇل­دى­راۋىنا XX عاسىردىڭ 20-30-شى جىلدارى بولعان اشار­شىلىق قاتتى اسەر ەتكەنىن ايتىپ بەردى. «بۇل كەزدە حال­قى­مىزدىڭ تەڭ جارتىسىنا قىرىلىپ قالۋ قاۋپى تۋدى. حا­لىقتىڭ باسىنا قايعى ءتۇستى. اشتىق قاسىرەتى ميلليونداعان ادامدى تاعدىر تالكەگىنە ۇشى­راتىپ, حالقىمىزدىڭ ۇلكەن شوعىرى تۋعان جەرىن تاس­تاپ, جات جەرگە ۇدەرە كوشتى. وسىنداي تاريحتىڭ اششى ساباعى ءبۇ­گىنگى ۇرپاقتىڭ زەردەسىنەن وشپەۋگە ءتيىس. حالىقارالىق كونفەرەنتسيانىڭ باستى ماقسا­تىنىڭ ءبىرى دە اشتىق قاسىرەتىن زەردەلەۋگە ارنالعان», دەدى ول ودان ءارى.

سونداي-اق كونفەرەنتسيا شەڭبەرىندە تاريح عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سۆەتلانا سماعۇلوۆانىڭ «اشار­شىلىق قاسىرەتى» اتتى مونوگرافياسىنىڭ تۇ­ساۋى كەسىلدى. اتالعان ەڭبەك مۇ­راعات ماتەريالدارى مەن عى­لىمي زەرتتەۋلەر نەگىزىندە جا­­رىق كورگەن. اۆتور اشار­شى­لىق جىلدارىنداعى قازاق قوعامىنداعى ساياسي جاع­داي­لارعا تەرەڭ تالداۋ جاسايدى. 1921-1922 جىلداردان باس­تالعان اشتىقتىڭ شىعۋ سەبەپتەرى مەن سالدارىنا تەرەڭ تالداۋلار جاسايدى. سونىمەن بىرگە اشتىقپەن كۇرەس كەزىندەگى جانە زۇلماتتى اۋىزدىق­تاۋ­داعى قازاق زيالىلارىنىڭ قىز­مەتىنە جان-جاقتى توقتالادى.

باسپاعا ق.جۇبانوۆ اتىن­داعى اقتوبە وڭىرلىك مەم­لەكەت­تىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي كەڭەسى ۇسىنعان ەڭبەكتە ناۋبەت جىلدارى رەسپۋبليكامىزدىڭ ساياسي ەكونو­ميكا­لىق-مادە­ني جاعىنان دامۋىنا زور كەدەر­گىسىن تيگىزگەن جانە حالىقتىڭ دەموگرافيالىق وسۋىنە كەرى اسەر ەتكەن اشارشىلىقتىڭ بولۋ سەبەپتەرى جان-جاقتى قام­تىل­عان.

اقتوبە