ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋ – قاعازباستىلىقتان قۇتىلۋدىڭ توتە جولى
سەنبى, 20 ءساۋىر 2013 0:57
اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋى مەديتسينا سالاسىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزۋدە. سونىڭ ءبىر كورىنىسى – دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ دامۋى. اتالعان جۇيە تۋرالى ناقتى مالىمەتتەر الۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى سەرىكبول ءمۋسينوۆتى اڭگىمەگە تارتقانبىز.
سەنبى, 20 ءساۋىر 2013 0:57
اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋى مەديتسينا سالاسىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزۋدە. سونىڭ ءبىر كورىنىسى – دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ دامۋى. اتالعان جۇيە تۋرالى ناقتى مالىمەتتەر الۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى سەرىكبول ءمۋسينوۆتى اڭگىمەگە تارتقانبىز.
– سالادا اقپاراتتىق جۇيەنى دامىتۋ تاجىريبەسى قاي كەزدەن باستاۋ الادى؟
– ەلىمىزدە دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىن دامىتۋ بويىنشا ءبىرشاما تاجىريبە جيناقتالعان. سونىڭ ىشىندە ەكى نەگىزگى كەزەڭدى اتاپ وتۋگە بولادى. العاشقى جۇمىستار وتكەن عاسىردىڭ 90-شى جىلدارى باستالدى. سول زامانداعى تەحنولوگيالاردىڭ دامۋ دەڭگەيى جانە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ كومپيۋتەرلىك تەحنيكالارمەن جاراقتاندىرىلۋى ەلەكتروندى تۇردە تەك ستاتيستيكالىق جانە قارجى مالىمەتتەرىن جيناۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل, جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن باسقارۋعا جانە ۇيىم ىشىندە ءتيىمدى مەنەدجمەنتتى جۇزەگە اسىرۋعا قاجەت بولدى. بىراق مەديتسينالىق قۇجاتتار قاعاز كۇيىندە جۇرگىزىلە بەردى. ال, 2005 جىلى باستالعان ەكىنشى كەزەڭدە ەلىمىزدە دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسىن (دسباج) قۇرۋ جوباسى قولعا الىندى. مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر ءۇشىن ەلەكتروندى تۇردە ساقتالاتىن اقپاراتتار بارىنشا قولجەتىمدى بولعاندىقتان, مەديتسينالىق قۇجاتتاردى قاعازسىز جۇرگىزۋگە كوشۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ەندى دارىگەرلەر قاعاز كۇيىندەگى امبۋلاتوريالىق كارتانى نەمەسە سىرقاتنامانى ىزدەپ, وزگە دارىگەردىڭ جازبالارىن وقىپ جاتپاي, ناۋقاستىڭ دەنساۋلىعى تۋرالى مالىمەتتى اقپاراتتىق جۇيەلەر كومەگىمەن تەز ارادا الا الاتىن بولدى.
اتالعان جوبا شەڭبەرىندە 7 جىلدىڭ ىشىندە ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلدى. ەلىمىزدىڭ 3 ءوڭىرىندە بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمدار اقپاراتتىق-تەحنيكالىق قۇرىلعىلارمەن جاراقتاندىرىلىپ, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىق نەگىزدەرىنە وقىتىلىپ, دسباج كومپونەنتتەرىمەن جۇمىس ىستەۋگە ۇيرەتىلدى. استانا قالاسىندا جانە اقمولا وبلىسىندا قاعازسىز قۇجات اينالىمى قاعيداسى ەنگىزىلۋدە. سونداي-اق, عالامتور ارقىلى ىسكە اسىرىلاتىن ۆەب-قوسىمشالار, ياعني اقپاراتتىق جۇيەلەر ازىرلەندى. بۇل ۆەب-قوسىمشالار دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە رەفورمالار جۇرگىزۋدە قۇرالعا اينالىپ, بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. وعان قوسا, قازاقستان حالقى ءۇشىن العاش رەت دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىنە تىكەلەي جول اشىلدى. ايتالىق, «ەمدەۋگە جاتقىزۋ بيۋروسى» پورتالى ارقىلى كەز كەلگەن ناۋقاس جوسپارلى ەمدەۋگە جاتقىزۋدا ءوز كەزەگىن ينتەرنەتتەن قاراپ, باقىلاپ وتىرا الادى.
– دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قانداي وزگەرىستەر اكەلدى؟
– دسباج جوباسىنىڭ جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋعا وڭ اسەر ەتكەنى ءسوزسىز. بىراق, قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرمەن شەكتەلىپ قالۋعا بولمايدى. «ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋ» تۇسىنىگى, مەيلى ول ناۋقاس, مەيىرگەر نەمەسە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەنەدجەرى بولسىن, مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ۇردىسىنە قاتىسۋشىعا قاجەتتى اقپاراتتى كەرەك ۋاقىتىندا بەرەتىن بولادى دەگەندى بىلدىرەدى. ناقتى مىسالدار كەلتىرە كەتەيىك. ناۋقاس ءوز دەنساۋلىعى تۋرالى قورعالعان اقپاراتقا, سونداي-اق, ءوزىنىڭ بۇل ايدا جوسپارلى پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدەن ءوتۋى نەمەسە ۋچاسكەلىك دارىگەرىنە بارۋى كەرەكتىگى تۋرالى جەكە كەڭەستەر مەن حابارلامالارعا قول جەتكىزە الادى; اۋرۋحانا دارىگەرى الدىنداعى ناۋقاسقا جۇرگىزىلگەن زەرتحانالىق تەكسەرۋلەردىڭ ناتيجەلەرى تۋرالى وزەكتى مالىمەتكە قول جەتكىزىپ, ول ساراپتامالاردى قايتا وتكىزۋگە جانە ناتيجەلەرىن كۇتۋگە ۋاقىتىن جوعالتپايدى; مەيىرگەر ناۋقاسقا سالىناتىن پرەپارات مولشەرىنىڭ ونىڭ سالماعىنا قانشالىقتى سايكەستىگى جونىندە حابارلاما الا الادى. وسى سياقتى كوپتەگەن مىسالدار كەلتىرۋگە بولادى. الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ قازىرگى دامۋ دەڭگەيى مۇنداي جوبانى ىسكە اسىرۋعا بولاتىنىن كورسەتىپ وتىر. زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە قاراعاندا, اقش-تا ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ءبىر جىلدا 17,4 ميلليون شاماسىندا مەديتسينالىق قاتەلىكتىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن.
جاڭا مۇمكىندىكتەردى سەزىنە وتىرىپ, دامۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭى قارساڭىندا تۇرعانىمىزدى تۇسىنەمىز. ەندىگى نازار سالانى باسقارۋ جانە قارجىلاندىرۋدان تىكەلەي مەديتسينالىق قىزمەتتەردى كورسەتۋ ۇردىسىنە اۋاتىن بولادى. مۇنداي جاعدايدا ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن قۇرۋ دەگەنىمىز – ناۋقاستىڭ قاجەتتىلىگىنە باعدارلانعان قاۋىپسىز, ادىلەتتى, ساپالى جانە تۇراقتى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن قامتاماسىز ەتەتىن وزەكتى, شىنايى جانە جەتكىلىكتى اقپاراتتى اۆتوماتتى تۇردە الۋ ءمۇمكىندىگىن بىلدىرەدى.
– وسى جۇيەگە بايلانىستى الدا قانداي مىندەتتەر تۇر؟
– الدا تۇرعان اۋقىمدى مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن ەلەكتروندى دەنساۋلىق ءتولقۇجاتى مەن ەلەكتروندى مەديتسينالىق جازبالار تۇرىندە جيناقتالعان ءار ادامنىڭ دەنساۋلىعى جونىندەگى اقپارات بولۋى ءتيىس. مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ءۇردىسىن بارىنشا تولىق كورسەتەتىن مۇنداي اقپارات ناقتى ستاتيستيكالىق جانە ساراپتامالىق مالىمەتتەر قورىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ولار ءوز كەزەگىندە باسقارۋ جانە قارجىلاندىرۋ سالاسىندا, سونداي-اق, عىلىمي-زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدە پايدالانىلادى.
2013 جىلعى قاڭتاردا ەلباسىمىزدىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلگەن «اقپاراتتىق قازاقستان-2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا سايكەس, 2020 جىلعا قاراي ەلىمىزدىڭ بارلىق تۇرعىندارى ەلەكتروندى تولقۇجاتپەن قامتاماسىز ەتىلۋى ءتيىس. قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ە-دەنساۋلىق ساقتاۋ دامۋ ستراتەگياسىن ازىرلەۋ جۇمىستارىن باستاپ تا كەتتى, وندا جوعارىدا اتالعان ماقسات-مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋدىڭ ناقتى جولدارى ايقىندالادى.
اڭگىمەلەسكەن
ايگۇل سەيىلوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
