بۇيرەك الماستىرعانداردىڭ جاعدايى جاقسى
سەنبى, 20 ءساۋىر 2013 0:36
شىمكەنتتىك دارىگەرلەردىڭ وڭتۇستىك كورەيادان كەلگەن ماماندارمەن بىرلەسىپ بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسىن جاساعانىنان جۇرتشىلىق حاباردار. مۇنى تۇرعىندار اقجولتاي جاڭالىق دەپ قابىلداۋدا. ويتكەنى, مۇنداي كۇردەلى وپەراتسيالار الماتى, استانا سياقتى ءىرى قالالاردا عانا جاسالىپ كەلسە, ەندى ايماقتار اراسىندا شىمكەنتتە مۇمكىن بولىپ وتىر. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە ءوڭىر مەديتسيناسىنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا وتە باستاعانىنىڭ, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ جۇيەلى جۇمىستارى جوعارى دەڭگەيدە ەكەندىگىن دە تانىتادى.
سەنبى, 20 ءساۋىر 2013 0:36
شىمكەنتتىك دارىگەرلەردىڭ وڭتۇستىك كورەيادان كەلگەن ماماندارمەن بىرلەسىپ بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسىن جاساعانىنان جۇرتشىلىق حاباردار. مۇنى تۇرعىندار اقجولتاي جاڭالىق دەپ قابىلداۋدا. ويتكەنى, مۇنداي كۇردەلى وپەراتسيالار الماتى, استانا سياقتى ءىرى قالالاردا عانا جاسالىپ كەلسە, ەندى ايماقتار اراسىندا شىمكەنتتە مۇمكىن بولىپ وتىر. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە ءوڭىر مەديتسيناسىنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا وتە باستاعانىنىڭ, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ جۇيەلى جۇمىستارى جوعارى دەڭگەيدە ەكەندىگىن دە تانىتادى.
ءبىز بۇيرەك اۋىستىرۋ وتاسى جاسالعان شىمكەنت جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ءمادي بيعاليەۆكە جولىعىپ, وسى تاقىرىپتا اڭگىمە ءوربىتۋىن وتىنگەن ەدىك.
– ءمادي قوجا ۇلى, بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسى سەكىلدى وتە كۇردەلى وتانىڭوڭتۇستىكتە قولعا الىنۋى تالاي ناۋقاستىڭ جۇرەگىنە ءۇمىت وتىن جاققانىداۋسىز. بۇل وپەراتسياعا قاتىسۋعا جەرگىلىكتى دارىگەرلەر دايار بولدى ما,الدە سول جولى العاش رەت قاتىسۋعا مۇمكىندىك الدى ما؟
– مۇنداي وتا بۇعان دەيىن الماتى مەن استانا قالالارىندا جاسالىپ كەلدى. ەندى, مىنە, بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسىنىڭ العاش رەت شىمكەنتتە جۇزەگە اسىرىلۋى ءسوز جوق, ۇلكەن جەتىستىك ەكەنى داۋسىز. يگى باستامانىڭ جۇزەگە اسۋىنا تىكەلەي قولداۋ كورسەتكەن وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆكە جۇرەكجاردى العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. سەبەبى, حالىق سانىنىڭ كوپ ءارى تىعىز ورنالاسقانىمەن ەرەكشەلەنەتىن وڭتۇستىك ولكەسىندە بۇگىنگى تاڭدا 300-گە جۋىق ناۋقاس بۇيرەك جەتىسپەۋشىلىگى بويىنشا ەسەپتە تۇر. اسقار يسابەك ۇلىنىڭ قولداۋىمەن وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى جۇماعالي يسمايلوۆ, انەستەزيولوگ مامان جانە مەن وڭتۇستىك كورەيادا تاجىريبە جيناقتاپ, بىلىكتىلىگىمىزدى ارتتىرىپ كەلدىك. ماۋسىم ايىندا وڭتۇستىككورەيالىق ترانسپلانتولوگ ماماندار تاعى دا شىمكەنتكە كەلىپ, بىرنەشە ناۋقاستىڭ بۇيرەگىن الماستىرادى دەپ كۇتىلۋدە. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى وڭتۇستىك كورەياداعى انام گوسپيتالىنىڭ دارىگەرلەرىمەن كەلىسىمشارتقا قول قويدى. سول كەلىسىم نەگىزىندە كۆان تە پاك باستاعان دارىگەرلەر ماۋسىم جانە قىركۇيەك ايلارىندا شىمكەنتكە كەلۋى ءتيىس. وبلىستىق اكىمدىك بار شىعىندى ءوز موينىنا الىپ وتىر. ەلباسى ايتقانداي, شىمكەنتتىڭ ءۇشىنشى قالا اتانۋىنا ءبىز ءوز ۇلەسىمىزدى وسىلايشا قوسىپ كەلەمىز. بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسىمەن قاتار الداعى ۋاقىتتا باۋىر الماستىرۋدى دا قولعا الۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونداي-اق, جالپى ترانسپلانتاتسيا سالاسىن دامىتۋدى قولعا الۋىمىز كەرەك. بۇگىنگىدەي عىلىمنىڭ, تەحنيكانىڭ دامىعان داۋىرىندە جوعارى ساپالى مەديتسينالىق كومەككە قول جەتكىزۋ وركەنيەتتى ەلدەردىڭ بەلگىسى دەپ ويلايمىن.
– جالپى ەلىمىزدە جىلىنا قانشا بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسى جاسالادى؟
– بىلتىردان بەرى رەسپۋبليكا بويىنشا بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسى بويىنشا 54 وتا جاسالسا, سونىڭ تورتەۋى ءبىزدىڭ وبلىستا ىسكە استى. بۇل ۇلكەن جەتىستىك. ەگەر ترانسپلانتاتسيا سالاسىن اۋرۋحانا جۇيەسىندە دامىتاتىن بولساق وسىعان سايكەس ەتىپ زەرتحانا, جانساقتاۋ ءبولىمى, تەحنولوگيا سالاسى دا دامۋى ءتيىس. ول ءۇشىن مەديتسينانىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرى – جاڭا قۇرىلعىلار, وندىرىسكە جاڭادان ەنگەن ءدارى-دارمەكتەر, جاڭا ماماندار دا كوبەيەتىنى ءسوزسىز. انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگ ماماندارىن دا دايارلاۋدى جەتىلدىرۋ قاجەت. ءبىر عانا دارىگەر ترانسپلانتاتسيانى جۇزەگە اسىرا الادى دەپ ايتۋ قيىن. كەشەندى ەم جۇرگىزۋدى قاجەت ەتەتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
– دونور ماسەلەسى قالايشا جۇزەگە اسىرىلۋدا؟ وسى جاعىنا دا توقتالا كەتسەڭىز.
– ترانسپلانتاتسيا ىسكە اسقان سوڭ, ارينە, دونورلىق ماسەلەنى دە دامىتۋ قاجەت. سەبەبى, كەي كەزدەرى ناۋقاسقا ەتجاقىندارىنىڭ دا بۇيرەگى ساي كەلە بەرمەيدى. بارلىق جاعدايدا سايكەستىك بولا بەرۋى ەكىتالاي. سول ءۇشىن «ءولى» دونورلاردى تارتۋدى دامىتۋ كەرەك دەپ ايتار ەدىم. مەديتسينالىق تۇرعىدان كەلەر بولساق ادام ومىرىنە اراشا ءتۇسۋ ءۇشىن ونداي قادامعا بارۋعا بولادى. بۇگىنگى تاڭدا جالپى, تىندەر مەن مۇشەلەردى اۋىستىرۋ مەديتسينا سالاسىنىڭ ەڭ ءىرى جەتىستىگى بولىپ وتىر. الەمنىڭ وزىق مەملەكەتتەرىندە مۇشە ترانسپلانتاتسياسىن جاساۋ كەڭ قولدانىسقا يە. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ا.ن.سىزگانوۆ اتىنداعى حيرۋرگيالىق ۇلتتىق ورتالىعىندا كوپ جىلدان بەرى بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسى ءساتتى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. ەندى مىنە, مۇنداي كۇردەلى وپەراتسيا شىمكەنتتە دە ىسكە اسۋدا.
– مۇشە ترانسپلانتاتسياسى جايىندا ءبىز نە بىلەمىز؟ ءبىر ادامنىڭ مۇشەسىن ەكىنشى ادامعا اۋىستىرۋ قاۋىپسىز ەمەس پە؟ بۇل ماسەلەگە قوعام قالاي قارايدى؟
– قاراپايىم تىلمەن جەتكىزەر بولساق, مۇشە ترانسپلانتاتسياسى ءبىر ادامنىڭ مۇشەسىن ەكىنشى ادامعا اۋىستىرۋ دەگەندى بىلدىرەدى. ياكي دونوردىڭ ءوز كەلىسىمىمەن وزگە ادامعا مۇشەسىن بەرۋى. وسى ورايدا اتاپ ءوتۋ كەرەك, جالپى, بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسىنا ءتىرى ادام دونور بولا الادى. ال, جۇرەك, باۋىر سياقتى دەنە مۇشەلەرى بەلگىلى ءبىر جاعدايدا كوز جۇمعان ادامنان عانا الىنادى. جانە دە بۇيرەگىن بەرگەن دونوردىڭ الداعى ۋاقىتتا دەنساۋلىعىندا قاندايدا ءبىر قيىندىق بولمايتىنىن ايتقىم كەلەدى. نەگىزىندە وزگە بىرەۋگە ءتاننىڭ ءبىر بولشەگىن بەرۋ ءبىر قاراعاندا قيسىنسىز سياقتى كورىنۋى مۇمكىن. الايدا, ەمنىڭ بۇل ءتۇرى الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە قولداۋعا يە. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ شەشىمىنە سايكەس الەم بويىنشا ترانسپلانتاتسيالىق وتاعا دونور اتانۋعا رۇقسات بەرۋ ەكى زاڭدىق ۇلگىدە جۇزەگە اسادى. بۇل كەلىسىم ارقىلى نەمەسە كەلىسىمسىز پرەزۋمپتسياسى ارقىلى دونور بولۋ. كەلىسىم بەرۋ پرەزۋمپتسياسى – ادام ءتىرى كەزىندە اعزا مۇشەلەرىنىڭ ترانسپلانتاتسياسىنا قارسى, قارسى ەمەستىگىن جاريالاماعانداعى جاعداي. ياعني ادام كوز جۇمعان جاعدايدا ونىڭ اعزالارى تۋعان-تۋىسقاندارىنىڭ كەلىسىمىنسىز دونور رەتىندە پايدالانىلادى. يسپانيا, اۆستريا, بەلگيا, وڭتۇستىك كورەيا, اقش, گەرمانيا سىندى مەملەكەتتەردە ءدال وسى كەلىسىم بەرۋ پرەزۋمپتسياسى قولدانىلادى.
نەگىزى بىزدە دە ونداي زاڭ قاراستىرىلعان. ەگەر كونسيليۋم ارقىلى ناۋقاسقا «مي ءولىمى» (سمەرت موزگا) دياگنوزى قويىلسا, ونىڭ جارامدى دەنە مۇشەلەرىن وزگە ناۋقاستىڭ ساۋلىعى ءۇشىن اۋىستىرۋعا بولادى. ول ءۇشىن مارقۇمنىڭ ەكى تۋىسى كەلىسىمىن بەرۋى ءتيىس. ەگەر تۋىسى كەلىسىم بەرمەگەن جاعدايدا ونى پايدالانۋعا دارىگەردىڭ قۇقى جوق. مىسالى, ءبىر كىسى جول اپاتىنا ۇشىراعاندا دارىگەرلەر وعان ميى ىستەن شىققانى تۋرالى شەشىم قويىلسا, ونىڭ زاقىم كەلمەگەن مۇشەسى دونورلىققا الىنادى. ءسويتىپ, دەرەۋ ساراپتاما جاسالادى. ارنايى كارتوتەكا تۇزىلەدى. ءتۇرلى اعزالارعا كەزەكتە تۇرعانداردىڭ قايسىسىنا ساي كەلسە, سوعان سالىپ بەرەدى. بۇل تالقىلانبايتىن ماسەلە. وكىنىشكە قاراي ءبىز ءالى مۇنداي جاعدايعا جەتكەن جوقپىز. ءبىز قازىر تەك تۋىستىق دونورلىقتى دامىتىپ جاتىرمىز. ترانسپلانتاتسيادا بارلىق ماسەلەنى تەك مەديتسينا شەشەدى دەپ ايتۋ قيىن. مەديتسينادان وزگە زاڭ, ءدىن, مورال جاعى بار دەگەندەي. اۋەلى ءبارى زاڭدى بولۋى ءتيىس. جانە دە ءدىني كوزقاراس جاعىنان كەلىسپەۋشىلىك تۋىنداماۋى كەرەك. ءبىر ادامنىڭ مۇشەسىن باسقا ادامعا سالۋ قازاقى مەنتاليتەتكە, مۇسىلماندارعا ساي ەمەس دەگەن ءتۇسىنىك بار. وسى تۇستا قوعامنىڭ دا اتقارار ءرولى زور ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. سوندىقتان ترانسپلانتاتسيا ماسەلەسى دۇرىس شەشىم تابۋى ءۇشىن ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جاساپ, قوعامدىق پىكىر قالىپتاستىرۋ دا دارىگەرلەرگە ۇلكەن كومەك بولاتىنى ءسوزسىز. ماسەلەن, يسپانيادا مۇشە ترانسپلانتاتسياسىنا كوزقاراس سوڭعى 4-5 جىلدا كۇرت وزگەردى. ناسيحات جۇمىستارىنىڭ ارقاسىندا قوعام اتالمىش وتا تۇرىنە قالىپتى قارايدى. بۇقارا كوپ جينالاتىن ورىنداردى ءتۇرلى جازۋلار, لوزۋنگ ءىلىنىپ قويىلادى ەكەن. الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ قاتارىنا ىلىگۋ ءۇشىن مەديتسينانىڭ وزىق جەتىستىكتەرىن پايدالانىپ, قولعا الۋىمىز كەرەك. بۇل قالىپتى ماسەلە. تەك ەل اراسىندا ءتيىستى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارى جۇرگىزىلۋ كەرەك. ادامداردىڭ ناۋقاس جانعا ءوز اعزاسىنىڭ ءبىر مۇشەسىن بەرۋگە كەلىسۋى – وزگەگە جاڭا ءومىر سىيلاۋ, ءومىر جاسىن ۇزارتۋ ەكەنىن تۇسىنسە دەيمىز. بىرتە-بىرتە مامان جاعىنان, تەحنيكا جاعىنان ەشبىر كەدەرگى بولمايتىنىنا سەنەمىن. قازىردىڭ وزىندە ءبىزدىڭ اۋرۋحانا جۇيەسى سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرال-جابدىقتارمەن تولىق قامتىلعان. جاقىندا 390 ميلليون تەڭگەگە رەنتگەن انگيوگرافيالىق جابدىعىن ساتىپ الدىق. بۇل قۇرىلعىنىڭ ءبىرى استانادا پرەزيدەنت كلينيكاسىندا جانە ەكىنشىسى وسى شىمكەنت جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ اۋرۋحاناسىنىڭ بازاسىندا بار. «Scenaria» دەپ اتالاتىن كومپيۋتەرلىك توموگراف ادام اعزاسىن 64 ءتۇرلى كەسكىنمەن كورسەتە الادى. سول ارقىلى ءبىز ناۋقاستىڭ دياگنوزىن انىقتاۋدا بىرقاتار جەڭىلدىكتەرگە يە بولىپ وتىرمىز.
اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
جانەركە جۇسىپبەكوۆا.
شىمكەنت.
