جانكۇيەر
سەيسەنبى, 10 شىلدە 2012 7:29
سپورتتى بىلەتىن, ىستىعىنا كۇيىپ, سۋىعىنا توڭاتىن, قولىنان كەلگەنشە كومەگىن بەرىپ ءجۇرەتىن جاقسى اعالارىمىزدى جاعالايمىز. سولاردىڭ بىرەگەيى – ءمۇسىلىم دايىربەكوۆ. بۇل اعامىزدى قانشا وليمپيادا ويىندارى, الەم, ەۋروپا, ازيا چەمپيوناتتارىنا باردى دەگەننەن, قانشاسىنا بارمادى دەگەن وڭايىراق. دۇرىسى, ەشقايسىسىنان قالمايدى. كوڭىل كوتەرەيىن, جاقىن مەن جۋىقتى شولايىن دەپ بارمايدى, قيىن ساتتەرىندە ىنىلەرىمنىڭ قاسىندا بولسام, قينالعاندا يىعىمدى توسەسەم, اقىل-كەڭەسىمدى بەرسەم, كومەك كورسەتسەم دەپ بارادى. سوندىقتان دا ءمۇسىلىم اعانى قازاق بوكسىنىڭ جاناشىرى دەپ اتايدى.
سەيسەنبى, 10 شىلدە 2012 7:29
سپورتتى بىلەتىن, ىستىعىنا كۇيىپ, سۋىعىنا توڭاتىن, قولىنان كەلگەنشە كومەگىن بەرىپ ءجۇرەتىن جاقسى اعالارىمىزدى جاعالايمىز. سولاردىڭ بىرەگەيى – ءمۇسىلىم دايىربەكوۆ. بۇل اعامىزدى قانشا وليمپيادا ويىندارى, الەم, ەۋروپا, ازيا چەمپيوناتتارىنا باردى دەگەننەن, قانشاسىنا بارمادى دەگەن وڭايىراق. دۇرىسى, ەشقايسىسىنان قالمايدى. كوڭىل كوتەرەيىن, جاقىن مەن جۋىقتى شولايىن دەپ بارمايدى, قيىن ساتتەرىندە ىنىلەرىمنىڭ قاسىندا بولسام, قينالعاندا يىعىمدى توسەسەم, اقىل-كەڭەسىمدى بەرسەم, كومەك كورسەتسەم دەپ بارادى. سوندىقتان دا ءمۇسىلىم اعانى قازاق بوكسىنىڭ جاناشىرى دەپ اتايدى.
ءدۇبىرلى دودا قارساڭىندا ءمۇسىلىم اعانى ارنايى ىزدەپ باردىق. سۇراعىمىز بەلگىلى عوي.
– ءوز باسىم وسى وليمپيادادا سەرىك ساپيەۆتىڭ التىن الارىنا سەنەمىن, – دەيدى ول. – وزگەلەردەن ارتىقشىلىعى وتە ەڭبەكقورلىعى, جىلدامدىعى, ادامي تازا بولمىسى. قازاقتىڭ جالپاق تىلىنە سالىپ ايتساق, اقىلدى باتىر.
– سول بالاڭىز كەمشىلىكتەن دە قۇرالاقان ەمەس-اۋ.
– ونىڭ راس. ۇنەمى شابۋىل وتىندە ءجۇرىپ اشىلىپ قالادى. العاشقى راۋندتا بىرەر ۇپاي جىبەرسە, جانىعىپ العا ۇمتىلا بەرەتىنى بار. كەيدە بارابان ۇرعانداي ۇزدىكسىز سوققى جاسايدى. سودان سوققىنىڭ قۋاتى كەتەدى, ەنەرگياسى ارتىق جۇمسالادى. بىراق, كەسىپ ايتايىن, سەرىك ساپيەۆتەي حاس, تولاسسىز شابۋىل جاسايتىن بوكسشى الەمدە سيرەك.
– تۇسىندىك. بوكستى ءبىر كىسىدەي بىلەتىن كىسىسىز. تاعى قاندايبالالارىڭىزعا قۇسىڭىز ءتۇسىپ ءجۇر؟ قۋاتتى جاس تولقىن دەگەندەي…
– ساقا بوكسشىلاردان ءبىرجان جاقىپوۆ ولجا سالۋى مۇمكىن. وتە تالانتتى بوكسشى, بىراق پسيحولوگيالىق جاعىنان وسى جىگىتكە ۇلكەن دەمەۋ كەرەك. ءوز-وزىنە سەنىمدىلىگى جەتپەي جاتادى.
لوندوندا دانيار ەلەۋسىنوۆ, ادىلبەك نيازىمبەتوۆ جانە يۆان دىچكو وزدەرىن كورسەتەرىنە سەنگىم كەلەدى. دانيار – تابيعي دارىن. وتە جىلدام. ادىلبەك – اقىلدى بوكسشى. قارسىلاسىنىڭ سىرىن كوزىنەن, قيمىلىنان وقىپ قويادى. سەزىمتال. مۇنداي قاسيەت تۋما دارىنداردا بولادى. دىچكونى قوسقاندا ۇشەۋىنە دە ءسال جارىس ءتاجىريبەسى جەتىسپەيدى. كەلەشەكتە قازاق بوكسىنىڭ ۇستىنى وسى ۇشەۋ بولادى.
– قالعان جىگىتتەر شە؟ «اۋزى دۋالى ءمۇسىلىم اعامىز ءبىزدى اۋىزعا الماپتى,لوندونعا ساياحاتقا بارا جاتقان جوقپىز عوي», دەپ وكپەلەپ قالماي ما؟
– ءوزىم دە وسى جاعىن ايتايىن دەپ وتىر ەدىم. سيدنەي وليمپياداسىندا ەرماحان ىبىرايىموۆ التىن, بولات ءجۇمادىلوۆ پەن مۇحتارحان دىلدابەكوۆ كۇمىس پەن قولا مەدالعا تالاسادى دەگەن بولجام بولدى. ال بەكزات ساتتارحانوۆ پەن ولجاس ورازاليەۆ سەكىلدى قۋاتتى جاستار ەكى جەكپە-جەك وتكىزسە قاناعات دەلىنگەن. سوڭى نە بولدى؟ قازاقستاندا ەرەسەكتەر اراسىنان چەمپيون بولماعان بەكزات ساتتارحانوۆ قازاق بوكسىنداعى العاشقى التىندى ج ۇلىپ اپەردى. ارتقا شەگىنىپ بارا جاتىپ تا ۇرىس سالاتىن بەكزاتتاي وعلاننىڭ بيىگى كەلەسى وليمپيادا دەگەنبىز. “الماس كەزدىك قىن تۇبىندە جاتپايدى” – دەگەن وسى. سوندىقتان, باسقا جىگىتتەردىڭ اتىن اتاماسام, عافۋ وتىنەم. بەكزاتتاي ساڭلاق شىعىپ جاتسا, ۇلى توي عوي. ساتتىلىك تىلەيمىن.
– ءاسىلى, قازاقتىڭ العاشقى وليمپيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى سەرىك قوناقباەۆ بولۋى كەرەك ەدى سياقتانىپ تۇرادى. يۋري تسحايمەن سويلەستىك. سەرىك جەڭدى دەدى. سەرىكپەن سۇحبات العانىمىزدا: “سول جەكپە-جەكتى تالاي رەت كوردىم. جەڭىلمەگەن سياقتىمىن”, دەيدى. ماسكەۋدە سەرىكتىڭ جانىندا دەمەۋشى بولىپ ءجۇردىڭىز. ءسىز نە دەيسىز؟
– سەرىك ساياساتتىڭ قۇربانى بولىپ كەتتى عوي. كۋبالىق حوسە اگيلارمەن بولعان اۋىر جەكپە-جەكتەن كەيىن ءسال اۋىرىڭقىراپ قالعانى راس. پاتريتسا وليۆا ماسكەۋ وليمپياداسىنا كاپيتاليستىك ەلدەردىڭ بويكوت جاريالاعانىنا قاراماي قاشىپ كەلگەن. شارشى الاڭداعى تورەشى گفر ازاماتى-تىن. وسىنىڭ ءبارىن ەسەپكە الىپ, سەرىككە قيانات جاساماسىن دەپ تورەشىلەرگە اتاقتى بارۆيحادان رەستوران جالداپ قوناقاسى بەرمەك بولعام. يۋري تسحاي باسقا جاققا كەلىسىپ قويىپ ەدىك دەپ ىرىق بەرمەدى. كەيىن ەستىگەنىمدەي, وندا تورەشىلەردى جاقسى كۇتپەپتى. مەن تورەشىلەردى كوڭىلىن اۋلايىن دەپ ەمەس, ءادىل جەكپە-جەك وتكىزسىن دەپ شاقىرعىم كەلگەن.
جەڭگەنىنە پاتريتسانىڭ ءوزى دە كۇماندانىپ تۇردى عوي. حابارلاعاندا سىلق ەتىپ ەدەنگە وتىرا كەتتى. كەيىنىرەك پاتريتسا وليۆا قازاقستانعا كەلدى. سەمىرگەن, ۇرلەگەن دوپتاي. باياعى بۇيرا شاشى جوق. ازىلدەدىم. “سەرىك ەكەۋىڭە جەكپە-جەك ۇيىمداستىرايىن”, دەپ. “شىعام, – دەدى ول. – بىراق سەرىكپەن شارشى الاڭعا ەمەس, سپاگەتتي جەپ جارىسۋعا”. وسىنداي دا قىزىق بولعان.
– 1996 جىلعى اتلانتا وليمپياداسىندا بولات ءجۇمادىلوۆتىڭ وليمپيادا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى بولۋعا كەرەمەتتەي مۇمكىندىگى بولدى. ەكى راۋند ۇتىپ جاتقان جامپوزدى جەڭىسكە قول سوزىم قالعاندا تورەشىلەر ءسۇرىندىردى. وسىنىڭ ءبارىن بىلەسىز. ايتار ءۋاجىڭىز بار ما؟
– بولات ءجۇمادىلوۆتىڭ التىنى ۇرلاندى. ونىڭ الدىندا كۋبا بوكسشىسى مەن رەسەيلىك ولەگ سايتوۆ شارشى الاڭعا شىققان. تورەشىلەر كۋبا بوكسشىسىن جىعىپ بەردى. كۋبالىقتار پروتەست جاساماقشى بولعان. سونىڭ سالدارى بىزگە ءتيدى. ءجۇمادىلوۆتى قۇلاتتى. كەيىنىرەكتە كۋبادا تەوفيلو ستيۆەنسوننىڭ ۇيىندە قوناقتا بولدىم. قازاق بوكسى ءسوز بولدى. «قايسىسى مىقتى؟» – دەدىم. ستيۆەنسون: “يبراحيموف”, دەدى. ال كۋبا بوكسىن الەمدەگى ەڭ بيىككە كوتەرگەن السيدەس ساگاررا: “جۋماديلوف”, – دەپ باس بارماعىن كورسەتتى. بولاتقا قىساستىق جاسالعانىن ول بىلەدى. قايتەسىڭ, ساياسات دەگەن وسى.
– ءمۇسىلىم اعا, بىزگە وي ءتۇسىرەردەي ءبىراز ءسوز ايتتىڭىز. لوندوننىڭ توبەسى قىلتيىپ كورىنىپ تۇر. جورامالىڭىز قالاي؟ قورجىنىمىزدىڭ قوس ءبۇيىرى تولا ما؟
– وعان ءسوز بار ما؟! ون بەستەن كەم مەدال الماسپىز. سەرىك ساپيەۆ, نۇرماحان تىناليەۆ, المات كەبىسباەۆ, يليا يلين, زۋلفيا چينشانلو, مايا مانەزا, ولگا رىپاكوۆا سەكىلدى اتلەتتەرىمىز التىنعا تالاسادى. قايسىسىنىڭ ماڭدايى جارقىرايتىندىعى ءبىر اللانىڭ قولىندا. بارىنە ساتتىلىك تىلەيىك.
باقتيار تايجان,
“ەگەمەن قازاقستان”.
الماتى.
