گرەك-ريم بالۋاندارى ءبىر التىننان ءۇمىتتى
بەيسەنبى, 21 ماۋسىم 2012 7:42
ءدۇبىر
وليمپياداعا 36 كۇن قالدى
قازاقستاننان لوندون وليمپياداسىنا باراتىن سپورتشىلاردىڭ ەتەك-جەڭى جيناقتالدى. سوڭعى دايىندىقتار ءجۇرىپ جاتىر. ونسىز دا كوڭىلى كۇپتى بولىپ جۇرگەن سپورتشىلاردى الاڭداتۋعا بولمايدى. سوندىقتان دا وليمپياداشىلاردىڭ ەسىگى جابىق. جاقىندا ءبىزدى گرەك-ريم بالۋاندارىنىڭ كەزەكتى جاتتىعۋىنا شاقىردى. سۇحباتتاسۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى. كوڭىلدە جۇرگەن ساۋالدارعا جاۋاپ الدىق.
بەيسەنبى, 21 ماۋسىم 2012 7:42
ءدۇبىر
وليمپياداعا 36 كۇن قالدى
قازاقستاننان لوندون وليمپياداسىنا باراتىن سپورتشىلاردىڭ ەتەك-جەڭى جيناقتالدى. سوڭعى دايىندىقتار ءجۇرىپ جاتىر. ونسىز دا كوڭىلى كۇپتى بولىپ جۇرگەن سپورتشىلاردى الاڭداتۋعا بولمايدى. سوندىقتان دا وليمپياداشىلاردىڭ ەسىگى جابىق. جاقىندا ءبىزدى گرەك-ريم بالۋاندارىنىڭ كەزەكتى جاتتىعۋىنا شاقىردى. سۇحباتتاسۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى. كوڭىلدە جۇرگەن ساۋالدارعا جاۋاپ الدىق.
دايىندىقتىڭ سوڭعى كەزەگىنە وتتىك
لوندونعا جولداما العان بەس بالۋانىمىز جايلى كوپ اڭگىمە ايتۋعا بولادى. ءماسەلەن, المات كەبىسباەۆتى الساق, وتە دارىندى جىگىت. ماسكەۋدە وتكەن الەم چەمپيوناتىندا ءۇشىنشى ورىن العان, ىستامبۇلدا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا فينالعا شىقتى. ياعني, ءوسۋ ۇستىندە. ونىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى-قارسىلاسىنىڭ اتاق-داڭقىنان قايمىقپايدى. تىك تۇرعاندا دا, پارتەردە دە وتە جاقسى كۇرەسەدى. تەحنيكالىق ارسەنالى باي, فيزيكالىق دايىندىعى كۇشتى.
وسىنداي باعالاۋدى دارحان باياحمەتوۆكە دە قاراتىپ ايتۋعا بولادى. تاجىريبەلى بالۋان, الەمدەگى مىقتى ساناتتاعى بالۋانداردىڭ ءوزى باياحمەتوۆتىڭ پارتەردە قۇرساۋىنا ءتۇسىپ قالسا, شىعىپ كەتۋى قيىن. ءسال قاتەلىگىن كەشىرمەيدى, ۇپاي ولجالاپ كەتەدى.
ال اسحات دىلمۇحامەدوۆ پەن دانيال گادجيەۆ – وليمپياداشىلار ءۇشىن جۇمباق كۇش يەلەرى. بۇلاردىڭ ءادىس-ايلالارىمەن كوپ سپورتشىلار سىرمىنەز ەمەس. كىلەمدە كوبى جولىقپاعان. دانيال گادجيەۆ – رەسەيدە ۇشتىككە كىرمەگەن بالۋان. العاشىندا ءبىر سالماق تومەن كۇرەستىرىپ كوردىك, قازاقستان بالۋاندارىنىڭ ىشىندە ءوزىن كورسەتە المادى. سالماعىن ءبىر ساتىعا ءوسىرىپ ەدىك, استانادا وتكەن ليتسەنزيالىق جارىستا ءبارىن ءتۇرىپ شىقتى. ەكەۋى دە تايسالماي كۇرەسەدى. ەڭ اۋىر سالماقتاعى بەلدەسەتىن باس بالۋانىمىز نۇرماحان تىناليەۆكە قازاقستان بايراعىن لوندوندا كوتەرىپ شىعۋ سەنىمى ءبىلدىرىلدى. نۇرماحان ونداي سەنىمگە لايىق. سوڭعى ەكى الەم چەمپيوناتىندا تاڭداۋلى ۇشتىككە كىردى. كۋبا, رەسەي, يران جانە باسقا مەملەكەتتەردەگى تاڭداۋلى بالۋاندارمەن تەرەزەسى تەڭ, دەڭگەيلەرى بىردەي. سوندىقتان, كەسىپ-ءپىشىپ الدەڭە ايتۋ قيىن. بىراق, ءبىز نۇرماحانعا سەنەمىز. سپاررينگ-پارتنەر جاعى قيىن بولدى. الماتى وبلىستىق اكىمدىگى مەن سپورت جانە دەنە تاربيەسى ىستەرى ءجونىندەگى اگەنتتىگىنىڭ كۇش سالۋىمەن گرۋزيا جانە قىرعىزستاننان قوس بالۋان الدىردىق. ولاردىڭ جول شىعىنى, تاماعى, قوناق ءۇيى, قىلاياعى قالتاسىنا بەرىلەتىن سىياقىنىڭ ءوزىن “سامۇرىق-قازىنا” ءال-اۋقات قورى كوتەرىپ وتىر.
– نۇرماحان تىناليەۆ پەن اسەت ءمامبەتوۆ مارات تۇرلىحانوۆتىڭ باپكەرلىگىمەن رەسەي قۇراماسىندا جاتتىعىپ ەدى. اسەت بەيجىڭدە وتكەن وليمپيا ويىندارىندا ۇشتىككە كىردى. نۇرماحان دا وسى ۋاقىت ارالىعىندا جاقسى وسكەن سياقتى.
– داۋلەت تۇرلىحانوۆ اعامىز رەسەي گرەك-ريم كۇرەسى فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ميحايل مامياشۆيليمەن سىرالعى دوس. كسرو قۇراماسىندا بىرگە بولعان. سوندىقتان, قوس بالۋانىمىزدى قۇراما ساپىنا قوسقان. كىل مىقتىلارمەن بەلدەسۋدىڭ ماڭىزى ۇلكەن. ەكەۋى دە شەبەرلىكتەرىن ارتتىردى. بىراق, سپورتتا مەملەكەتارالىق باسەكە دەگەن بولادى جانە وعان تۇسىنىستىكپەن قاراۋىمىز كەرەك. قازىر بار مەملەكەتتەر وليمپياداشىلارىنىڭ ەسىگى جابىق, ەشكىمدى كىرگىزبەيدى. ءبىز دە سونداي پرينتسيپتەمىز. ءار قۇرامانىڭ ءوز دايىندىق جۇمىسى, وليمپياداداعى قارسىلاستارىنا جەكە دايىنداپ جاتقان “قارۋى” بار, سىرىڭدى الدىرىپ قويساڭ, سپورتتىڭ ەڭ ۇلكەن دوداسىنا قاتىسىپ نە كەرەك؟!
– ەركىن كۇرەس قۇراماسى 7 جولداما الدى. ءبىز مەدال كۇتىپ ۇيرەنگەن گرەك-ريم بالۋاندارىنىڭ قورجىنىندا 5 جولداما. قوڭىلتاقسىپ جۇرگەن جوقسىزدار ما؟
– ەڭ جەڭىل سالماقتا اسحات قۇدايبەرگەنوۆ پەن مارات كارىشالوۆقا تاڭداۋ ءتۇسكەن. جەكە-دارا كەزدەسۋدە اسحات باسىم ءتۇسكەندىكتەن جولداما الۋ جارىسىنا كوبىرەك قاتىسۋعا ءمۇمكىندىك بەردىك. ەكەۋى دە الا المادى. ال, وسى سالماقتاعى الەمنىڭ 5 دۇركىن چەمپيونى حاميت سورياننىڭ جولداماعا استانادا وتكەن ليتسەنزيالىق جارىستا عانا قولى جەتكەنىن ەسكەرسەك, ەشبىر جەڭىستىڭ وڭاي كەلمەگەنى كورىنەدى.
96 كيلو سالماقتا كۇمانسىز سەنگەن بالۋانىمىز اسەت مامبەتوۆ بولاتىن. وڭ اياعىنا ەكى, سول اياعىنا ءبىر وپەراتسيا جاساتتى.
جاراقاتى جازىلۋى كەشەۋىلدەگەن سوڭ مارعۇلان اسەمبەكوۆتى قوستىق. جولداما الۋ ونىڭ قولىنان كەلمەدى. ەكى اياعىن دا كۇرەس كىلەمىندە جاراقاتتاعان اسەتكە ەل بولىپ العىس ايتۋىمىز كەرەك. ول ەلىمىزدىڭ نامىسى ءۇشىن قولىنان كەلگەنىنىڭ ءبارىن جاسادى. كىلەممەن قوشتاستى.
– ءبىزدىڭ بالۋاندارىمىزدىڭ باستى قارسىلاستارىنىڭ كۇرەسى تۋرالى بەينەتاسپالار بار شىعار. كىممەن قالاي كۇرەسۋ كەرەكتىگى جونىندە باپكەرلەر كەڭەسىندە تالقىلانا ما؟ ەشكىمگە كورسەتپەي دايىندالعان جەكە ادىستەر دە پىسىقتالا ما؟
– بۇل ءبىزدىڭ قۇپيامىز بولىپ قالسىن, ءسىز ايتقان جۇمىستاردىڭ ءبارى ءجۇرىپ جاتىر.
داۋلەت بولات ۇلى FILA-دان كوپ بەينەتاسپا اكەلدى. جارىس بارىسىندا ءوزىمىزدىڭ باپكەرلەر, بالۋاندار تۇسىرگەن تاسپالار بار. قاراكەتسىز ەمەسپىز.
– مىناۋ باس بايگە ولجالايدى دەپ ەشكىمدى كەسىپ ايتپادىڭىز. جوسپاردا ءبىر «التىن» بارى انىق قوي؟
– سوناۋ جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ, ءشامىل سەرىكوۆتىڭ جەڭىستى جىلدارىنان كەيىن بىردە-ءبىر قازاق بالاسى وليمپ تاۋىنىڭ شىڭىنا شىقپاعانى ءبارىمىزدىڭ دە قابىرعامىزعا ايازداي باتادى. سەۋلدە داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ جەڭىسى ۇرلانعانىن بىلەسىز. بالۋاندارىمىزدى بولە-جارعىم كەلمەيدى. «التىنعا» اسحات تا, دارحان دا, نۇرماحان دا تالاسۋعا قابىلەتتى. ەڭ اۋىر سالماقتا وليمپيا ويىندارىندا كۇرەسكەن بالۋانىمىز بولعان جوق. كۇش اتاسى قاجىمۇقاننىڭ ءىزباسارى, قازاق بايراعىن كوتەرىپ بارا جاتقان نۇرماحاننان كۇتەتىنىمىز كوپ.
– ءىنشاللا , سول ءۇمىت اقتالعاي.
مۇراتبەك قاسىمقانوۆ,
گرەك-ريم كۇرەسىنەن قازاقستان قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى:
المات كەبىسباەۆ: «جۇلدە الۋعا بارامىز»
المات سپورتتاعى “دياگنوزدى” ءدال قويدى. ارقايسىسى بولەك-بولەك جارىستار سەكىلدى كورىنگەنىمەن وليمپيا ويىندارى باعدارلاماسىنا كىرگەن سپورت تۇرلەرى ءۇشىن باستى نىسانا – وليمپ بيىگى.
سوندىقتان دا بولار, داعىستاندىق بالۋان, ەركىن كۇرەستەن الەمنىڭ بەس دۇركىن چەمپيونى ءالي اليەۆتىڭ “وسى بار التىنىمدى ەش ويلانباستان وليمپيا ويىندارىنىڭ ءبىر مەدالىنىڭ بوداۋىنا بەرەر ەدىم” دەگەندىگى. ياعني, ازيادا الدا بول, ەۋروپادا ەرلە, الەمدىك تۇعىردىڭ ەڭ ۇلكەن باسقىشىنا كوتەرىل, ءبارىبىر وليمپيادانىڭ ءجونى بولەك.
اقش سپورتىنىڭ مايىن ەزىپ ىشكەن, ءارتۇرلى جىلنامالاردى قاراپ جانارىنىڭ نۇرى قاشقان, جۇلدەگەرلەر مەن جەڭىمپازداردىڭ ءار جارىستاعى جەتىستىكتەرىن سانامالاپ ءتىسى سارعايعان بەلدى اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعى گرەك-ريم كۇرەسىنەن لوندوندا چەمپيون بولاتىنداردى قۇلاعىنان ءتىزىپ جازىپتى. بولجام عوي.
سول تىزىمدە, المات كەبىسباەۆ ءوز سالماعى بويىنشا چەمپيون, ال نۇرماحان تىناليەۆ پەن دارحان باياحمەتوۆتىڭ تۇسىنا قولا مەدال جازىلعان. تالداۋ ورتالىعىنىڭ جىگىتتەرى جەتى قات جەر استىنداعى قۇپيانى بىلەتىن, اڭىزعا شىققان نوسترادامۋس سەكىلدى كورىپكەل ەمەس, دەگەنمەن جۇرەگىمىز ەرىپ قويا بەرگەن. قاجىمۇقانداي الىبى بار, تۋىمىسىنان جەكپە-جەك ونەرىنە جاقىن جاۋىنگەر حالىق ۇلدارىنىڭ كۇرەس تۇرلەرىنەن وليمپ بيىگىنە كوتەرىلمەگەنىنە وتىز جىلدان اسىپتى. قازاقتىڭ شيرەگىنە كەلمەيتىن, سانى از حالىقتاردىڭ ءوزى الىپ جاتقان التىننان سالىم سالمايتىنداي ءبىزدىڭ جىگىتتەر نەسىبەسىز ەمەس ەدى عوي.
قۋانىشىمىزدى اسحاتقا ايتتىق. ەكى الەم چەمپيوناتىنان قولا مەن كۇمىس ارقالاپ قايتقان باۋىرىمىزدىڭ ەندىگى جۇلدەسى التىن ەكەندىگىن ايتتىق.
– قۇداي بۇيىرتسا, – دەدى ول. – ءوزىمىز ءۇشىن دە, ەلىمىز ءۇشىن دە وسى ماقساتتا تەر توگىپ ءجۇرمىز. وليمپيادادا مىناۋ قالاي, مىناۋ تىسكە جۇمساق بالۋان دەگەن بولمايدى. ارقايسىسى ءوز ەلىنىڭ چەمپيوندارى, حالىقارالىق جارىستاردا بەتكە ۇستارى, ەلىنىڭ ءسۇيىنىشى. مەن ءۇشىن ءبارى باستى قارسىلاس.
– باپكەرىڭ سەنىڭ بويىڭنان ءبىر كىنارات تاپپادى. قارا كۇشكە مىعىم ەكەندىگىڭدى بايقاپ وتىرمىز. الگىندە قارسىلاسىڭدى قاپسىرا قۇشاقتاپ, كەۋدەڭنەن اسىرا لاقتىردىڭ. وليمپيادا دا مۇنداي مۇمكىندىك بەرە بەرمەيدى. كوڭىلىڭ تولمايتىن تۇسىڭ بار ما؟
– پارتەردە كوپ جۇمىس جاساۋىم كەرەك. ءوزىڭىز بىلەسىز, تىك تۇرىپ كۇرەسكەندە ءاربىر بالۋان ساقسىنىپ, ءادىس جاساۋعا بارا بەرمەيدى. قارسىلاسى قاتەلىگىن پايدالانىپ كەتپەس ءۇشىن. پارتەرگە سەنەدى. پارتەردە جەر باۋىرلاپ جاتقان بالۋاننىڭ بەلىنەن الىپ, ىڭعايلى جاعىنا اۋدارىپ تاستاۋ ءار بالۋاننىڭ ارمانى. ابجىلدىك تە, قايىسپاي كوتەرىپ كەتەردەي قارا كۇش تە كەرەك. سوندىقتان, ءار ءادىستى پىسىقتاپ جاتىرمىز. قۇداي قولداپ, مەملەكەتىمىزدىڭ مەرەيىن كوتەرىپ جاتساق, بىزگە ارتقان سەنىمدى اقتاعانىمىز. باسقا نە دەيىن…
دارحان باياحمەتوۆ: “اباي جولىن” قايتا وقىپ جاتىرمىن
دارحاننىڭ بەلدەسۋىن بەيجىڭدە كوردىك. گۋانچجوۋدا وتكەن ازيا ويىندارىندا فينالعا شىعىپ, جەڭىپ تۇرىپ جەڭىلىپ قالدى.
– وندا وزىمنەن بولدى, – دەدى ول. – كۇشىمدى تولىق ەسەپتەي الماپپىن. ايتپەسە, جەڭىلەتىن بەلدەسۋ ەمەس ەدى.
– كوڭىلىڭە كەلسە كەشىر. سول جولى كوزىڭنەن ۇشقىن كورە المادىق. بەيجىڭ وليمپياداسىنداعى قايسار جىگىت بابىنان ايىرىلىپ جاتقانداي كورىندى.
– “شىعاسىعا يەسى باسشى” دەگەن بار عوي. وليمپيادادا فينالعا شىعاتىنداي ءمۇمكىندىگىم بار ەدى. فينالعا جولداما بەرەر تۇستا قاتەلىك جىبەردىم. قولا مەدالدىڭ ءوزى قۋانىشتاي كورىنگەن. سول كەزدە ويلانباپپىن, كەيىن جۇرەگىم اۋىردى. وليمپيادا ويىندارىنىڭ چەمپيونى بولام با, ءبىر اللانىڭ قولىندا عوي, بىراق, ءسال اقىلدىراق كۇرەسكەنىمدە فينالعا شىعاتىنىم ءسوزسىز ەدى.
– وليمپياداعا جولدامانى جەڭىپ العانىڭمەن باياحمەتوۆ كۇشتى مە, باسقالار كۇشتى مە دەگەن پىكىر باپكەرلەر اۋزىنان ەستىلدى…
وليمپياداعا دايىندىق بارىسىندا سىرالعى قارسىلاستارىڭ قوڭىراتوۆ, ەڭسەحانوۆ جانە نۇعىمانوۆتار كورىنبەيدى.
– ادام بولعان ىسكە كىنانى وزىنەن ىزدەۋ كەرەك. الەم چەمپيوناتىندا بەستىككە كىرگەننەن كەيىن وزىمە تالاپتى السىرەتىپ الدىم. قازاقستان كۋبوگى ءۇشىن وتەتىن جارىسقا قاتىساتىنىمدى ايتتى. راس ايتسام, كۇتپەگەن ەدىم. ەلدار قايراتوۆتان ۇتىلدىم. سودان سوڭ باياحمەتوۆتىڭ لوندونعا بارۋ, بارماۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى. بىراق, ءبارىبىر تاڭداۋ ماعان جاسالىندى. قازاقستانداعى قارسىلاستارىمنىڭ ىشىندە دارحانعا ارتىقشىلىق جاعداي جاسالادى دەپ ايتقاندارى بارىن ەستىپ قالدىم. نە دەۋگە بولادى.
مەن ەشكىمنىڭ ورنىن تارتىپ العان جوقپىن. جولدامانى جەڭىپ الدىم. ال, ءسىز اتاعان مىقتى بالۋاندار قۇرامانى دايىنداۋ جاتتىعۋىنا كەلمەي جاتسا, ول ولاردىڭ جانە باپكەرلەردىڭ جۇمىسى. ال, مەنىڭ وليمپياداعا قاتىسۋ مۇمكىندىگىم بولماعاندا دا باپكەرلەر شاقىرسا كەلگەن بولار ەدىم. ەلىڭنىڭ, مەملەكەتىڭنىڭ نامىسىن قورعاۋعا بارا جاتقان بالۋاننىڭ ويداعىداي دايىنداۋىنا سەپتىگىڭدى تيگىزىپ جاتساڭ, ول سەنىڭ ازاماتتىعىڭ, دوستىعىڭ عانا ەمەس, وتان الدىنداعى ابىرويلى بورىشىڭ. ءوزىم وسىلاي تۇسىنەمىن.
– قازاق مەكتەبىندە وقىدىڭ. كىتاپپەن دوس شىعارسىڭ؟ قازىر قانداي كىتاپ وقىپ جاتىرسىڭ؟
– قازىر قول تيە بەرمەيدى. نەگىزىندە تاريحي كىتاپتاردى جاقسى كورەمىن. وقىعىم كەلەدى, ينتەرنەت دەگەن دە بالە بولدى, ىشىنە ەنسەڭ شىرمالىپ قالاسىڭ. مەندە “اباي جولىنىڭ” قوس تومدىعى بار. 1-تومىن وقىپ جاتىرمىن. ابايى بار قازاق باقىتتى عوي. جانىڭدا جوعىڭنىڭ ءبارىن تاباسىڭ. قازاق جاستارى ابايدى ءتۇسىنىپ وقىسا, باتىستىڭ بەيادەپ مادەنيەتىنەن تيىلار ەدى دەپ ويلايمىن. مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ دەگەن عالىم اعامىز قوجا احمەت ياسساۋي, ابايى مەن شاكارىمى بار قازاق جاھاندانۋعا جۇتىلمايدى, يمانىن, ارىن جوعالتپايدى دەپ ءجۇر. وسىنى جاستارعا ۇقتىرۋ ۇستازداردىڭ قابىلەتىنە, بىلىكتىلىگىنە قاتىستى. ءبىرى كەلىپ, ءبىرى كەتىپ جاتاتىن, رەفورما جاساعىش مينيسترلەر وسى جاعىن السىرەتىپ العان سەكىلدى.
– بەيجىڭدە كەتكەن ەسەڭدى لوندوندا قايتارۋعا تىرىساسىڭ عوي؟
– قۇداي قوس كورسە. دۇنيەجۇزىنىڭ بار مىقتىسى وليمپيادادا جەڭسەم, جەڭىمپاز بولسام دەپ بارادى. ىشىندە قازاقتىڭ دارحان باياحمەتوۆ دەگەن بالاسى دا بار. ارمانىم ارينە – جەڭىس!
نۇرماحان تىناليەۆ: بايراق كوتەرۋ – جاۋاپكەرشىلىكتى ەسەلەيدى
– تولعان سياقتىسىڭ. سالماعىڭ قانشا؟
– 130 كيلو. وليمپياداعا 120 كيلو ءجىبەرىلەدى. كۇنىگە ەكى مەزگىل جاتتىعۋ جاساپ جاتىرمىز. ون-ون بەس كۇندە ارتىق سالماقتان ارىلامىن عوي.
– قازاقستاندا ساعان قارسىلاس جوق. باياعىدا مۇحتارحان دىلدابەكوۆتى سەرىك ءومىربەكوۆتەي مىقتى ءوسىرىپ ەدى. رەسەيگە باراتىن ەدىڭدەر, ولار ەسىگىن ق ۇلىپتاپ الدى.
– گرۋزيا مەن قىرعىز بالۋانى ماعان كومەكتەسىپ ءجۇر. كەلىسىممەن, ارينە. راسىندا, وزىڭمەن قارايلاس ءۇش-ءتورت بالۋان بولسا ارمان جوق ەكەن. شەبەرلىگىڭ تەز وسەدى. گەورگي تسۋرتسۋميا اعامىز كۇرەس كىلەمىنە مەن ءۇشىن شىعىپ ءجۇر. سيدنەي وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرىندە ءبىز ۇيرەنەتىن تاجىريبە جەتەدى.
– پەشەنەڭە لوندوندا قازاق بايراعىن كوتەرۋ جازىلدى.
– قاتتى تولقىپ ءجۇرمىن. جاۋاپكەرشىلىك ۇلكەن. ونسىز دا جەڭسەم دەپ باراسىڭ. تۋ كوتەرگەن سپورتشىنىڭ جۇگى ەكى ەسەلەنەدى. حالقىمىز سەڭگەننەن كەيىن بارىمىزدى سالامىز.
– ەڭ اۋىر سالماقتا وليمپيادا ويىندارىنا تۇڭعىش قاتىسقان قازاق ۇلانىسىڭ. مۇنىڭ ءوزى تاريح. قارسىلاستارىڭ دا وسال ەمەس. بارىمەن دەرلىك كۇرەستىڭ…
– رەسەي, كۋبا, تۇركيا, يران, ازەربايجاننىڭ باس بالۋاندارى لوندوندا جەڭىمپاز بولساق دەگەن ۇمىتتە. مەن دە سولاردىڭ ءبىرىمىن. ۋاقىتىندا قاجىمۇقان اتامىز ەڭ اۋىر سالماقتا دۇنيەجۇزىنىڭ بار مىقتى بالۋانىن جىقتى. ابىلسەيىت ايحانوۆ اعامىزدى كەڭەس ساياساتى تۇساماعاندا وليمپيادانىڭ التىنىن الدەقاشان العان بولار ما ەدىك.
اعالارىمىزدىڭ قولى جەتپەگەن الامانعا قاتىسۋ مەنىڭ پەشەنەمە بۇيىرىپتى. بارىمدى سالارمىن.
سۇحباتتان سوڭ زالدان كەتە قويمادىم. مەنشىكتى ءتىلشى بولعان جىلداردا ۇلكەن سپورتتان قول ۇزىڭكىرەپ قالىپپىز. كوپ ءجايتتار سانادا كۇڭگىرتتەنەدى. وسى تەلەۆيدەنيە دەگەن دە قىزىق-اي. ادام تاپپاعانداي ءبىر جاپىراق قىزداردى جىبەرگەن. كۇرەس ەرەجەسى مۇرنىنا بارمايتىن, بالۋانداردىڭ اتى-ءجونىن شاتاستىرىپ جۇرگەن شىركىندەر جاتتىعۋ جاساپ جاتقان بالۋانداردى ساۋساعىمەن ءىلىپ شاقىرىپ, “التىن الاسىڭ با؟” دەپ تاقىمدايدى. قۇددى, لوندوندا قازاق باۋىرلاردىڭ نەسىبەسى دەپ التىن مەدالداردى ءبىرىنىڭ ۇستىنە ءبىرىن قالاپ قويعانداي.
ال, التىن كەرەك. كۇرەس تۇرلەرىنەن التىن مەدال الماعانىمىزعا 30 جىلدان اسا ۋاقىت ءوتىپتى. قازاق جاستارىن ايتام.
قايسىنىڭ باعى جانار ەكەن؟! اناۋ, قارسىلاسىن جەردەن سالاقتاتا ج ۇلىپ الىپ, شالقايا بەرە لاقتىرعان المات پا, الدە مىسىقتابانداپ تاپ بەرگەن دارحان با؟! پارتەردە كىلەمگە شەگەلەپ تاستاعانداي بىلق ەتپەي جاتقان نۇرماحان با؟! دىنمۇحامەدوۆ پەن گادجيەۆتى دە ەستەن شىعارۋعا بولمايدى.
ءۇش قاتار توسەلگەن كۇرەس كىلەمىندە قارا تەرگە تۇسكەن بالۋاندار الاپات ايقاس سالىپ جاتىر. زالدا تەر ءيىسى اڭقيدى. ءبىزدىڭ بالۋانداردىڭ التىن تەرى. ەندى از كۇننەن كەيىن سان عاسىردا ەسكىرمەيتىن ايقاسقا تۇسەدى.
ءتورت جىل بويى توگىلگەن تەرلەرىڭنىڭ وتەۋى لوندون تورىندە قايتقاي. جولدارىڭ بولسىنشى, باتىر باۋىرلارىم-اي…
باقتيار تايجان,
“ەگەمەن قازاقستان”.
الماتى.
الاقاي! 107 جولداما!!!
سپورت جانە دەنە تاربيەسى ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىگىنىڭ ۇلتتىق شتاتتىق كوماندالار جانە سپورت رەزەرۆى ديرەكتسياسى ەلىمىزدەن وليمپيا ويىندارىنا جولداما العان سپورتشىلاردىڭ سانى 107-گە جەتكەنىن حابارلادى.
ءسويتىپ, وتانداستارىمىزدىڭ وليمپيادادا سپورتتىڭ 25 ءتۇرىنەن قاتىساتىنى بەلگىلى بولدى.
بيىلعى وليمپياداعا قازاقستان تەننيس, اشىق سۋدا ءجۇزۋ, قىزدار بوكسىنان العاش رەت سپورتشى اپارا جاتىر.
تەننيستەن ايەلدەر اراسىندا الەمنىڭ 55-راكەتكاسى گالينا ۆوسكوبوەۆا مەن WTA رەيتينگىندە 62-ورىندا تۇرعان ياروسلاۆا شۆەدوۆا جانە ەرلەر اراسىندا ميحايل كۋكۋشكين لوندونعا جولداما الدى. ءۇش تەننيسشىمىز جەكەلەي جارىسقا قاتىسادى. ولاردان باسقا, شۆەدوۆا مەن ۆوسكوبوەۆا ەكەۋى جۇپتىق باسەكەنىڭ دە جۇلدەسىنە كۇش سىناسادى.
ال اشىق سۋدا جۇزۋدەن يۋري كۋدينوۆ لوندونعا بارادى. بۇل سپورت تۇرىنەن دە قازاقستان بۇرىن-سوڭدى وليمپيا ويىندارىنا قاتىسپاعان.
قىزدار بوكسىنىڭ وليمپيادا باعدارلاماسىنا تۇڭعىش رەت ەنگىزىلگەنى بەلگىلى. جاقىندا جولداما العان سايدا حاسەنوۆامەن بىرگە مارينا ۆولنوۆانىڭ دا لوندونعا باراتىنى بەلگىلى بولدى.
وليمپياعا باراتىن سپورتشىلاردىڭ ىشىندە ەڭ جاسى – 17 جاسار گيمناستيكا شەبەرى ءمولدىر ءازىمباي. ال ەڭ ۇلكەنى – 42 جاستاعى مەرگەن ولگا دوۆگۋن.
ەڭ كوپ جولدامانى جەڭىل اتلەتتەر يەلەندى – 18 ليتسەنزيا. لوندونعا باراتىن اتلەتتەردىڭ اراسىندا اپالى-ءسىڭلىلى ايمان مەن شولپان قوجاحمەتوۆالار بار.
ازىرگە ءبىزدىڭ قورجىندا ۇستەل تەننيسى, ساداق اتۋ, بادمينتون, ۆەلوترەك, ات سپورتىنان ليتسەنزيا بولماي تۇر.
الداعى ۋاقىتتا جەڭىل اتلەتيكا مەن جۇزۋدەن تاعى دا 10-نان استام جولداما الۋعا مۇمكىندىك بار. بۇل سپورت تۇرلەرىنەن ىرىكتەۋ جارىستارى ءالى بىتكەن جوق.
داستان كەنجالين,
«ەگەمەن قازاقستان».
بوكس: قاي ەلدىڭ ۇلەسى قانداي؟
ءبىز وتكەن جولى وليمپيادانىڭ بوكس تۋرنيرىنە قاتىساتىن بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ ەسىمدەرى تولىق بەلگىلى بولعانى تۋرالى اقپارات جاريالاعان ەدىك. بۇگىن سول الامان جارىسقا ءار ەل بويىنشا قانشا بوكسشىنىڭ قاتىسقالى تۇرعانىن ناقتىلى تسيفر جۇزىندە كەستەلەپ كورسەتكەلى وتىرمىز. وسىعان قاراپ قاي ەلدىڭ ۇلەس سالماعى قانشالىقتى ەكەنىن دە, بۇگىنگى تاڭدا الەمنىڭ قاي ەلىندە بوكستىڭ دامۋ بارىسى قالاي بولىپ تۇرعانىن دا پايىمداۋعا بولادى. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە, قازاقستان بوكسشىلارى جاھانداعى كوش باستاۋشىلاردىڭ قاتارىندا تۇر.
تومەندەگى كەستەدە توپتىڭ باسىن اۆستراليا قۇراماسى باستايدى. بىراق بۇعان قاراپ وسىناۋ الىستاعى ارالدى ەلدىڭ بوكسشىلارى الەمدە ناعىز شارشى الاڭنىڭ شاندوزدارى بولىپ وتىر ەكەن دەگەن ۇعىم تۋماۋى ءتيىس. بۇل جەردە بۇل ەل ءۇشىن ىرىكتەۋ ءتۋرنيرىنىڭ وتە جەڭىل بولىپ شىققانىن ايتۋىمىز كەرەك. باكۋدە بولعان الەم بىرىنشىلىگىندە جۇلدەلى ورىندار تۇرماق, ليتسەنزيا تاراتىلاتىن العاشقى وندىقتىڭ دا قاتارىنان تابىلماعان اۆستراليالىقتار كەيىن وكەانيا ايماعى بويىنشا وتكەن ىرىكتەۋ تۋرنيرىندە ونداعى 10 جولدامانى تۇگەل جەڭىپ الدى. ال باسەكەلەستەرى قاتارىندا فيدجي, پالاۋ, باتىس ساماو سەكىلدى ەلدەردىڭ جۇدىرىقشى جىگىتتەرى بولدى. مۇنداعى بار جۇمباق وسى عانا…
قالعان قۇرلىقتاردىڭ بارىندە كۆوتا ءۇشىن تالاس اسا تارتىستى جاعدايدا ءوتتى.
جالپى, بۇرىنىراقتاعى وليمپيالىق تۋرنيرلەرگە كۋبا, كسرو, اقش, گەرمانيا, انگليا, ۆەنگريا, پولشا سىندى بەلگىلى بوكس دەرجاۆالارى تولىق قۇراممەن قاتىسۋشى ەدى. قازىر ونداي جالپاقشەشەيلىكتىڭ كۇنى وتكەن. ەندى ليتسەنزيالار جەكەلەگەن ەلدەرگە ەمەس, سول ەلدەردىڭ جەكەلەگەن بوكسشىلارىنا بەرىلەدى. سونىمەن قاتار, بوكس ءتۇرى ناشار دامىعانىنا قاراماستان, افريكا جانە وكەانيا ايماعى ەلدەرى ءۇشىن ايتارلىقتاي مول مولشەردە ليتسەنزيا بولىنەدى. بۇل نەگىزىنەن وسى وڭىرلەر بوكسشىلارى دا ۇلكەن دودادان تىس قالماسىن دەگەن نيەتتەن تۋعان جوبا بولسا كەرەك.
ءبارىن ايت تا ءبىرىن ايت, ءبىز قازىر وليمپياداعا قاتىساتىن بوكسشىلارىمىز سانى كوپتەگەن ەلدەردەن (سونىڭ ىشىندە كۋبا, رەسەي سياقتى) ارتىق ەكەنىن ايتىپ ماقتانىپ وتىرساق, كەيىن سول تۋرنيردەن جەڭىمپاز بولىپ ورالعان ساڭلاقتارىمىزدىڭ كوپتىگىمەن مارقاياتىن بولايىق.
دامير قوجامقۇل.
