قوساعالى
جۇما, 3 تامىز 2012 7:40
ازات تاۋىنىڭ ايبىنىنداي بيىكتە تۇر
قوساعالى باتىر تولەك ۇلىنىڭ اتىنا داۋلەسكەر كۇيشى داۋلەتكەرەيدىڭ «قوساعالى» كۇيىنەن, كىشى ءجۇز قارشىنباي اقىننىڭ «ابىلاي-كەنەسارى» داستانىنان قانىق ەدىك. بۇل قاز مۋ-ءدىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە وقىپ جۇرگەن جەتپىسىنشى جىلداردىڭ باسى بولاتىن. ودان كەيىن قازىعۇرت اۋداندىق گازەتىندە ءۇش جىل جۇمىس ىستەپ, 1978 جىلدىڭ كوكتەمىندە «جازۋشى» باسپاسىنا قىزمەتكە اۋىسقانىم بار. بىراق, ديرەكتورىمىز ءابىلماجىن جۇماباەۆ ءبىر ايدىڭ ىشىندە الماتىعا تولقۇجاتىمدى تىركەتۋىم كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. بۇل دەگەنىڭىز, ناعىز ازاپ تىرلىك ەكەن. اقىرى جاماعايىن اعا, تەمىر جول ميليتسياسىنىڭ باستىعى, سول كەزدەگى ساناۋلى گەنەرالدىڭ ءبىرى سايلىباي قۇسايىنوۆقا قولقا سالۋعا تۋرا كەلدى.
جۇما, 3 تامىز 2012 7:40
ازات تاۋىنىڭ ايبىنىنداي بيىكتە تۇر
قوساعالى باتىر تولەك ۇلىنىڭ اتىنا داۋلەسكەر كۇيشى داۋلەتكەرەيدىڭ «قوساعالى» كۇيىنەن, كىشى ءجۇز قارشىنباي اقىننىڭ «ابىلاي-كەنەسارى» داستانىنان قانىق ەدىك. بۇل قاز مۋ-ءدىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە وقىپ جۇرگەن جەتپىسىنشى جىلداردىڭ باسى بولاتىن. ودان كەيىن قازىعۇرت اۋداندىق گازەتىندە ءۇش جىل جۇمىس ىستەپ, 1978 جىلدىڭ كوكتەمىندە «جازۋشى» باسپاسىنا قىزمەتكە اۋىسقانىم بار. بىراق, ديرەكتورىمىز ءابىلماجىن جۇماباەۆ ءبىر ايدىڭ ىشىندە الماتىعا تولقۇجاتىمدى تىركەتۋىم كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. بۇل دەگەنىڭىز, ناعىز ازاپ تىرلىك ەكەن. اقىرى جاماعايىن اعا, تەمىر جول ميليتسياسىنىڭ باستىعى, سول كەزدەگى ساناۋلى گەنەرالدىڭ ءبىرى سايلىباي قۇسايىنوۆقا قولقا سالۋعا تۋرا كەلدى.
وسىنىڭ ءبارىنىڭ ءتۇيىنى سايلىباي اعانىڭ: «قوساعالى باتىردىڭ بەيىتى كوكشەتاۋدىڭ ىرگەسىندەگى ازات تاۋىندا جاتقانىن بىلەسىڭ بە؟ شاعالالى وزەنىنىڭ تاۋدى اينالىپ وتەتىن تۇسىندا جاقسىلىق قاراۋىلعا جاتاتىن «ساي» اۋىلىنان تاراعان «جالعىز قاراعاي», «قىرداعى اۋىل», «بىلقىلداق», «تالداعى اۋىل», «وزەن قاراعاي» دەيتىن اۋىلداردىڭ سوڭعىسىن قوساعالى بابامىز مەكەندەگەن. كەڭەس كەزىندە ءبارى دە ءتۇرلى سەبەپتەرمەن بىتىراپ كەتتى. قازىر «وزەن قاراعايىمىز» الەكسەەۆكا اتالادى. ايتەۋىر, ازات اتالاتىن ستانسا بار», – دەگەن ءتالسىمىن بايانداۋ دەپ ءبىلىڭىز.
ازات تاۋىندا ايگىلى شال اقىن قۇلەكە ۇلىنىڭ تۋعانىن بىلەتىنمىن. جاڭا دەرەكتەن حابارسىز بولعاندىقتان, قوساعالىعا قاتىستى قىزىعۋشىلىق جۇرەكتىڭ ءتۇبىن دۇرسىلدەتىپ وتكەن. تاعدىر جەتەگى شىعار, 1980 جىلى كوكشەتاۋعا قونىس اۋداردىق. ازات تاۋىنا تالاي باردىم. ارينە, الاتاۋداي ەمەس, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ تانىمىندا الاتاۋدان كەم دە ەمەس. مۇندا ەكى زيرات بولدى. باتىر تاۋدىڭ تەرىسكەيىندەگى بيىكتە دارا جەرلەنگەن ەكەن. كولدەنەڭى مەن ەنى كولدەي قورىمدا الىپ ادامنىڭ جاتقانى بىردەن كوزگە ۇرادى. تەمىر شارباقتىڭ ىشىندەگى تاسقا «باگاتەر كوساعالى تولەكوۆ ۋمەر, رۋى جاقسىلىق قاراۋىل. ەسكەرتكىش قويعان: ءالى ۇلى راقىمجان» دەپ ويىلىپ جازىلعان. ارابشا ارىپتەرمەن دە شاعىن ايات سوزدەرىمەن باستالىپ, اتى, اكەسىنىڭ اتى, رۋى جازىلعان. كەدىر-بۇدىرعا قينالعانىمىزبەن, راقىمجان اعامىزدىڭ اتاقتى اتاسىنىڭ رۋحىن بيىكتەتكەنىنە العىس جاۋدىرادى جۇرت. ءبىر قۋانارلىعى, سول كەزدەگى ورىستانۋ ساياساتى شيرىعىپ العانىنا قاراماستان, بۇل وڭىردە كونەكوزدىڭ اڭىز-اڭگىمەسى تۇنىپ تۇر.
تاۋ مەن قوساعالىعا بايلانىستى قوس اڭىز قاتار ايتىلادى. باستاپقىسىندا: «قوساعالىنىڭ ءبىر كەلىنى ۇل بالا تۋىپ, ءوزى جورىققا ءجۇرىپ بارا جاتقاندا, اعايىندارى جيىلىپ, ءسابيدىڭ اتىن قويىپ, باتاڭىزدى بەرىپ كەتىڭىز», دەپ قولقالاعاندا ات ءۇستىندە تۇرعان باتىر نارەستەنى الاقانىنا سالىپ, بەتىنە ويلانا ۇزاق ءۇڭىلىپ: «اتى ازات بولسىن, ءتۇبىندە ۇرپاعىمنىڭ اۋزىندا وسى نەمەرەمنىڭ اتى قالادى», دەپتى. ەل جايلاۋدا. ءبىراز كۇن وتكەندە بالا ءوز-وزىنەن تىنىشسىزدانىپ, كەنەتتەن كەلگەن ناۋقاستان قايتىس بولادى. اۋىل-ايماق «مايتوبە» اتتى بيىككە جەرلەپ, ازا تۇتادى. سوڭىنان سول توبە «ازات تاۋى» اتالادى. وسى سوڭعى جورىعىنان كەلە جاتىپ, باتىر اتاسى دا دۇنيە سالىپ, ازاتتىڭ جانىنان توپىراق بۇيىرعان.
ەكىنشىسىندە, تۇتقىنعا تۇسكەن قالماق باتىرىنىڭ قوساعالىعا بەرىلە قىزمەت ىستەگەنى, كەلە-كەلە وڭ قولىنا اينالعاندىعى ايتىلادى. وعان ىرزا بولعان باتىر «سەن ەندى تۇتقىن ەمەسسىڭ, ازاتسىڭ, اتىڭ دا ازات بولسىن» دەگەن كورىنەدى. ءتىپتى, جارالى بولىپ ەلگە جاقىنداعان تۇستا باتىر «مەنى مايلىتوبەگە» جەرلەڭدەر دەپ وسى ازاتقا وسيەتتەگەن كورىنەدى. قايتكەن كۇندە دە قوساعالىنىڭ تەرەڭ پايىمداعى تاريحي تۇلعا ەكەندىگى بايقالادى. قازىر ءوزى دە وسى قورىمدا جاتقان, كورىپكەل-باقسىلىعىمەن جۇرتقا بەلگىلى كۇلاي اجە: «مۇندا جەردىڭ اتاۋىنان دا تەرەڭىرەك ماعىنا جاتىر», دەپ ايتۋشى ەدى, جارىقتىق.
ازاتتىقتى اڭساعان, ونىڭ ازاپتى جولىنان وتكەن قوساعالى باتىر كىم ەدى؟ قازاق شەجىرەسىنە تىزبە تالداۋ جاساپ, كوز ءجۇگىرتسەك, ارعىن رۋى قاراۋىلدىڭ جاقسىلىق تارماعىنان تارايتىن بايان ۇلى بايتولەكتىڭ بالاسى قوساعالى شامامەن 1755-1820 جىلدار ارالىعىندا ءومىر سۇرگەن ارىستارىمىزدىڭ ەڭسەلى ساناتىنداعى ادام. تانىمال جۋرناليست-جازۋشى تورتاي سادۋاقاسوۆتىڭ 2004 جىلى جارىق كورگەن «ەل مەن جەر» اتتى كىتابىنداعى شەجىرەدە: قاراۋىلدان تومەن ءماشەك اتاسىنان – ەسەنباي – ءالىمبەت – جاقسىلىق – بايان – تولەك – قوساعالى – بايبول – كۇلەس – ءجاۋلا – ەسقاق – قابدوللا بولىپ ۇرپاقتارى ودان ءارى جالعاسا بەرەدى. باتىردىڭ اكەسى بايان ۇلى تولەكتىڭ باسىنا 9000 جىلقى بىتكەن باي بولىپتى. 1723-1730 جىلدارعى «اقتابان شۇبىرىندىدا» جاداپ-جۇدەپ وسى جاققا جەتكەن قانداستارىمىزعا مال, جەر بەرىپ, كومەك كورسەتكەن اتىمتاي جومارتتىعىنا سايىپ ەل-جۇرت ونى بايان ۇلى باي-تولەك اتاپ كەتكەن دەيدى.
ال, كەڭ قۇلاشتى كوشپەلى زاماندا تۋعان قوساعالىنىڭ كىندىك قانى تامعان جەر بۇرىنعى رۋزاەۆ اۋدانىنداعى قوساعالى وزەنىنىڭ (ورىستار ونى «كوسوگلياد» دەيدى) بويى. بۇل دەرەك 1910 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتەگى ە.ح.براندتتىڭ كارتوگرافيالىق زاۋىتىندا دايىندالعان جەر پايدالانۋ كارتاسىندا «ۋروچيششە كوساگال» دەپ ارنايى كورسەتىلگەن. ءتىپتى, قوساعالى قويناۋىنىڭ اينالاسىنداعى جايلىباي, جالاڭاۋىز, شالاۋىل, قۇيرىق اۋىلدارىنا دا سيپاتتاما بەرىلىپتى. بەرتىن قوساعالى كوشى شاعالالى وزەنى بويىنداعى ءتۇپ اتالارىنىڭ قونىسىنا بەت تۇزەگەن. اتادان قالعان مۇرانى شاشاۋ شىعارماعان قوساعالى دا اۋقاتتى, ەلى مەن جەرىنە جاۋ تيگىزبەگەن, بەدەلى زور, الىپ دەنەلى كۇش يەسى بولعانى انىق. وعان دالەل, باتىردىڭ سالت جۇرگەندە ءوزىنىڭ ارنايى باپتايتىن تۇلپارلارى «قارا بەدەۋ» اتالعان بەلدى اتتارىمەن عانا ەرگە قوناتىندىعى.
بۇل كەزەڭ جوڭعار شاپقىنشىلىعى تۇبەگەيلى جويىلعانىمەن, ەدىل قۇبا قالماقتارىنىڭ قاراقشىلىق قاقتىعىستارى ءالى دە بولسا توقتاماي, رەسەي قاراشەكپەندىلەرىنىڭ مىسىق تابانداپ قازاق جەرىنە ەنە باستاعان شاعى ەدى. وسىعان نارازى بولعان قوساعالى باتىر وزگە دە باتىرلاردىڭ باسىن قوسىپ, قاراقشى قالماقتاردى ەليستادان ءارى اسىرىپ قۋعانى اۋىزەكى اڭىز-قيسسالاردان بەلگىلى. مىناۋ ىرگەدەگى تۇمەن, چەليابى وبلىستارىندا ءالى كۇنگە ۇلكەن قوساعالى, كىشى قوساعالى كولدەرى, كيشتەما ماڭىندا وسى اتتاس ەمدىك سۋ قاينارى بارلىعى باتىردىڭ جورىق جولدارىنان دەرەك بەرەدى. قوساعالىنى ءوز تۇسىندا ومبى شەكپەندىلەرىنىڭ شەنەۋنىكتەرى, تاتار بايلارى دا تانىعان, سىيلاسىپ, ونىمەن ساناسقان. وعان ومبى گۋبەرناتورى تاراپىنان «التىن تون» اتالاتىن وقالى شاپاننىڭ تارتۋ ەتىلىپ, بۇل جادىگوي جۇرناعىنىڭ كۇنى كەشەگە دەيىن باتىر ۇرپاعى بوقانوۆ داكەن اقساقالدىڭ ۇيىندە ساقتالىپ كەلگەندىگى دالەل بولادى.
جوعارىدا «كونەكوزدىڭ اڭىز-اڭگىمەسى تۇنىپ تۇر» دەدىك. ياعني, قۇلاعى تۇرىك, ەل مەن جەر تاريحىنا جۇيرىك, سالت-ءداستۇر ساباقتاستىعىن ۇستاپ قالعان جاناشىر جاندار بارشىلىق. اسىرەسە, بالتاعوجا كوبەتاەۆ, قايىر وسپانوۆ, جانتاس سادۋاقاسوۆ, ءراشيت سەيىتوۆ, بادىڭ مۇسىلمامبەكوۆ, باتىردىڭ اتالاستارى مارات وسپانوۆ, استانا قالاسىندا تۇراتىن سەرىك سالمەنوۆ, وسى ىسكە جان-تانىمەن كىرىسىپ, كوپتەگەن دەرەكتەر جيناعان ارداقتى اعامىز ايدوس ءابۋتالىپ ۇلىنىڭ بولاشاققا نۇسقا اڭگىمەلەرى جۇرەك تەربەيدى. بۇل كىسىلەر ءسوزدىڭ عانا ەمەس, ءىستىڭ دە ادامدارى. قوساعالى باتىر زيراتىنداعى باتا-دۇعا بۇلارسىز وتپەيدى. ءتىپتى, ايدوس اعامىز باستاعان توپ قۇرامىنداعى وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى تۇرعىن سىزدىقوۆ, مۇرات قاجى ىدىرىسوۆ, ناۋان حازىرەت اتىنداعى ورتالىق مەشىتتىڭ نايب يمامى نۇرلان ابەن ۇلى, الەكسەەۆ كەنتىنىڭ اكىمى جۇمابەك جاكىموۆ سياقتى ازاماتتار 2010 جىلدىڭ ماۋسىمىنداعى قورىم باسىنداعى جيىندا قوساعالى باتىر قورىن باسقارۋدى باتىر ۇرپاعى اباي قاسىمباەۆقا تاپسىرىپ, باتا بەرگەن. قازىر كاسىپكەر جىگىت كەسەنە تۇرعىزىلاتىن جەردى زاڭداستىرىپ, ونىڭ ءساندى كەسكىندەمەسىن دايىنداپ, نەگىزگى ءىستىڭ جەتەگىمەن ءجۇر.
جۋىردا ايدوس اعام شاقىردى. كەزىندە پارتيا, كەڭەس ورگاندارىندا باسشى قىزمەتتەر اتقارعان, كوپ نارسەگە تولقي قويمايتىن دەربەس زەينەتكەر تەبىرەنىس ۇستىندە ەكەن. ول كىسىنى اباي قاسىمباەۆ پەن قوساعالى باتىردىڭ سۋسىن دەگەن بالاسىنان تارايتىن مارات وسپانوۆ بابا زامانىنا ءۇش كۇندىك زيارات-ساپارعا الىپ بارىپتى. «دايىنداپ جاتقان ماقالاڭا وسىنى قوسساڭ, قوساعالى رۋحى كوتەرىلىپ قالادى», دەدى ول. ءبىز ءتالىم ساپارىنان توگىلگەن ءتالسىمدى قالقىپ تا بولسا قاعازعا تۇسىرگەندى ءجون كوردىك.
كوكشەتاۋعا قاناتتاس ەلتاي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى مارات وسپانوۆ ءبىزدىڭ ۇيگە دە ۇزبەي قوڭىراۋلاتىپ تۇرادى. ماراتتىڭ اتاسى وسپان ۇكىلى ىبىرايمەن ءتۇيدەي قۇرداس, اقان سەرىمەن دە سىيلاس, بولىستىققا بەس رەت سايلانعان, ەلگە بەدەلدى ادام ەكەن. ماكەڭنىڭ ءوزى دە قاراجاياۋ ەمەس. جول-جونەكەي اڭگىمەنىڭ قازانىن قايناتىپ وتىرعان. باستى باعىت بايان-تولەك-قوساعالى قىستاعى – جالعىزتاۋ بولعاندىقتان, الدىمەن اقىن احمەتجان ءنۇرتازيننىڭ مىنا ولەڭىن اعىتىپتى:
جالعىزتاۋ جان ساياسى,
جەر اعاسى,
سۇلۋداي سىرعا تاققان
ساي سالاسى.
جەرۇيىق ساۋىق سايران
سالىپ وتكەن,
ەرتەدە جاقسىلاردىڭ
ءبىر پاراسى.
ىبىراي, قيزات ۇلى
جالەل دە وسكەن,
اقاننىڭ اسقاق ءانى
شىقپايدى ەستەن.
قۇلاگەر قۇمىندا ويناپ,
سۋىن جۇتىپ,
جالعىزتاۋ جوتاسىندا
جەلدەي ەسكەن.
وسىدان كەيىنگى كوڭىل-كۇيدى باعامداۋ دا قيىن ەمەس-اۋ, ءشىركىن! ماكەڭ ەندى ءوز-وزىنەن جولباسشى بولىپ شىعا كەلگەن. كولىكتىڭ تىزگىنى ەلتايعا ىرگەلەس قىزىلسايادان بەس شاقىرىمداي جەردەگى اقان سەرىنىڭ اڭىزعا اينالعان سۇيىكتىسى اقتوقتىنىڭ زيراتىنا جاقىنداي بەرىپ تارتىلدى. دۇعا-ايات وقىلدى. ودان كەيىن مادەنيەتتەن ءوتىپ, ۇكىلى ىبىرايدىڭ تۋىپ, وسكەن اۋىلى وسكەنگە ايالداپ, ۇكىلى اقىننىڭ ەسەپ دەگەن بالاسىنىڭ قىزى ەلەمەس پەن وتاعاسى زاراپتىڭ ۇيىنە سالەم بەرىلدى. ءتۇس اۋماي جاتىپ قورىمدى ارالاتقان مارات سەرىكتەرىنە تۇسىنىك بەرىپ ءجۇر: «مىناۋ تاسپەن قورشالعان ىبىرايدىڭ اتاسى اتىشۋلى بالتا جالاعان باقسى دەربىسالدىكى, اناۋ تۇرعان بيىك كۇبەز ارقالى ءانشى مۇسا اسايىنوۆتىكى».
وسكەن مەن قۇمتوككەن اۋىلىنىڭ اراسىنداعى كەڭ الاڭدى مەڭزەگەن مارات: «اناۋ سارعىلت جازىق ءبىر كەزدەرى وتكەل بەرمەگەن «قىلىشتى» كولى, قازىر قامىس باسقان, الدىمىزداعى سوزىلعان ورماندى القاپ «حان قاشقان» اعاشى دەپ اتالادى. مۇنىڭ دا وزىندىك حيكاياتى بار», دەپ تاعى ءبىر اڭگىمەنىڭ پەرنەسىن قاققان.
– شەكپەندىلەر جەرىمىزگە دەندەي كىرىپ, ەل اراسىندا الاۋىزدىق ورشىتەدى. اتىعاي رۋىنان ماڭداي دەگەن كىسىنى ءبىر قاتەلىگىنە وراي ءولىم جازاسىنا تارتقانى ءۇشىن قوساعالى باتىر باستاعان توپ ءۋالى حاننىڭ ورداسىن شاپپاقشى بولعان. حاننىڭ قارۋ-جاراقتى ءاسكەرى بۇلاردى قىرىپ تاستايىق دەپ ۋالىگە جۇگىنگەندە, حان سابىرلىلىق تانىتىپ: «بۇلار دا ون ەكى اتا اتىعاي مەن سەگىز اتا قاراۋىلدىڭ بالالارى. قوساعالىنىڭ ءوزى وق بويى الدا كەلەدى, اشۋلى, ولارعا كەرەگى مەن عوي, تاسالاي تۇرايىن دەگەن ەكەن. «حان قاشقانىڭىز» وسىدان شىققان, دەيدى م.وسپانوۆ.
جولاۋشىلار اڭگىمە جەلىسىمەن جالعىزتاۋدىڭ ەتەگىندەگى گورنىي كەنتىنە دە كەلىپ جەتتى. ەل اعاسى بادىڭ (شىن اتى ءراحىمالى) مۇسىلمامبەكوۆ بۇلاردى جىلى قارسى الىپ, كىشكەنە اياق سوزعاننان كەيىن باتىسقا قاراي ءبىر شاقىرىمداي «سارىتاۋ» توبەسىنە باستادى. مۇندا قوساعالى باتىردىڭ اكەسى تولەكتىڭ زيراتى بار. ارۋاقتارعا ارناپ قۇران باعىشتالدى. تەمىر قورشاۋدىڭ الدىنا بەرتىندە ونىڭ ۇرپاعى سەركەلباي تىنىمبەكوۆ دەگەن ازامات قۇلپىتاس ورناتقان ەكەن. وندا «حالقىنىڭ بىرلىگىن, حالقىنىڭ تۇتاستىعىن ۇرپاققا امانات ەتكەن بابا ارۋاعىنا تاعزىم ەتەمىز» دەگەن جازۋ جارقىرايدى. ساپارلاستار جولاي ابىلاي حاننىڭ جاقسى باعالانعان باتىرلارىنىڭ ءبىرى قۇلسارى اۋليەنىڭ زيراتىنا كىدىرىپ, ۇكىلى ىبىرايدىڭ اكەسى «ساندىباي بۇلاعىنان» سۋسىن باسىپ, تەلەگەي اسەرمەن كوكشەتاۋعا جەتكەن…
نەگە ەكەنىن قايدام, كۇلاي اجەمىزدىڭ «بۇرىنعىلار ازات تاۋىنىڭ استىندا ايداھار جاتىر دەگەندى كوپ ايتاتىن» دەگەن ءسوزى ويعا ءجيى ورالادى. مۇنى يرەلەڭدەگەن تاۋ كەيپىنە بالاپ, ءمان بەرمەيتىنبىز. ءمانىسى كەيىن بەلگىلى بولدى. «سوكولوۆ-سارىبايعا» جاتاتىن الىپ دولوميت كەنىشى اشىلدى. ونىڭ اينالما قازبالارى ءدال توبەدەن كەمىرىپ, شىعىستان باتىسقا قاراي اياۋسىز جالماپ كەلەدى. ويانعان «ايداھار» ارۋاقتاردىڭ دا مازاسىن العانىن قايتەرسىز. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ نارازىلىعىنا قاراماستان جەتپىسىنشى جىلداردىڭ سوڭىندا ارعى زيرات كوشىرىلىپ, قوساعالى جاتقان قورىمعا قايتا جەرلەنگەن. تاعدىر تالكەگىن ءدوپ ءبىلىپ, تاجالدان ىرگەسىن اۋلاق سالعان قوساعالى باتىردى اۋليە دەمەي كىم دەرسىز؟! جەر قوينىنداعى ارۋاقتاردىڭ ءوزى باتىردان پانا ىزدەپ, شۇرقىراي تابىسقانداي ەمەس پە؟ مۇنداي اۋليە ادامدار حالىقتىڭ شەكسىز قۇرمەتىنە بولەنۋگە ءتيىستى دەيتىنىمىز وسىدان.
قۇرمەت دەمەكشى, ازاتتا تۋعان اتاقتى شال اقىن قۇلەكە ۇلى بالاڭ شاعىندا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ سەرگەەۆ اۋدانىنا قونىس اۋدارىپ, سوندا جەرلەنگەنى بەلگىلى. اتتەڭ, قابىرى سۋ قويماسىنىڭ استىندا قالعانىمەن, اۋدان شال اقىن اتالادى. بۇگىنگى ۇرپاق قوساعالى قورىمىن دا «ايداھاردىڭ» ءاجۋاسىنا سالۋعا جول بەرمەيدى دەپ سەنەيىك. ونىڭ ۇستىنە, جەرگىلىكتى بيلىك ەل تىلەگىن ەسكەرىپ, الەكسەەۆ كەنتىنىڭ اتاۋىن قوساعالى باتىر اۋىلى دەپ وزگەرتۋگە سەپتىك جاساعانى ابزال.
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقمولا وبلىسى,
زەرەندى اۋدانى.
(باتىردىڭ جيناقتالعان وبرازدى سۋرەتىن سالعان كوكشەلىك بەلگىلى سۋرەتشى ماناربەك بۇرماعانوۆ).
