التىننىڭ سىنىعى

سەنبى, 10 قاراشا 2012 7:06

قازىرگى تاڭدا جەكەلەگەن عىلىم سالالارى ينتەگراتسيالانۋ ناتيجەسىندە ءوزارا ىقپالداسا كەلىپ, ورتاق ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن شەشۋدە وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋدە. ونى توعىسپالى عىلىم سالالارىنان دا ايقىن اڭعارۋعا بولادى. وسىنداي لينگۆوستاتيستيكا ماسەلەلەرىن عى­لىمي تۇرعىدان زەردەلەۋدە لينگۆيستيكا مەن ماتەماتيكا سالالارىن جەتە مەڭگەرگەن, وسى سالالاردىڭ عىلىمي-تەوريالىق تۇجى­رىمدارىمەن جان-جاق­تى قارۋلانعان, تەگى مەن بولمىسى بولەك جا­را­تىلعان, ەرەكشە سيپاتتاعى عالىم – فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور اسقار قۇ­دايبەرگەن ۇلى جۇبانوۆ زەرتتەۋلەرىنىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتۋعا ءتيىسپىز.

سەنبى, 10 قاراشا 2012 7:06

قازىرگى تاڭدا جەكەلەگەن عىلىم سالالارى ينتەگراتسيالانۋ ناتيجەسىندە ءوزارا ىقپالداسا كەلىپ, ورتاق ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن شەشۋدە وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋدە. ونى توعىسپالى عىلىم سالالارىنان دا ايقىن اڭعارۋعا بولادى. وسىنداي لينگۆوستاتيستيكا ماسەلەلەرىن عى­لىمي تۇرعىدان زەردەلەۋدە لينگۆيستيكا مەن ماتەماتيكا سالالارىن جەتە مەڭگەرگەن, وسى سالالاردىڭ عىلىمي-تەوريالىق تۇجى­رىمدارىمەن جان-جاق­تى قارۋلانعان, تەگى مەن بولمىسى بولەك جا­را­تىلعان, ەرەكشە سيپاتتاعى عالىم – فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور اسقار قۇ­دايبەرگەن ۇلى جۇبانوۆ زەرتتەۋلەرىنىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتۋعا ءتيىسپىز. اسقار قۇداي­بەر­گەن­ ۇلىن قولدانبالى ءتىل ءبىلىمىنىڭ ماتەماتيكالىق لينگۆيستيكا, كومپيۋتەرلىك لينگۆيستيكا, ستا­تيس­تيكالىق لينگۆيستيكا, ت.ب. وسى ءتارىزدى عىلىم سا­لالارىنىڭ باس مامانى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولمايدى.

عالىم اسقار جۇبانوۆتىڭ ارقاۋلىق ءبىلىمى لينگۆيستيكا ءىلىمىنىڭ تىلدىك كورسەتكىشتەرىن سان­دىق جانە ساپالىق جاعىنان سيپاتتاپ, تالداپ, دايەكتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ول ماتەماتيكالىق امال-تاسىلدەردى كەڭىنەن قولدانا وتىرىپ, ءتىل جۇيەسىن ناقتى ماتەماتيكالىق دەرەكتەرمەن ءتۇ­سىن­دىرە بىلەدى. جالپى, عالىم اسقار جۇبا­نوۆ­تىڭ ومىردەرەكتەرىنە كوز جۇگىرتسەك, ونىڭ ءومىر­لىك مەكتەپ كورگەن كۇردەلى تاعدىر يەسى ەكەنىن اڭعارامىز. اسقار جۇبانوۆ – كورنەكتى قاي­رات­كەر, ءتىل ءبىلىمىنىڭ نەگىزىن سالۋشى تۇڭعىش پروفەسسور قۇدايبەرگەن جۇبانوۆتىڭ ۇلى, اسىلدىڭ تۇياعى, التىننىڭ سىنىعى. 1937 جىلى «حالىق جاۋى» دەگەن جالعان ايىپپەن اكەسىن ۇستاپ اكەت­كەن كەزدە ول جاڭا تۋعان ءسابي ەدى.
اكەسىن ۇستاپ اكەتكەن كۇنى جورگەكتە قالعان ءسابي اسقار ءومىر بويى اكە الاقانىن اڭساپ, اكە مەيىرىمىن ىزدەپ ءوستى. اناسىنىڭ, اعا-اپالارىنىڭ اكە تۋرالى ايتقان اڭگىمەلەرى ارقىلى عانا ول اكە بەينەسىن ەلەستەتە الدى. ۋاقىت وتە كەلە كەڭ دۇنيە ەسىگىن اشقىزعان, ءوزىن جاراتقان اكەگە دەگەن بالانىڭ ساعىنىشى ەندى اكەنىڭ بۇكىل بولمىسىنا دەگەن ماحابباتقا ۇلاستى. وقۋ وقىپ, ءبىلىم توقىعان, عىلىم ىزدەگەن پەرزەنتتىڭ اكەگە دەگەن ماحابباتى ونىڭ اتقارعان ىسىنە, عۇمىرىن ارناعان كاسىبىنە, زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىنە اۋىستى. پەرزەنتتىك ساعىنىشتان تۋعان سەزىم, كوپ وقۋدان تۋعان جان-جاقتى ىزدەنىس اكە ماماندىعى – قازاق ءتىل بىلىمىنە – دەن قويعىزدى. قازاق ءتىل بىلىمىنە بەت بۇرا وتىرىپ جاس زەرتتەۋشى «وسى ماسەلە جونىندە اكەم نە ويلادى ەكەن, نە وي ءتۇيدى ەكەن» دەگەن سۇراقتاردىڭ جاۋابىن ىزدەۋدەن جالىق­پا­دى. بۇل وي ىزدەنگىش جاسقا اكە رۋحى قاراپ تۇر­عانداي كۇش ءبىتىرىپ, ونى جاڭا بەلەستەرگە جەتە­لەدى. ءتىل ءبىلىمىن زەرتتەۋ ارقىلى اسقار قۇداي­بەر­گەن ۇلى اكە رۋحىمەن تابىسقانداي, ءوز ساعى­نىشىن باسقانداي كۇي كەشتى.
جاس عالىمدى ءتىلدىڭ ىشكى يىرىمدەرى, الۋان ءتۇرلى تۇراقتى تىركەستەر مەن ماقال-ماتەلدەر, ولار­داعى وي-تولعامدار بارعان سايىن قىزىق­تىرىپ, جاڭا ءبىر الەمگە باستادى. عالىم انا ءتىلىن جاڭا قىرىنان زەرتتەپ-تانۋ ارقىلى اكە رۋحىن دا اسقاقتاتىپ, ءوزى دە تىڭ بەلەسكە كوتەرىلدى.
قازاق ءتىلىنىڭ ءسوز بايلىعىن, سوزدىك قۇرامنىڭ فورماسى مەن مازمۇنىن ستاتيستيكالىق جاعىنان زەرتتەۋگە دەن قويعان عالىم م.اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانىنداعى تىلدىك بىرلىكتەردىڭ ستاتيس­تيكاسىن جانە ولاردىڭ ىقتيمالدىقتار تەو­ريا­سىنىڭ قانداي زاڭدىلىقتارىنا باعىناتىن­دى­عىن زەرتتەپ, 1971 جىلى «ەەم كومەگىمەن قازاق ءماتىنىن ستاتيستيكا-لينگۆيستيكالىق زەرتتەۋ» اتتى كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. ديس­سەرتاتسيالىق ەڭبەك قازاق لينگۆيستيكاسىندا قا­زاق ءماتىنىن فورمالدى ادىسپەن زەرتتەۋ ماسەلەسىن تۇڭعىش رەت ءسوز ەتكەن جۇمىس بولدى. بۇل عى­لى­مي ەڭبەك زامان تالابىنا ساي عىلىمدى جاڭا باعىتتا دامىتۋعا ىقپال ەتكەن ەلەۋلى تابىس بولىپ سانالادى. ودان كەيىن پروفەسسور اسقار جۇبانوۆ ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىندا قىزمەت ەتىپ, قازاق ءتىلى بويىنشا ستاتيستيكالىق زەرتتەۋلەردى ەەم كومەگىمەن جۇرگىزەتىن توپتىڭ عىلىمي جەتەكشىسى بولادى.
عالىم زەرتتەۋ بارىسىندا ماتەماتيكاعا دا, ءتىل بىلىمىنە دە ۇيلەس ۇعىمداردى انىقتادى. وسىنداي كەڭ تاراعان ۇعىمنىڭ ءبىرى – الگوريتم تۋرالى ماسەلە. عىلىمدا الگوريتم ۇعىمى ەلەكتروندى ەسەپتەۋ ماشينالارىنان بىرنەشە عاسىر بۇرىن پايدا بولىپ, ومىردە كەڭىنەن قولدانىلىپ كەلە جاتقاندىعى ءمالىم. عالىمدار الگوريتم ەلەكتروندى ەسەپتەۋ ماشينالارىنا عانا قاتىس­تى ەمەس, گۋمانيتارلىق عىلىمدار ءۇشىن دە قا­جەتتى ماتەماتيكالىق كاتەگوريا دەپ ەسەپتەيدى. عالىمنىڭ: «ءتىل ءبىلىمىنىڭ قولدانبالى باعىتى ونىڭ تەورياسىن دامىتىپ, تەرەڭدەتە تۇسۋدە ەرەكشە ماڭىزدى. بۇل تەوريالار ەڭ الدىمەن ديسكرەتتى ماتەماتيكانىڭ باستاۋىندا پايدا بولىپ, ەسەپتەۋىش ماشينەلەردى قولدانۋدا, كوم­پيۋ­تەرلىك باعدارلاما جازۋدا كەڭ قولدانىس تاپتى. ونىڭ جەكەلەگەن ەرەكشەلىكتەرى تابيعي ءتىل دەرەكتەرىن وڭدەۋدە دە ناتيجەلى بولۋدا», – دەگەن پىكىرى الگوريتمدىك جۇيەنىڭ لينگۆيس­تي­كالىق تۇسىنىكتەمەسىن بەرەدى.
عالىم ءتىلدى ماتەماتيكالىق امالدار ارقىلى زەرتتەۋ بارىسىندا لينگۆوستاتيستيكا عىلىمى­نىڭ تەوريالىق جانە پراكتيكالىق ماسەلەلەرىنە تەرەڭدەپ بارا ءبىلدى. ءتىلشىنىڭ لينگۆوس­تاتيس­تي­كا­نىڭ تەوريالىق ماسەلەلەرىنە بايلانىستى ءپى­كىرىن قازاق ءسوزىنىڭ سانى مەن ساپاسىن انىقتاۋعا, ساقتاۋعا ارنالعان عىلىمي تۇجىرىم دەپ ءتۇسى­نۋگە بولادى.
ماتەماتيكالىق تاسىلدەردى قولدانىپ تىلدىك قولدانىستا سانامالاۋ, قايتالاۋ ارقىلى ءسوز­دەر­دىڭ اكتيۆ جانە پاسسيۆ قىزمەتىن, تىركەسۋ ەرەك­شەلىگىن ت.ب. انىقتاۋعا بولادى.
عالىمنىڭ پىكىرىنشە, «ستاتيستيكالىق لينگ­ۆيستيكا, نەگىزىنەن, ماتەماتيكالىق ستاتيستيكا ادىستەمەسىنە سۇيەنەدى. زەرتتەۋ بارىسىندا ونداي ادىستەمەنى قولدانۋ قاتىناس قۇرالى رە­تىن­دەگى «ءتىلدى» بەلگىلى ءبىر جۇيە دەپ قاراستىرۋدان تۋىندايدى. شىنىندا دا, «ءتىل» دەگەنىمىز اقيقات بولمىستا ءومىر سۇرەتىن كوپ ولشەمدى جانە بەلگىلى ءبىر ىشكى زاڭدىلىقتاردىڭ نەگىزىندە توپتالعان (رەتتەلگەن) تابيعي قۇ­بىلىس دەۋگە بولادى. ال تىلدىك جۇيە ماتە­ما­تيكالىق ستاتيستيكا زاڭدىلىقتارىنا باعىنۋ ءۇشىن ونداعى بىرلىكتەر توبى قايتالانىپ وتىراتىن جانە كەزدەيسوقتىق سيپاتتا بولاتىن تىلدىك ەلەمەنتتەردەن تۇرۋى قاجەت. بۇل جەردە ايتا كەتەتىن جايت, ءتىل قىزمەتى كەزىندە (ياعني تىلدىك قارىم-قاتىناس كەزىندە) دىبىستار, سوزدەر, ءسوز تىركەستەرى, سويلەمدەر جانە ودان دا ۇلكەن بولىكتەر قايتالانبايتىن سي­پات­تا بولسا, ادامدار اراسىنداعى تىلدىك قا­تى­ناس بۇزىلىپ, اقپارات تاراتۋشى مەن قا­بىل­داۋشى اراسىندا تۇسىنبەستىك پايدا بولعان بولار ەدى. سوندىقتان دا تىلدىك بىرلىكتەردىڭ قايتالانۋى ولاردىڭ تىلىمىزگە ءتان بولۋىنان, ولاردىڭ قول­دانىلۋ سيپاتىنا ءجيى, سيرەك دەگەن ۇعىمداردىڭ دا ءتان ەكەندىگىنەن تۋىندايدى».
عالىم اسقار جۇبانوۆ ۇستازى پروفەسسور ق.ب.بەكتاەۆتىڭ عىلىمي جولىن جالعاستىرا وتىرىپ ماتەماتيكالىق لينگۆيستيكانىڭ تەو­ريا­لىق جانە پراكتيكالىق جاعىنان دامۋىنا اي­تارلىقتاي ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ول ءوز زەرت­تەۋ­لەرىندە ك.ب.بەكتاەۆتىڭ تەوريالىق كونتسەپتسيالارىن تىڭ ىزدەنىستەرمەن بايىتىپ, عىلىمي تۇر­عىدان ساباقتاستىرىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە م.اۋەزوۆتىڭ شىعارمالار جيناعى ەەم جادىنا ەنگىزىلىپ, 1995 جىلى «م.اۋەزوۆتىڭ 20 تومدىق شىعارمالار تەكستەرىنىڭ جيىلىك سوزدىكتەرى» جا­رىق كوردى. وسىنداي ەڭبەكتەردىڭ نەگىزىندە قا­زاق­تىڭ ۇلى جازۋشىلارىنىڭ ءتىلى, ءستيلى ايقىن­دالا باستادى. عالىم «اباي ءتىلى سوزدىگىندە» ابايدىڭ ءسوز بايلىعى 6 مىڭداي دارا سوزدەن, 1 مىڭنان اسا ءسوز تىركەستەرىنەن تۇراتىنىن كور­سە­تىپ, ەكى تومدىق «قازاق ءتىلىنىڭ تۇسىندىرمە ءسوز­دى­گىندە» 18135 ءسوز, 3371 فرازەولوگيالىق تىركەس قامتىلعانىن, 10 تومدىق اكادەميالىق ءتۇسىن­دىر­مە سوزدىكتە 67 مىڭداي اتاۋ ءسوز, 24 مىڭنان اسا فرازەولوگيالىق تىركەس قامتىلعاندىعىن العاش رەت عىلىمي تۇردە دايەكتەدى.
قولدانبالى ءتىل بىلىمىنە قاتىستى جان-جاقتى ىزدەنىس بارىسىندا اسقار جۇبانوۆ 2002 جىلى «قازاق ءماتىنى مازمۇنىن فورمالاۋدىڭ نەگىزگى ۇستانىمدارى» تاقىرىبىندا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعادى.
عالىم اسقار جۇبانوۆ كوپ جىلدار بويى قازاقتىڭ ءتىل بايلىعى بولىپ تابىلاتىن «كار­توتەكالىق قوردى» كومپيۋتەر جادىنا ەنگىزىپ (50 ملن-داي), ونى اۆتوماتتاندىرۋ شاراسىنا ايىرىقشا ءمان بەرىپ كەلەدى. ول قازاق ءتىلىنىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان ماتىندىك كورپۋسى ارقىلى كوپتەگەن لينگۆيستيكالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە جانە قاجەتتىلىككە قاراي ونى بىرنەشە مارتە پايدالانۋعا بولاتىندىعىنا ەرەكشە نازار اۋدارادى. قازىرگى تاڭدا عالىم قازاق ءتىلىنىڭ مادەني قۇندىلىعى رەتىندە تانىلعان اباي قۇنان­باەۆ­تىڭ, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ, ءابىش كەكىلباەۆتىڭ, مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ, مۇحتار ماعاۋيننىڭ ءجا­نە ت.ب. تولىق شىعارمالار جيناقتارىنداعى ءما­تىندەرگە گرامماتيكالىق كودتار قويىپ, كود­تاردىڭ ومونيمدىك قاتارلارىن, تابۋ مەن ومونيم ءسوزفورمالارىنىڭ لينگۆيستيكالىق توپتامالارىن جاساۋ ارقىلى قازاق ءتىلىنىڭ كورپۋستىق لينگۆيستيكاسىنىڭ قالىپتاسۋىنا اتسالىسۋدا. قازىرگى كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ كومپيۋتەرلىك بازاسىندا قازاق ءتىلىنىڭ كارتوتەكالىق قورى, «اباي ءتىلىنىڭ سوزدىگى», 1 تومدىق «قازاق ءتىلىنىڭ ءسوز­دىگى», 15 تومدىق «قازاق ادەبي ءتىلىنىڭ سوزدىگى» تولىق قامتىلعان. عالىم بۇل جۇمىستاردى ءارى قاراي جالعاستىرىپ, قازاق ءتىلىنىڭ لەكسيكالىق بايلىعىن بۇكىلالەمدىك «ينتەرنەت» جۇيەسىنە قوسۋدى ماقسات تۇتادى.
بۇگىنگى تاڭدا لەكسيكوگرافيالىق الۋان ءتۇرلى سوزدىكتەر تۇزۋدە لينگۆوستاتيستيكا عىلىمىنىڭ قىزمەتى سوزدىك جاساۋشىلار مەن ءسوزدى ۇتقىر قولدانۋشىلار ءۇشىن يگىلىكتى ءىس ەكەندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
اسقار جۇبانوۆ لەكسيكوگرافيا سالاسى بويىنشا كومپيۋتەرلىك قور جاساۋ, قازاق ماتىندەرى كورپۋستارىنىڭ كومپيۋتەرلىك بازاسىن قۇراس­تىرۋ جۇمىستارىنا باسشىلىق جاسايدى. عالىم قازاق تىلىندەگى ءارتۇرلى ماتىندەردىڭ قۇرامدىق سيپاتىن, ولاردىڭ زاڭدىلىقتارىن, نەگىزگى جانە كومەكشى تىلدىك ەلەمەنتتەرىن ايىرا وتىرىپ, كوم­پيۋتەرلىك لينگۆيستيكانىڭ پراكتيكالىق ءجا­نە تەوريالىق ماسەلەلەرىن جۇيەگە تۇسىرەدى. پروفەسسور اسقار جۇبانوۆ ءوزىنىڭ «قولدانبالى لينگۆيستيكا: فورمالدى مودەلدەر» ەڭبەگىندە قازاق ءماتىن بىرلىكتەرىنىڭ تاڭبالىق سيپاتىن, اب­زاتستاردىڭ مازمۇنعا قاتىستى ەرەكشەلىكتەرى مەن قىزمەتىن انىقتاي وتىرىپ, ءتىلدىڭ سينتاكسيستىك جانە سەمانتيكالىق, ستاتيستيكالىق مودەلدەرىن قۇراستىرۋ جولدارىن ۇسىنادى. سونىمەن بىرگە قولدانبالى لينگۆيستيكانىڭ جاڭا تارماقتارى, جاساندى ينتەللەكت, ماشينالىق اۋدارما, اق­پارات ىزدەستىرۋ جۇيەلەرى, قازاق ءتىلىنىڭ كوم­پيۋ­تەر­لىك قورى سياقتى ماسەلەلەرگە قاتىستى ۇعىم­دار مەن تەرميندەردى عىلىمي اينالىمعا ەنگى­زۋدى كوزدەيدى.
بۇگىنگى كۇنى قازاقستاندا قازاق ءتىلىنىڭ جۇيەلىلىك فورمالارىنا قاتىستى يننوۆاتسيالىق ءۇردىس كەڭ قانات جايۋدا. وسىنداي يننوۆاتسيالىق سالادا قازاق ءتىلىن جاڭا ءادىس-تاسىلدەرمەن زەرتتەپ, ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان لينگۆيست ءارى ماتەماتيك, قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتتىق كورپۋسىنىڭ نەگىزىن قۇرۋشى – پروفەسسور اسقار قۇداي­بەر­گەن­ ۇلى جۇبانوۆ – 4 مونوگرافيانىڭ, 3 وقۋ قۇ­رالىنىڭ, سونداي-اق 200-گە جۋىق عىلىمي ەڭ­بەكتىڭ اۆتورى.
جاڭا تەحنولوگيالاردى, جاھاندىق اق­پا­رات توراپتارىن عىلىم سالاسىنا ەنگىزۋدە باتىل قادام جاساپ جۇرگەن عالىم اسقار جۇ­بانوۆتىڭ: «كومپيۋتەرلىك قور جاساۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى – زەرتتەۋشى-ءتىلشىنىڭ جۇمىس ورنىن تو­لىعىمەن اۆتوماتتاندىرۋ. وسىنىڭ ارقا­سىن­دا زەرتتەۋشىنىڭ ۋاقىتىن بارىنشا ۇنەم­دەۋ, ياعني قاجەتتى تىلدىك اقپاراتتى ىزدەۋ جۇمىسى مەن تىلدىك بىرلىكتەردى رەتتەۋ جانە ت.ب. ءىس-ارەكەتتەردى جەڭىلدەنەتىنى ءسوزسىز. سونىمەن بىرگە تىلدىك پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋ ماسەلەسى توقىراپ قالماي, ۇنەمى جەتىلدىرۋ جاعىنان ءوزىنىڭ جالعاسىن تاۋىپ تۇرۋى قا­جەت. ەگەر انا تىلىمىزگە كۇن سايىن جاڭا ءسوز­دەر, جاڭا قولدانىستار مەن جاڭا تەرمين­دەردىڭ ەنىپ وتىراتىنىن ەسكەرسەك, مۇنداي زەرت­تەۋ – كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن ءارى ۇتىم­دى, ءارى زامان سۇرانىسىنا ساي زەرتتەۋ دەپ بىلەمىز» دەگەن پىكىرى زەرتتەۋشىنىڭ عىلىمي ۇستا­نىمىن ايعاقتايدى.
بۇل ۇستانىم توركىنىندە وتكەن عاسىردىڭ وزەك ورتەر وكىنىش-نالاسىمەن قاتار, ومىرگە دەگەن وراسان قۇشتارلىق جاتقانىن اڭعارۋعا بولادى. اكە رۋحى مەن عيبراتىنا دەگەن ادالدىقتان, ساعىنىشتان باستالعان قاستەرلى انا ءتىلىنىڭ باي قازىناسىن زەرتتەۋ جولى عالىمدى ابىروي مەن ەڭبەكتىڭ بيىگىنە كوتەرۋمەن كەلەدى. جاراتىلىسىنان داقپىرت پەن داڭعازانى ۇناتا بەرمەيتىن جاننىڭ ۇلتتىق لينگۆيستيكانىڭ تۇرەن تۇسپەگەن تىڭ بەتتەرىن يگەرۋى, ءسوز جوق, وراسان ەڭبەك پەن جان-جاقتى ىزدەنىستىڭ ناتيجەسى.

فاۋزيا ورازباەۆا, 
پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستاننىڭ ەڭبەك 
سىڭىرگەن قايراتكەرى.