بۇل بايقاۋدىڭ بەرەرى بار ما؟
سارسەنبى, 25 شىلدە 2012 7:28
ايتقالى وتىرعانىمىز «قىز سىنى», «سۇلۋلار سايىسى», «ارۋلار سىنى» دەيتىن اتاۋى كوپ, كەيىنگى جىلدارى ءداستۇرلى تۇردە وتە باستاعان قىزدار بايقاۋى. ءاۋ باستا وسى بايقاۋ قازاق قىزدارىنىڭ سالت-داستۇرگە جەتىك, يبالى, تاربيەلى ەكەنىن اسپەتتەيتىن ونەر تۇرىندە ۇيىمداستىرىلعانداي كورىنەتىن. ۇكىلى بورىك, قىناما بەلدى قوسەتەك كويلەك كيگەن بويجەتكەندەر ءبىلىم جارىستىرىپ, باق سىناسار ەدى. كەيىن كەلە سول كورىنىس كوزدەن بۇلبۇل ۇشتى. قىزدار بايقاۋى – ءبىلىم باسەكەسىنە ەمەس, جالاڭاش ءتاندى تاماشالايتىن ارسىز جيىنعا اينالىپ كەتتى. ارسىز جيىننىڭ الدىڭعى قاتارىندا وتىرعان اكە مەن اتا:
سارسەنبى, 25 شىلدە 2012 7:28
ايتقالى وتىرعانىمىز «قىز سىنى», «سۇلۋلار سايىسى», «ارۋلار سىنى» دەيتىن اتاۋى كوپ, كەيىنگى جىلدارى ءداستۇرلى تۇردە وتە باستاعان قىزدار بايقاۋى. ءاۋ باستا وسى بايقاۋ قازاق قىزدارىنىڭ سالت-داستۇرگە جەتىك, يبالى, تاربيەلى ەكەنىن اسپەتتەيتىن ونەر تۇرىندە ۇيىمداستىرىلعانداي كورىنەتىن. ۇكىلى بورىك, قىناما بەلدى قوسەتەك كويلەك كيگەن بويجەتكەندەر ءبىلىم جارىستىرىپ, باق سىناسار ەدى. كەيىن كەلە سول كورىنىس كوزدەن بۇلبۇل ۇشتى. قىزدار بايقاۋى – ءبىلىم باسەكەسىنە ەمەس, جالاڭاش ءتاندى تاماشالايتىن ارسىز جيىنعا اينالىپ كەتتى. ارسىز جيىننىڭ الدىڭعى قاتارىندا وتىرعان اكە مەن اتا: «بۇل مەنىڭ تۋعان قىزىم, نەمەرەم-اۋ. جۇرت الدىندا جالاڭاش جۇرگەنى ۇيات بولدى-اۋ», دەمەيدى. قىزدارىنىڭ جالاڭاشتانىپ جەڭىپ العان بايگەسىنە ءماز. ءسىرا, ول بۇل بايقاۋدىڭ قايدان, قالاي شىققانىن بىلمەگەندىكتەن دە شىعار.
بۇل جارىس ءاۋ باستا بىلاي باستالعان. ەۋروپالىق ءبىر شەكەسى شىلقىعان باي تەڭىز جاعاسىندا سايراندى سالىپ جاتپاي ما! اينالاسىنداعى اناۋ-مىناۋ ايەلدەردەن جالىققان اۋمەسەردىڭ باسىنا قىزداردىڭ ەڭ سۇلۋىن تاڭداپ قۇشۋ قيالى كەلە قالىپتى. سونىمەن نە كەرەك, باس بايگەگە پالەنباي ميلليون اقشا تىگىپ, «سۇلۋلار سايىسىن» باستاپ كەپ جىبەرەدى… اياق جەتەر جەردەگى بەتى جىلتىر قىزدىڭ ءبارى كەلەدى ەنتىگىپ. سونىمەن, پالەنباي كورەرمەن قاتىسىپ, ارنايى قازىلار ۇيىمداستىرىلىپ ەل بولىپ تامسانىپ «ارۋ» اتانعان قىزدى اسقىنعان اقشالى ەندى ونىڭ بۇدان بىلاي ءوزىنىڭ قاراماعىندا بولاتىنىن جالپاق جۇرتقا جاريا ەتىپ جىبەرەدى.
مىنە, «سۇلۋلار سايىسى» دۇنيەگە وسىلاي كەلگەن. قازىر «قىز سىنى» دەپ قىلىمسىتىپ اتاپ جۇرگەنىمىزدىڭ وسىنداي شيكىلىگى بار. سول ءۇشىن مەملەكەتتەن قانشا قارجى شىعىندالىپ جاتىر؟ بايقاۋ وتە ءجيى وتەدى. سەبەبى, ءتانىن جالاڭاشتاۋعا ەتى ۇيرەنگەن «سۇلۋلاردىڭ» قاتارى كوپ بولۋعا ءتيىس. انتالاعان اقشالىلاردىڭ تالابى سول. بايلىقتىڭ بۋىنا ماستانعاندار «سۇلۋ» ىزدەپ سابىلماۋى كەرەك.
…مىناداي ءبىر ناقتى دەرەك بار. 1930 جىلدارى الماتى قالاسىندا جاڭادان اشىلعان بالەت بيىنە كوپ جىل بىردە-ءبىر قازاق ۇل-قىزىن بەرمەي قويىپتى. كيىمى بار دەگەنى بولماسا, جالاڭاشقا جاقىن ءجۇرىسى, قايتا-قايتا جۇرتقا بۇلتيعان بۇتىن كورسەتەتىن ەرسى قيمىلىن قالالىق قازاقتاردىڭ ءوزى قابىلداي الماسا كەرەك. قايتسە دە قازاق بالالارىنا بي ۇيرەتۋگە مىندەتتەنگەن بالەتتىڭ ماماندارى امالسىزدان بالالار ۇيىندەگى قازاقتىڭ جەتىم ۇل-قىزدارىن باۋلىپ, اقىرى العاشقى قازاق بالەتشىلەرىن ساحناعا شىعارا باستاعان ەكەن. مىنە, وسىدان جەتپىس-سەكسەن جىل بۇرىن عانا بالەت دەسە بەتىن باسقان, جاتتىڭ بيىنە شوشىنا, توسىرقاي قاراعان قازاق بۇگىن ءبۇلدىرشىن قىزدارىن جۇرت الدىنا جالاڭاشتاپ شىعارىپ قويىپ, بوركى قازانداي بولىپ وتىر.
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى.
