تەرگەۋ: حراپۋنوۆ ءىرى قىلمىستارى ءۇشىن كىنالى
بەيسەنبى, 22 قاراشا 2012 7:18
الماتىنىڭ بۇرىنعى ەكس-اكىمى ۆ.حراپۋنوۆ وففشورلىق جانە جالعان فيرمالار ارقىلى سالىق تولەۋشىلەردىڭ ناقتى اقشاسى – 48 ميلليون دوللار مەن 8 ميلليونعا جۋىق ەۋرو قاراجاتىن ۇرلاپ اكەتتى. تەرگەۋ ورىندارى حابارلاعانداي, حراپۋنوۆ پەن ونىڭ زايىبى ل.بەكەتوۆا ءىرى قارجىلىق قىلمىس جاساعاندارى ءۇشىن كىنالى.
بەيسەنبى, 22 قاراشا 2012 7:18
الماتىنىڭ بۇرىنعى ەكس-اكىمى ۆ.حراپۋنوۆ وففشورلىق جانە جالعان فيرمالار ارقىلى سالىق تولەۋشىلەردىڭ ناقتى اقشاسى – 48 ميلليون دوللار مەن 8 ميلليونعا جۋىق ەۋرو قاراجاتىن ۇرلاپ اكەتتى. تەرگەۋ ورىندارى حابارلاعانداي, حراپۋنوۆ پەن ونىڭ زايىبى ل.بەكەتوۆا ءىرى قارجىلىق قىلمىس جاساعاندارى ءۇشىن كىنالى.
ناقتى دالەل: جەنەۆاعا قونىستانعان حراپۋنوۆ قىمسىنباي, ۇيالماي ۇرلانعان اقشالارعا ۆيللالار مەن قوناقۇيلەر, قىمبات اۆتوكولىكتەر ساتىپ الۋدا. جەمقورلىقپەن الىنعان لاس اقشالار ارقىلى ول ءوزىنىڭ كاسىبىن جاساپ جاتىر.
حراپۋنوۆقا قاتىستى 20 قىلمىستىق ىستەن تۇراتىن ماتەريالداردا الماتى قالاسى ەكس-اكىمىنىڭ, ونىڭ ايەلى مەن بالالارىنىڭ شۆەيتساريا مەن قازاقستانداعى م ۇلىكتەرىنىڭ ءتىزىمى كورسەتىلگەن.
حراپۋنوۆتار ەۋروپادا 2007 جىلدىڭ 27 شىلدەسىندە 32 ملن. فرانككە Chemin de Ruth 49, Coiogny 1223 مەكەن-جايى بويىنشا تاماشا ۆيللا جانە ءىرى قوناقۇيلەر مەن زەرگەرلىك كومپانيالار, كەڭسەلەر, قىمبات كولىكتەردى ساتىپ العان.
ودان ءارى Rue RodoipheToepffer 10 جانە Geneve مەكەن-جايى بويىنشا 16 ملن. فرانك تۇراتىن پاتەر الىنعان. جاقىندا حراپۋنوۆتىڭ وتىرىگى مەن جالعاندىعى تۋرالى ايتىلعان كوپتەگەن ماقالالار ونىڭ سۋرەتىمەن شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق باق-تاردا باسىلدى. ويتكەنى, ول الدىندا باي ادام ەمەسپىن دەپ جار سالعان, ال شىندىعىندا ول جيىرما شاقتى قىلمىستىق ءىستى ارقالاعان ناعىز الاياق بولىپ وتىر.
ۆ.حراپۋنوۆ الماتى ەنەرگەتيكا ينستيتۋتىن ينجەنەر-ەلەكتريك ماماندىعى بويىنشا بىتىرگەن سوڭ العاشقى ەڭبەك جولىن الماتى جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ سلەسارى, جوندەۋ جونىندەگى سلەسارى جانە شەبەر بولۋدان باستاعان ادام ەدى. سول جىلدارى ول جۇرتپەن بىرگە ەڭبەك ەتتى. الماتى جوعارى پارتيا مەكتەبىن ءبىتىرىپ, قالالىق اتقارۋ كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىنا كوتەرىلدى. ءسويتىپ حالىق پەن بيلىكتىڭ سەنىمىنە كىردى. 1997 جىلدان 2004 جىلدىڭ جەلتوقسانىنا دەيىن الماتى قالاسىنىڭ اكىمى قىزمەتىن دە اتقاردى.
مىنە, سول جىلى الماتى سەكىلدى الىپ قالانىڭ تىزگىنى قولىنا تيىسىمەن ول سىناپتاي قۇبىلىپ سالا بەردى. اكىمشىلىك ورتالىق استاناعا اۋىسىپ, ابىر-سابىر بولىپ جاتقاندا ءىرى قارجىلىق قۇرىلىمدارى, كاسىپورىندارى بار الماتىنى حراپۋنوۆ جەكە قوجالىعىنداي كورىپ, يەمدەنىپ الدى. بۇدان كەيىن ول «ءاي دەر اجا, قوي دەر قوجا» جوقتاي جەمقورلىققا سالىنىپ اش قۇلقىنىن بىتەۋمەن عانا اينالىستى.
وسىلايشا حراپۋنوۆ سىرت كوزگە سىپايى, ىسكەر ءتۇر تانىتا ءجۇرىپ, الماتىداعى ەڭ قىمبات جەر تەلىمدەرى مەن پاتەرلەردى ساتۋ ارقىلى ەلدەگى شىلقىعان باي ادامداردىڭ بىرىنە اينالدى. بۇل ورايدا ول دارەتىن جاسىرعان مىسىق سەكىلدى ءار كومەسكى ءىسىن كۇردەلى قارجىلىق سىزبالار مەن قيتۇرقى امالدار ارقىلى جاسىرىپ وتىردى. دەگەنمەن, مەملەكەتتىك قىزمەتكەر رەتىندە وزىنە ارتىق م ۇلىك پەن قارجىنى سىڭىرە المايتىن بولعاندىقتان, زايىبى ءلايلا بەكەتوۆانىڭ اتىنا جەر تەلىمدەرىن, قايىرىمدىلىق قورىن, تۋريستىك كومپانيالارىن, جەكە ۋنيۆەرسيتەتىن, ساۋدا ۇيلەرى مەن قۇرىلىس كورپوراتسيالارىن, ساناتوري جانە قوناق ۇيلەردى, ءدامحانالاردى, قالالىق اۋەجايدى, ەڭ باستىسى, زەرگەرلىك دۇكەندەرىن قۇجاتتاپ قويدى.
وسىلايشا ولار وزدەرىنىڭ جىمىسقى ارەكەتتەرىن ەش ادام بىلمەيدى دەپ ويلاسا كەرەك, ودان ءارى بىرىگىپ ارەكەت ەتە بەردى. ەرلى-زايىپتى الپاۋىتتار الماتىداعى پاتەرلەر مەن ساياجايلاردى, پاركينگتەردى, ساۋدا جانە دەمالىس ورىندارىن, باسقا دا عيماراتتاردى قوسىپ العاندا 37 باعالى نىساندى يەلەندى. حراپۋنوۆتار ءاۋلەتى ءوز اتتارىنا نەمەسە باسقا ادامداردىڭ اتىنا قۇجاتتاعانى بار, سىيلاعانى بار: بارلىعىن قوسقاندا 32 نىساندى جانە 16 جەر تەلىمدەرىن پايدالانىپ كەتكەن. ونىڭ ىشىندە كولەمى 2489 شارشى مەتر بولاتىن «شىمبۇلاق» شاڭعى تەبۋ كۋرورتى دا بار. وسىلايشا, ولار «حابار» اگەنتتىگى ەكرانعا شىعارعان «حيمەرا» اتتى ارنايى تەلەرەپورتاجدا كورسەتكەندەي, جوعارىداعىداي ارەكەتتەرىمەن اككى قىلمىسكەرلەرگە, ياعني قازاقستاندىق «بوني مەن كلايدقا» اينالدى.
قاشقىن حراپۋنوۆ بۇدان باسقا 1 ميلليوننان استام تۇرعىنى بار الماتى حالقىن سۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن ارتەزيان سكۆاجينالارى تۇرعان ستراتەگيالىق ماڭىزى بار جەر تەلىمدەرىن كۇماندى قوجايىندار قولىنا بەرىپ قويعان. ءدال وسى قىلمىستىق ءىس ونىڭ جەتى جىلداي جابىسىپ وتىرعان ورىنتاعىن بوساتۋىنا ىلىك بولدى. بىراق ونىڭ ودان ءارى دە شىق بەرمەس شىعايبايعا اينالىپ بايۋىنا الماتى اۋەجايىنىڭ قۇرىلىسى سەبەپ بولا ءتۇستى. ماسەلەن, ورتەنىپ كەتكەن ەسكى اۋەجايدىڭ ورنىنا جاڭا عيمارات تۇرعىزىلدى. بۇل الماتى بيۋدجەتى ەسەبىنەن 13,4 ملن. دوللارعا سالىندى. ال ەندى بۇعان شىققان شىعىندى جابۋ ءۇشىن اۋەجايدان ءتۇسەتىن پايدانى الۋعا قۇقىعى بار فيرما قاجەت بولعاندا, حراپۋنوۆ ءوز فيرماسىن تىقپالاپ كىرگىزە قويدى. بۇل تۋرالى قازاقستاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ جازۋىنشا, شامامەن 10 ملن. دوللار اۋەلى حراپۋنوۆتىڭ يەلىگىندەگى شاعىن فيرمانىڭ ەسەپ شوتىنا اۋدارىلعان. ول, ارينە, ونىڭ ويىنشا وتە از قاراجات ەدى. سوندىقتان مۇنى حراپۋنوۆ مىسە تۇتپاي, بۇدان دا كوپ اقشانى اساۋدى ارمان ەتتى. وعان سەبەپ: بۇل كەزدە اۋەجايدىڭ نەسيەلىك تاريحىنىڭ شىم-شىتىرىق بولعانى سونشالىقتى, اكىمشىلىكتىڭ جانە دە باسقا دا مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردىڭ كەپىلدىگىمەن قانشا كرەديت الىنعانىن ەشكىم ناقتى ايتىپ بەرە المايتىن ەدى.
ۆيكتور حراپۋنوۆقا قارجى پوليتسياسى الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ سىرتقى جارنامالارعا ارناپ 54 جەر تەلىمىن تەگىن بەرگەنىنە قاتىستى تاعى قوسىمشا 2 قىلمىستىق ءىس قوزعادى. ول بۇل جاعدايدا قۇجات بويىنشا ءوزىنىڭ جيەنىنە, ال ءىس جۇزىندە زايىبىنا «مەدەۋ» ۇلتتىق پاركىنەن ءبولىپ بەرىلگەن 4 گەكتار جەرگە ورنالاسقان دەمالىس ايماعىن ارزان باعاعا ساتقان. ءسويتىپ, الماتى قالاسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى 2002-2003 جىلدار ارالىعىندا, ياعني ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 50-دەن استام جەر تەلىمىن زاڭسىز ساتىپ جىبەرگەن. بۇنىڭ بارلىعى, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ سۇرقيا ىستەرىنىڭ ءبىرى عانا بولىپ تابىلادى. دەمەك, مۇنى «حابار» تەلەارناسىنان كورسەتىلگەن «حيمەرا» ارنايى تەلەرەپورتاجىندا ايتىلعانداي, ءابجىلانعا تەڭەمەسكە امال جوق.
سونىمەن, الاياقتىق ىسىمەن ءدۇيىم جۇرتقا اتاعى شىققان حراپۋنوۆ بۇدان باسقا دا, ماسەلەن, الماتىدا ءرولى وڭ جاقتاعى كولىكتەردى جۇرگىزۋگە تىيىم سالۋ سياقتى پوپۋليستىك قادامدارىمەن بەلگىلى. ءسويتىپ, جۇرت ونى ءوزىنىڭ ساياسي تەحنولوگتارى جاساپ بەرگەن ادەمى, سۇيكىمدى وبرازىمەن تانىدى. مىنە, ونىڭ وسى كەيپىنە, ناقتى ايتقاندا, الدامشى بەينەسىنە سەنىپ قالعان جۇرت حراپۋنوۆتى 2006 جىلى «التىن ادام» سىيلىعىنىڭ «جىل ادامى» نوميناتسياسى بويىنشا ماراپاتتاعان ەدى. ول جىل سايىن 31 ناۋرىزدا تابىسى تۋرالى دەكلاراتسيا تاپسىرىپ, ءوزىن تەك جالاقىمەن جان باعىپ, ايلىعىمەن كۇن كورىپ, جەكە مەنشىگىندەگى «ساليۋت» كورپوراتيۆىنىڭ گاراجىن اشىپ-جاۋىپ جۇرگەن ادام رەتىندە كورسەتتى. ءتىپتى قالا اكىمى اندا-ساندا الماتىداعى ورتالىق مەشىتكە دە باس سۇعىپ, مۇسىلمان جاماعاتىن ريزا ەتىپ قوياتىن. سول كەزدەرى دارحان جۇرەكتى قازاق قاۋىمىنىڭ ءتىپتى: «حراپۋنوۆ سۇندەتتەلىپتى, مۇسىلمان ەكەن», دەپ قۋانعان دا كەزى بولعان. سودان دا شىعار اسا مەيىرىمدى ادامدار ونى كۇيەۋ بالا دەپ تە قۇرمەتتەدى. اقجارقىن حالىقتىڭ وسىنداي مەيىرىمدىلىگىن, قۇرمەتىن وزىنشە باعالاعان ۆيكتور حراپۋنوۆ ميىعىنان ك ۇلىپ, قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ جۇرگەن ادام سەكىلدى ءبىر-ەكى ءسوزبەن ءوزىن كورسەتىپ, ءارى قاراي جىمىسقى تىرلىگىن جالعاستىرا بەردى.
ەل حراپۋنوۆتى ونىڭ ءتوتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى بولىپ تۇرعانداعى ارەكەتى ارقىلى دا جاقسى بىلەدى. ول وسى ۆەدومستۆو باسشىسى بولعان كەزدە قۇزىرىنداعى مەملەكەتتىك ماتەريالدىق قوردان مولىنان قارپىپ قالۋعا تىرىسىپ باقتى. وسىلايشا ليتسەنزيا بەرۋدىڭ كۇردەلى جۇيەسىنەن دە وزىنە كىرىس ءتۇسىرۋدىڭ جولىن تاپقانى بار. جەر تەلىمدەرىن ساتۋدى جالعاستىرا بەردى. ال ونىڭ مۇنداي قيتۇرقى ارەكەتى وعان تاعى دا قوسىمشا 2,5 ملن. دوللار پايدا اكەلدى.
جوعارىدا ايتىلعانداي, حراپۋنوۆ الاياقتىق جولمەن جالعان فيرمالارىنا مول قاراجات تۇسىرگەننەن كەيىن بار باعالى قۇندى دۇنيە-م ۇلىكتەرىن جيىپ-تەرىپ, ەلدەن كەتۋدى ويلاستىردى. بۇعان سەبەپ, ول وزىنە ءبىر قاۋىپتىڭ تونەتىنىن بىلگەندەي ەدى. 2007 جىلدىڭ قاراشاسىندا سولاي بولدى دا. قىزمەتىنەن كەتتى. وسىدان كەيىن 2008 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا شۆەيتساريادان ءبىر-اق شىقتى. ەش قاۋىپسىز, تىپ-تىنىش كۇيدە, الماتى اۋەجايىندا, جوعارىدا ايتىلعانداي, اسا باعالى, قۇندى دۇنيە ءمۇلىكتەرگە, ياعني, بارلىعى 18 توننادان استام جۇككە تولتىرىلعان الىپ تۋ-154 ۇشاعى ونىڭ ءوزى مەن بەس بالاسىن الىپ, شەتەلگە باعىت تۇزەدى. كەيىن حراپۋنوۆ بۇل قادامىن: «زەينەتكە شىققان سوڭ ءوزىمنىڭ ەكىنشى ءۇيىم – شۆەيتسارياعا ورالدىم», دەپ جەكە سايتىندا بايانداۋ ارقىلى جاسىرعىسى كەلدى. ال شىن مانىندە ونىڭ بۇل ارەكەتى جازادان قاشۋ ەدى.
ارينە, شۆەيتساريا الەمدەگى ەڭ باي ەلدىڭ ءبىرى ەكەندىگى ءسوزسىز. سوندىقتان دا وندا قالتاسى قالىڭ بانكيرلەر مەن ماگناتتار, بيزنەسمەندەر مەكەن ەتۋگە بارادى. ۆيكتور حراپۋنوۆتىڭ بۇل ەلدى تاڭداۋىنىڭ دا وزىندىك سىرى بار. بىرىنشىدەن, ونىڭ زايىبى تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا قازاقستانعا شۆەيتساريادان زات تاسىپ, ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىستى. وسى كەزدەن باستاپ حراپۋنوۆتاردىڭ اتالعان ەلمەن كوممەرتسيالىق بايلانىستارى باستاۋ الدى. ەكىنشىدەن, ۆيكتوردىڭ ۇلى ءىلياس پەن قىزى ەلۆيرا دا شۆەيتساريادا وقۋ ءبىتىرىپ جۇمىس ىستەدى. ال ءۇشىنشىدەن, حراپۋنوۆتىڭ وتباسى شۆەيتسارياداعى ەسەپ-شوتتارىنا 2003-2007 جىلدارى ارالىعىندا 48 ملن. دوللار جانە 7,7 ملن. ەۋرو قاراجاتىن اۋدارعان. تورتىنشىدەن, بۇل ەلدىڭ سالىق ءتارتىبى باسقا ەۋروپالىق مەملەكەتتەردىڭ زاڭنامالارىنا قاراعاندا جەڭىلدەۋ كورىنەدى.
سونىمەن, «بيلان» جۋرنالىندا جازىلعانداي, ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز شۆەيتساريانىڭ ەڭ باي دەگەن 300 ادامىنىڭ قاتارىنا قوسىلىپ وتىر. قازىرگى كەزدەگى حراپۋنوۆتىڭ قارجىلىق قورى 288-384 ميلليون دوللاردىڭ اراسىندا دەپ باعالانادى. ال بىلتىرعى جىلى وسى تىزىمگە حراپۋنوۆتىڭ ۇلى ءىلياس پەن قىزى ەلۆيرا جانە زايىبى ءلايلا حراپۋنوۆا دا ەندى. اكە حراپۋنوۆتىڭ شۆەيتسارياداعى بايلىعىنىڭ ءوزى وراسان زور. ول – 32 ملن. فرانككە ساتىپ الىنعان ۆيللا, 16 ملن. فرانككە باعالانعان جەنەۆاداعى پاتەرى, بانكتەر ورامىنداعى جانە جەتى قاباتتى تۇرعىن ءۇي كەشەنىندەگى پاتەرلەرى مەن حوتەل دە پارك حولدينگ قوناق ۇيلەرى.
ءىلياس حراپۋنوۆ جەتى كومپانيانىڭ يەسى, وسى كومپانيالاردىڭ اقشا اينالىمى 500 مىڭنان 1 000 000 فرانككە دەيىن جەتەدى. ال ءلايلا حراپۋنوۆا بولسا كومپانيانىڭ باسشىسى. سول سياقتى قىزى دا بىرنەشە كومپانيالاردىڭ باسشىلىق قاتارىنا كىرەدى. مىنە, وسى جوعارىداعى ايتىلعان جاعدايلاردى, دەرەكتەردى سارالاي كەلگەندە حراپۋنوۆتار وتباسىنىڭ قازاقستانداعى بار بايلىعى مەن تۇسكەن تابىسى 838 ملن. تەڭگە نەمەسە 5,7 ملن. دوللار بولعان. تابىس دەكلاراتسياسىنا سايكەس 2003-2009 جىلدار ارالىعىندا حراپۋنوۆتىڭ جالاقىسى 18 ملن. 231 مىڭ تەڭگەگە جەتكەن. دەگەنمەن, جوعارىدا ايتىلعان وسىنشاما اقشانى قالتاسىنا باسىپ, شەتەلگە قاشىپ كەتكەن حراپۋنوۆتا قازىر مازا جوق ەكەندىگى بەلگىلى. ويتكەنى, وعان قارسى قازاقستان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى 2011 جىلى 20 باپتان تۇراتىن قىلمىستىق ءىس قوزعادى. قازىر ول ىزدەلۋدە.
