سىن ءساتى تايالعان سىناق
بەيسەنبى, 8 قاراشا 2012 7:17
ءبىزدىڭ ەلىمىز اتتەستاتتاۋ اتتى اۋقىمدى شاراعا كىرىسپەستەن بۇرىن كوپتەگەن شەت ەلدىڭ بۇل باعىتتاعى ءىسىن ىرىكتەپ, جان-جاقتى سارالاپ, تارازىعا تارتقانى راس. وعان دالەل رەتىندە ءبىرقاتار شەت ەلدەر تاجىريبەسى تۋرالى ايتۋىمىزعا بولادى. ماسەلەن, اقش, فرانتسيا, نورۆەگيا, ۇلىبريتانيا, شۆەتسيا, تمد سەكىلدى ەلدەردىڭ زاڭدارى جەتىك زەرتتەلگەن.
بەيسەنبى, 8 قاراشا 2012 7:17
ءبىزدىڭ ەلىمىز اتتەستاتتاۋ اتتى اۋقىمدى شاراعا كىرىسپەستەن بۇرىن كوپتەگەن شەت ەلدىڭ بۇل باعىتتاعى ءىسىن ىرىكتەپ, جان-جاقتى سارالاپ, تارازىعا تارتقانى راس. وعان دالەل رەتىندە ءبىرقاتار شەت ەلدەر تاجىريبەسى تۋرالى ايتۋىمىزعا بولادى. ماسەلەن, اقش, فرانتسيا, نورۆەگيا, ۇلىبريتانيا, شۆەتسيا, تمد سەكىلدى ەلدەردىڭ زاڭدارى جەتىك زەرتتەلگەن.
سونىڭ ءبىرى انگليادا 2010 جىلى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن وڭتايلاندىرۋعا باعىتتالعان «پوليتسيانى رەفورمالاۋ مەن الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. وسى زاڭنىڭ ارقاسىندا 2011 جىلى ۇلىبريتانيا پوليتسياسى 3,2 پايىزعا قىسقاردى.
سول سياقتى 2012 جىلى شوتلانديادا پوليتسيا مەن ءورت ءسوندىرۋ قىزمەتىن رەفورمالاۋ ءجونىندەگى زاڭ قابىلداندى. سونىڭ اياسىندا اتالعان مەملەكەتتىك قۇرىلىم قىزمەتىن وڭتايلاندىرۋ ءناتيجەسىندە قىزمەت تيىمدىلىگى ارتتى.
ال پولشاداعى قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنە رەفورما جۇرگىزۋ بارىسىندا اتالعان ەلدىڭ پوليتسيا قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگى ايتارلىقتاي ءوستى. مۇنداعى پىكىرى سۇرالعان حالىقتىڭ 72 پايىزى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە سەنەتىندىگىن ايتىپ, ال 68 پايىزى پوليتسيا جۇمىسىن جاقسى دەپ سانايدى.
وسىعان ۇقساس رەفورمالار بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىندە دە جۇزەگە اسىرىلعانى بەلگىلى.
رەسەيدە 2010 جىلدان بەرى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن رەفورمالاۋ ءجونىندەگى جۇمىس جۇرگىزىلىپ كەلەدى. جۇرگىزىلەتىن جۇمىستىڭ ستراتەگيالىق باعىتى «پوليتسيا تۋرالى» فەدەرالدىق زاڭىندا بەكىتىلگەن. وسى اتالعان زاڭ اكتىسىنىڭ ارقاسىندا 2011 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنان باستاپ 1 تامىزعا دەيىن رەسەيدىڭ ءىىم قىزمەتكەرلەرى كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان ءوتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە 226900 ادام ءىىم ورگانىنان بوساتىلدى, بۇل جالپى ساننىڭ 22 پايىزىن قۇرايدى.
كورشى ەلدە بۇدان باسقا 340 گەنەرالدىڭ 143-ءى اتتەستاتتاۋدان وتە الماي قالدى. ال جوعارى باسشىلىق قۇرامنىڭ 73 جەتەكشىسى نەگىزگى مىندەتتەرىن اتقارۋعا تالاپقا ساي كەلمەگەندىكتەن باسقا لاۋازىمدارعا اۋىستىرىلدى.
ءبىزدىڭ ەلدەگى جاعداي بۇدان باسقاشا ەكەندىگى بەلگىلى. بىراق وسى جۇرگىزىلىپ جاتقان سىناقتىڭ ءبىر وڭدى ناتيجەسى بولاتىندىعىنا, ايتەۋىر, ءبىر سەنىم بار. ءويتكەنى, شەت ەلدەردىڭ, سونىڭ ىشىندە اتالعان رەسەيدىڭ تاجىريبەسىنە بايلانىستى ولاردىڭ تاۋەلسىز ساراپشىلارىنا قۇلاق تۇرسەك, بۇل شارا ءىىم كادرلىق قۇرامىن ايتارلىقتاي قىسقارتۋعا جانە ءوزگەرتۋگە, جالپى قۇقىق قورعاۋ ءجۇيەسىن, سونىڭ ىشىندە باسشىلىق قۇرامىن جاڭارتۋعا سەپتىگىن تيگىزىپ, سىبايلاس جەمقورلىقتى ازايتۋعا اسەر ەتكەن كورىنەدى.
ال ەندى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ءىىم ءمالىمەتى بويىنشا جالپى اتتەستاتتاۋعا 75 347 قىزمەتكەر جاتقىزىلعان ەكەن. ءۇستىمىزدەگى جىلعى 6 قاراشاعا دەيىن 72 602 قىزمەتكەر اڭگىمەلەسۋدەن ءوتىپتى. ونىڭ 158-ءى جوعارى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنان, 3139-ى ورتالىق اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنان, 69 305-ءى وڭىرلىك اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى سىناعىنان وتكەن.
ءسويتىپ, جوعارى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى قورىتىندىسى بويىنشا 132 ادام اتقارىپ وتىرعان قىزمەتتەرىنە لايىقتى, 26 ادام لايىقتى ەمەس, 10 ادامعا قىزمەتىنەن ءتومەندەتىلۋگە, 5 ادامعا باسقا قىزمەتكە اۋىسۋعا جانە 11 ادامعا جۇمىستان شىعۋعا شەشىم قابىلداندى.
ال ورتالىق اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى ناتيجەسى بويىنشا 2505 ادام اتقاراتىن لاۋازىمىنا لايىقتى, 633-ءى سايكەس ەمەس, 286-سى لاۋازىمىنان تومەندەتىلۋگە, 135-ءى باسقا قىزمەتكە اۋىسۋعا جانە 212 ادام جۇمىستان شىعارىلسىن دەگەن شەشىم قابىلداندى.
سول سياقتى وڭىرلىك اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى ناتيجەسى بويىنشا دا 59 302 لاۋازىمىنا لايىقتى, 10003 سايكەس ەمەس, 2457 لاۋازىمىنان تومەندەتىلۋگە ۇسىنىلدى, 3863 ادامعا باسقا قىزمەتكە اۋىسۋعا ۇسىنىس جاسالدى جانە 3683 ادام قىزمەتىنەن بوساتىلۋعا جاتقىزىلدى.
ءسويتىپ, وسى ۋاقىتقا دەيىن اتالعان شارا ارقاسىندا ىشكى ىستەر ورگاندارى بويىنشا 61940 ادام اتقاراتىن لاۋازىمىنا لايىقتى بولسا, 10662 ادام لاۋازىمىنا سايكەس كەلمەدى, 2753 ادام لاۋازىمىنان تومەندەتىلىپ, 4003 ادام باسقا قىزمەتكە اۋىستى جانە 3906 ادام جۇمىستان شىعارىلدى. بۇعان قوسا كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان ءوز ەرىكتەرىمەن باس تارتقاندىقتان ىشكى ىستەر ورگاندارىنان 1993 ادام قىزمەتتەن بوساتىلدى.
ارينە, مۇنداي ءۇردىس ەلىمىز بويىنشا قىزۋ جۇرگىزىلۋدە. ءماسەلەن, استانا قالاسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋ قورىتىندىلارىن شىعاردى, دەپ حابارلادى استانالىق ءىىد ءباسپاسوز قىزمەتى. كەزەكتەن تىس وتكىزىلگەن اتتەستاتتاۋ بارىسىندا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى زاڭداردى ءبىلۋ بويىنشا جانە پسيحولوگيالىق تەست تاپسىرىپ, دەنە دايارلىعى جانە نىسانا كوزدەۋ دايىندىعى بويىنشا ءوز دەڭگەيلەرىن كورسەتكەن بولاتىن. اتتەستاتتاۋدىڭ سوڭعى كەزەڭى – اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا كوميسسيا مۇشەلەرى قورىتىندى جاساي وتىرىپ, سوڭعى شەشىمدى بەكىتتى. ەلوردالىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى پوليتسيا گەنەرال-مايورى امانتاي اۋباكىروۆتىڭ ايتۋىنشا, ايماقتىق اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمىنە سايكەس 115 قىزمەتكەردى جۇمىستان بوساتىپ, 124 قىزمەتكەردىڭ لاۋازىمىن ءتومەندەتۋ ۇسىنىلعان. استانالىق پوليتسيا گارنيزونى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالپى سانىنىڭ 76,7 پايىزى ءوز لاۋازىمدارىنا سايكەس كەلەدى, كادرلىق رەزەرۆكە ەنگىزۋگە نەمەسە جوعارى لاۋازىمعا اۋىستىرۋعا ۇسىنىلعاندار – 4,0 پايىز, باسقا قىزمەتكە اۋىستىرىلاتىندار 10,1 پايىزدى قۇرادى.
سول سياقتى الماتى وبلىسىنىڭ 837 پوليتسيا قىزمەتكەرى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمىمەن لاۋازىمىنا ساي ەمەس دەپ تانىلعان, ولاردىڭ ىشىندە 113-ءىنىڭ لاۋازىمىن تومەندەتۋگە, 553-ءىن باسقا قىزمەتكە اۋىستىرۋعا, ال 171 ادامدى جۇمىستان بوساتۋعا ۇسىنىس جاسالعان. ءىىد ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, ايماقتىق اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى دەمالىستا, ءىسساپاردا بولعان نەمەسە بەلگىلەنگەن ۋاقىت ىشىندە تەست تاپسىرىپ ۇلگەرمەگەن مامانداردىڭ پسيحولوگيالىق تۇراقتىلىعى, لوگيكاسى مەن اسكەري دايىندىعىن تەكسەرۋدە كورىنەدى. دەمەك, ەندىگى ءمىندەت مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ تۋرالى قول قويعان جارلىعىنىڭ ويداعىداي جۇزەگە اسۋىنا بارىنشا اتسالىسۋ. وسى قۇجاتقا سايكەس, ەلىمىزدىڭ باس پروكۋراتۋراسى, ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگى (قارجى پوليتسياسى), ىشكى ىستەر, توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى جانە قارجى مينيسترلىگى كەدەندىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جىل اياعىنا دەيىن اتتەستاتتاۋدان تولىق ءوتىپ بولۋى كەرەك. سوندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن رەفورمالاۋدىڭ كەزەكتى ءبىر بيىك اسۋى دا الىنباق.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
ءبىلىم مەن بىلىك
ەلباسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ تۋرالى» جارلىعىنا سايكەس, الماتى وبلىسى بويىنشا ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس (قارجى پوليتسياسى) دەپارتامەنتىندە دە بەلگىلەنگەن تالاپقا ساي كەزەكتەن تىس سىناق بولدى. قارجى پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرى زاڭناما شەڭبەرىندە جوعارى اتتەستاتسيالىق كوميسسيا, ورتالىق اتتەستاتسيالىق كوميسسيا جانە ايماقتىق اتتەستاتسيالىق كوميسسيا سىناقتارىنان ءتورت كەزەڭ بويىنشا ءوتتى. وندا پسيحولوگيالىق ۇستامدىلىعىن تەكسەرۋ, فيزيكالىق دايىندىعىن, شىمىرلىعىن جانە مىلتىق اتۋدان كوزدەگەن نىساناعا تيگىزۋ, كاسىبي بىلىكتىلىگى مەن زاڭدىلىقتى بىلۋدەن كومپيۋتەرلىك تەستىلەۋ سىناقتارى مەن اڭگىمەلەسۋ بويىنشا ءبىلىم مەن ءبىلىك تارازىلاندى. ءناتيجەسىندە ەلورداداعى جوعارى اتتەستاتسيالىق كوميسسيا سىناعىنان الماتى وبلىسى بويىنشا ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس (قارجى پوليتسياسى) دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, قارجى پوليتسياسى پولكوۆنيگى ايدار بالتاعۇلوۆ ءمۇدىرمەي ءوتتى. ال ونىڭ ەكى ورىنباسارى سىناقتان ءسۇرىنىپ, قارجى پوليتسياسى ورگانى قىزمەتىنەن بوساتىلسا, ءۇشىنشى ورىنباسارى اتقارىپ وتىرعان قىزمەتىنە لايىق ەمەس دەپ تانىلىپ زەينەتكەرلىك دەمالىسىنا جىبەرىلدى.
استانا قالاسىنداعى ورتالىق اتتەستاتسيالىق كوميسسيا سىناعىنا الماتى وبلىسىنان 17 قارجى پوليتسياسى قىزمەتكەرى قاتىسقان ەدى. ولاردىڭ 11-ءى اتقارىپ وتىرعان قىزمەتىنە لايىق دەپ تانىلىپ, ءبىر قىزمەتكەر جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتكە ۇسىنىلدى. ۇشەۋىنىڭ لاۋازىمى تومەندەتىلسە, ەكەۋى اتتەستاتسيالىق سىناقتان وتپەي كادرلىق رەزەرۆكە قالدىرىلدى.
تالدىقورعاندا ايماقتىق اتتەستاتسيالىق كوميسسيا سىناعىنا قارجى پوليتسياسىنىڭ 171 قىزمەتكەرى قاتىسۋى كەرەك بولسا, ونىڭ بىرەۋى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى دارىگەرلىك انىقتامامەن سىناقتان بوساتىلىپ, وزگەلەرى تولىعىمەن قاتىستى. اتقارىپ وتىرعان لاۋازىمىنا لايىق ەمەس دەپ تانىلىپ, قارجى پوليتسياسى ورگانىنان 14 قىزمەتكەر بوساتىلىپ, تورتەۋىنە وزگە قىزمەتكە اۋىسۋ ۇسىنىلىپ, جەتەۋىنىڭ لاۋازىمى تومەندەتىلدى. 12 قىزمەتكەردى جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتكە اۋىستىرۋ ۇسىنىلىپ, كادرلىق رەزەرۆ ەسەبىنە قويىلدى. وزگەلەرى زاڭناما شەڭبەرىندە سىناقتان ءوتتى.
بارلىعى ءتورت كەزەڭنەن تۇراتىن اتتەستاتسيالىق كوميسسيا قۇرامىنا دارىگەرلەر, قارجى پوليتسياسىنىڭ ارداگەرى, «نۇر وتان» حدپ وبلىستىق فيليالى وكىلى جانە باق وكىلى رەتىندە جولداردىڭ اۆتورى ەنگىزىلىپ, قوعامدىق جاقسى پىكىر تۋىنداتىپ, زاڭدىلىقتىڭ ساقتالىپ, تازا ءارى ءادىل وتۋىنە ىقپال ەتتى. ءبىر قۋانارلىعى سىناققا قوبالجىپ, تولقىپ كەلگەن قىزمەتكەرلەرگە قارجى پوليتسياسىنىڭ كانىگى قىزمەتكەرلەرى پسيحولوگيالىق تۇرعىدا قولداۋ كورسەتە ءبىلدى.
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى وبلىسى.
