كولىك سالاسى قاۋىپسىز بولسىن دەسەك
سەيسەنبى, 21 تامىز 2012 7:23
باس كولىك پروكۋراتۋراسى 2012 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا بەلگىلى ءبىر جۇمىستار اتقاردى, اتاپ ايتقاندا, قابىلدانعان ۇيىمداستىرۋ-پراكتيكالىق شارالار قاداعالاۋدىڭ بارلىق سالالارى بويىنشا جۇمىستى جانداندىرۋعا جاعداي جاسادى.
پروكۋرورلار پروبلەمالى ايماقتار مەن ورىن الۋى مۇمكىن قاتەرلەردى بارىنشا قامتۋعا, اقپاراتتىق-تالداۋ جانە بولجاۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا تىرىستى. سونىمەن بىرگە, كۇشەيىپ تۇرعان تەرروريزم مەن ەكسترەميزم قاتەرىن ەسكەرىپ قاداعالاۋشىلىق قىزمەتتە كولىك نىساندارىنىڭ قورعالۋى ماسەلەسىنە باسىمدىق بەرىلدى.
سەيسەنبى, 21 تامىز 2012 7:23
باس كولىك پروكۋراتۋراسى 2012 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا بەلگىلى ءبىر جۇمىستار اتقاردى, اتاپ ايتقاندا, قابىلدانعان ۇيىمداستىرۋ-پراكتيكالىق شارالار قاداعالاۋدىڭ بارلىق سالالارى بويىنشا جۇمىستى جانداندىرۋعا جاعداي جاسادى.
پروكۋرورلار پروبلەمالى ايماقتار مەن ورىن الۋى مۇمكىن قاتەرلەردى بارىنشا قامتۋعا, اقپاراتتىق-تالداۋ جانە بولجاۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا تىرىستى. سونىمەن بىرگە, كۇشەيىپ تۇرعان تەرروريزم مەن ەكسترەميزم قاتەرىن ەسكەرىپ قاداعالاۋشىلىق قىزمەتتە كولىك نىساندارىنىڭ قورعالۋى ماسەلەسىنە باسىمدىق بەرىلدى.
وسى سالاداعى احۋالعا تالداۋ جاساۋ جانە حالىقارالىق ءتاجىريبەنى پايىمداۋ كولىك قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرىن ءتيىستى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق رەتتەۋدىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى ەلەۋلى كەمشىلىكتەردىڭ بەتىن اشتى. ماسەلەن, كۇزەتتىڭ جەتىمسىزدىگى, ۆوكزالدار مەن وزگە دە كولىك نىساندارىنىڭ تەحنيكالىق ناشار قامتاماسىز ەتىلۋى لاڭكەستىككە قارسى جۇمىستى ءتيىمدى جۇرگىزۋگە ايتارلىقتاي كەدەرگىلەر كەلتىرەدى. وسى ورايدا رەسەيدە 2010 جىلدان باستاپ حالىقتىڭ كولىكتەگى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى كەشەندى باعدارلامانىڭ كۇشىنە ەنگەندىگى نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق تاجىريبە. باعدارلامالىق قۇجاتتار قابىلداۋدىڭ سىرتىندا, «بىرقاتار زاڭنامالىق اكتىلەرگە كولىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءازىرلەۋ ءىسىن دە جەدەلدەتۋ قاجەت.
ەگەر كولىكتىڭ نەگىزگى تۇرلەرىندەگى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە كەلەر بولساق, مۇندا بۇرىنعىسىنشا مورالدىق تۇرعىدا ەسكىرگەن جىلجىمالى قۇرامدى, جول تەحنيكالارىن پايدالانۋ, قۇرىلعىلاردىڭ توزۋى, ەسكىرگەن جوندەۋ تەحنولوگيالارىن پايدالانۋ نەگىزگى قاۋىپ-قاتەرلەر بولىپ تابىلادى. ۆاگوندار مەن لوكوموتيۆتەر جوندەيتىن زاۋىتتاردىڭ اشىلعانىنا, ماگيسترالدىق جەلىلەرگە جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ جۇرگىزىلگەنىنە قاراماستان جاقسارۋ جاعىنا قاراي ەلەۋلى وزگەرىستەر ازىرگە بايقالار ەمەس. ءماسەلەن, ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا تەمىر جولداعى قاۋىپسىزدىكتىڭ بۇزىلۋى 26 پايىزدى, ونىڭ ءىشىندە, كەمشىلىكتەر 19 پايىزدى قۇرادى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىندا جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋلەر قورىتىندىسى بويىنشا عانا وكىلەتتى ورگان دا, ۇلتتىق تاسىمالداۋشى دا ەسەپكە الماعان قاۋىپسىزدىك جاعدايى بۇرمالانۋىنىڭ 50 دەرەگى انىقتالدى. قاداعالاۋ اكتىلەرى بويىنشا 61 بىرلىكتەگى جىلجىمالى قۇرام, ونىڭ ىشىندە, 25 لوكوموتيۆ پەن 30 ۆاگوندى پايدالانۋعا تىيىم سالىنىپ, ماگيسترالدى جانە ستانسالىق جولداردىڭ جەكەلەگەن ۋچاسكەلەرىندە جىلدامدىققا شەكتەۋلەر قويىلدى.
حالىقتىڭ جاراقاتتانۋ جاعدايلارىن ازايتۋعا باعىتتالعان «بولات ماگيسترالدارداعى قاۋىپسىز ءومىر» تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ الدىن-الا شىعارىلعان مالىمەتتەرى دە بەلگىلى بولىپ وتىر. جىل سايىن ماگيسترالدى جەلىلەردە 100-دەن استام ادام جاراقاتتار الادى, سونىمەن بىرگە سوڭعى كەزدەرى تۇرعىنداردىڭ جاراقاتتانۋ جاعدايىنىڭ وسە ءتۇسكەندىگى دە بايقالىپ وتىر. اسىرەسە, جىلما-جىل پويىز استىنا ءتۇسىپ قازا تاۋىپ جاتقان بالالار جاراقاتتانۋى ايرىقشا الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى.
بۇل ماسەلە كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى, جول پوليتسياسى كوميتەتى جانە «قتج» ۇك» اق باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ۇيلەستىرۋ كەڭەسىندە قارالىپ, ازاماتتاردىڭ جاراقات الۋ فاكتىلەرىن ازايتۋ ءۇشىن ناقتىلى شەشىمدەر قالىپتاستىرىلدى. قابىلدانعان شارالار ناتيجەسىندە «قتج» اق تەمىر جولداردىڭ نەعۇرلىم قاۋىپتى دەگەن ۋچاسكەلەرىن قورشاۋعا, سول سياقتى 184 وتپە جولداردى شلاگباۋم ورناتىپ جانە كەزەكشى بەكەتتەر قويىپ كۇزەتىلەتىن كاتەگورياعا كوشىرۋگە 1,3 ميلليارد تەڭگە ءبولدى. سونىمەن قاتار, ءبۇگىندە جاياۋ جۇرگىنشىلەر ءۇشىن تەمىر جولدار ارقىلى 209 توسەنىش توسەلىپ, 486 ەسكەرتۋ بەلگىلەرى جاڭارتىلدى.
ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىندا دا اۆياتسيالىق وقيعالار سانىنىڭ ءوسۋى بايقالۋدا. وكىلەتتى ورگاننىڭ قاناعاتتانعىسىز جۇمىسى سالدارىنان ازاماتتىق اۆياتسيادا ورىن العان جۇيەلىك پروبلەمالار شەشىمىن تابا الماي كەلەدى. ۇكىمەتتىڭ ەۋرووداق ەلدەرىنە ۇشۋعا تىيىم سالىنعان وتاندىق اۋە تاسىمالداۋشىلاردى «قارا تىزىمنەن» شىعارۋ جونىندە قاراستىرعان شارالارى ورىندالماي وتىر.
ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىندا ورىن العان پروبلەمالار جونىندە ءبىزدىڭ باستامامىز بويىنشا باس پروكۋراتۋرا مەملەكەت باسشىسى مەن پرەمەر-مينيسترگە حابارلادى.
تەمىر جول كولىگىمەن تاسىمالداناتىن ەكونوميكالىق كونتراباندانى انىقتاۋ جونىندەگى جۇمىستاردى بەلسەندى جۇرگىزۋ تۇرعىسىندا سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەت سۋبەكتىلەرىنىڭ «دوستىق» تەمىر جول وتپەسى ارقىلى تاسىمالداناتىن تاۋارلارىنا كۇن سايىن مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى. وسىنداي مەحانيزم بويىنشا تاۋاردى ناقتى دەكلاراتسيالاماعان 16 فاكتى انىقتالىپ, ولار بويىنشا 2 قىلمىستىق ءىس, 5 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس قوزعالدى, 1 ماتەريال باس پروكۋراتۋراعا جىبەرىلدى. قالعان دەرەكتەر بويىنشا تەرگەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
بۇتىندەي العاندا, كولىك پروكۋرورلارى ەكونوميكالىق كونتراباندا فاكتىلەرى بويىنشا 7 قىلمىستىق ءىس قوزعادى. الماتى قالاسىندا يراننان ەنگىزىلەتىن تاۋاردى ناقتى دەكلاراتسيالاماۋ جولىمەن پايداعا اسىرىپ وتىرعان ەكونوميكالىق كونتراباندانىڭ جاقسى جولعا قويىلعان قىلمىستىق سحەماسى انىقتالدى.
ءبىزدىڭ كەدەن سالاسىنداعى قاداعالاۋ اكتىلەرىمىز بويىنشا مەملەكەت بيۋدجەتىنە 1,7 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى ءتۇستى. بۇل جۇمىس ءار كەزدە دە ءبىزدىڭ تۇراقتى باقىلاۋىمىزدا تۇر.
ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋ كولىك پروكۋرورلارىنىڭ كوكەيكەستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالىپ وتىر. سوندىقتان دا, ەڭبەك سالاسىنداعى الەۋمەتتىك پروبلەمالارعا تۇراقتى تۇردە مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى. وسىلايشا, 34838 ادامنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى قورعالىپ, 3 ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن ەڭبەكاقى بويىنشا بورىشتار جويىلدى.
«ارال بويىنداعى ەكولوگيالىق اپات سالدارىنان زارداپ شەككەن ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قورعاۋ تۋرالى» زاڭدا قاراستىرىلعان الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ تولەنۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ماقساتتى جۇمىستار جۇرگىزىلدى. ەكولوگيالىق كوەففيتسيەنتتى دۇرىس قولدانباۋ سالدارىنان تەك «قتج» اق پەن ونىڭ اففيليرلەنگەن كاسىپورىندارى عانا 2009-2010 جىلدارى 19 جۇمىسكەرگە ەڭبەكاقىنى كەم تولەگەن. باس كولىك پروكۋراتۋراسىنىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى اتىنا تۇسىرگەن ۇسىنىسى بويىنشا اتالعان جۇمىسكەرلەرگە 3 ميلليارد 133 ميلليون تەڭگە قايتا ەسەپتەلدى.
باس كولىك پروكۋراتۋراسى كاسىپكەرلىك قىزمەتكە كەدەرگى كەلتىرۋ فاكتىلەرىن انىقتاۋدا دا بەلگىلى ءبىر جۇمىستار جۇرگىزۋدە. ماسەلەن, ۇستىمىزدەگى جىلى شىمكەنت ستانساسىندا جەلىلىك ىشكى ىستەر ۋچاسكەسى قىزمەتكەرى تاراپىنان «قويما» جشس-ءنىڭ قىزمەتىنە كەدەرگى كەلتىرۋ دەرەگى انىقتالدى. ول بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, ناتيجەسىندە توقتاتىپ قويىلعان ۆاگونداردىڭ قوزعالىسىنا رۇقسات بەرىلدى. ال بۇرمالاۋشىلىققا بارعان قىزمەتكەرلەر تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. بۇل سياقتى مىسالداردى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى.
مەتروپوليتەندە زاڭنامالاردىڭ قولدانىلۋىنا باقىلاۋ جاساۋ كولىك پروكۋراتۋراسى ورگاندارى ءۇشىن تىڭ ءىس بولىپ وتىر. ەكىنشى توقساندا وسى سالاداعى زاڭدىلىق جاعدايىنا جۇرگىزىلگەن تالداۋلار كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنىڭ مەتروپوليتەن قىزمەتىن رەتتەيتىن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر ازىرلەۋ جونىندەگى ءوز قىزمەتتەرىن ءتيىستى دەڭگەيدە اتقارمايتىنىن كورسەتتى. ماسەلەن, مەتروداعى قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن, ونىڭ ىشىندە پايدالانۋ, قىزمەت كورسەتۋ مەن كولىكتىڭ اتالعان ءتۇرىن جوندەۋ ءتارتىبىن رەتتەيتىن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق بازالار ءمۇلدە جوق. وسىعان وراي ءبىز ورىن العان ولقىلىقتاردى جويۋ ءجونىندە ۇسىنىس جوباسىن ازىرلەدىك.
قورىتا ايتقاندا, كولىك پروكۋراتۋراسى ورگاندارى ءوز مىندەتتەرىن ءار كەزدە دە تالاپ تۇرعىسىندا اتقارۋعا دايىن.
ىبىراي تىلەۋعاليەۆ,
باس كولىك پروكۋرورى, اعا ادىلەت كەڭەسشىسى.
