قاداعالاۋ قارىمى ارتا ءتۇستى
سەيسەنبى, 12 ماۋسىم 2012 7:27
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ پروكۋرورى سابىرجان بەكبوسىنوۆپەن اڭگىمە
– سابىرجان ءمادي ۇلى, پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ پارمەندىلىگىن ارتتىرۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ تالابى. ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, ىشكى ساياسي جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋ, سونىمەن بىرگە, قوعامداعى زاڭدىلىقتى ساقتاۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەر پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ پارمەندىلىگىنە بايلانىستى ەكەنى راس. ولاي بولسا, اڭگىمەمىزدى وبلىستاعى پروكۋراتۋرا جۇمىسىنان باستاساق…
سەيسەنبى, 12 ماۋسىم 2012 7:27
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ پروكۋرورى سابىرجان بەكبوسىنوۆپەن اڭگىمە
– سابىرجان ءمادي ۇلى, پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ پارمەندىلىگىن ارتتىرۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ تالابى. ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, ىشكى ساياسي جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋ, سونىمەن بىرگە, قوعامداعى زاڭدىلىقتى ساقتاۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەر پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ پارمەندىلىگىنە بايلانىستى ەكەنى راس. ولاي بولسا, اڭگىمەمىزدى وبلىستاعى پروكۋراتۋرا جۇمىسىنان باستاساق…
– ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا ماڭعىستاۋ وبلىستىق پروكۋراتۋراسى تاراپىنان 156 تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, 263 ۇسىنىس قارالدى, 17 ۇيعارىم ورىندالىپ, 113 نارازىلىق قاناعاتتاندىرىلدى. اتالعان مەرزىم ىشىندە 377 لاۋازىمدى تۇلعا ءتارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە, 471 ادام اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, 4 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى.
مىسالى, «جاڭاوزەن قالالىق قۇرىلىس ءبولىمى» مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ ءبولىم باستىعى ا.بۇحارباەۆ مەملەكەتتىك قىزمەتتەر اتقارۋعا وكىلەتتى ادام بولا تۇرا, قىزمەتتىك جالعاندىق جاساۋ, ياعني رەسمي قۇجاتتارعا كورىنەۋ جالعان مالىمەتتەردى ەنگىزۋ جولىمەن مەملەكەتكە ءىرى مولشەردە ماتەريالدىق شىعىن كەلتىرگەن. اتاپ ايتقاندا, ا.بۇحارباەۆ مەردىگەرمەن №106 كەلىسىم-شارت بويىنشا جۇمىستاردىڭ ورىندالماعانىن بىلە تۇرا, قىزمەتتىك جالعاندىق جاساۋ ماقساتىندا ورىندالماعان جۇمىستار ءۇشىن اكتىگە قول قويىپ, 2010 جىلدىڭ قورىتىندىسىمەن مەردىگەرگە 372 ملن. 411 مىڭ تەڭگە مەملەكەت قاراجاتىن سوڭعىنىڭ ەسەپ-شوتىنا تولىق اۋدارىپ جىبەرگەن. سونداي-اق, №1348 ساندى قوسىمشا سوت-قۇرىلىس ساراپتاماسىنا ساي جاڭاوزەن قالاسىنداعى «شۇعىلا» شاعىن اۋدانىنان 280 ورىندىق تۋبۆيراجدى بالالارعا ارنالعان بالاباقشانىڭ قۇرىلىسىنىڭ ورىندالماعان قۇرىلىس جۇمىستارى اشكەرە بولدى جانە وسى بالاباقشاعا 6 ملن. 935 مىڭ 311 تەڭگەنىڭ جيھازدارى مەن كەرەكتى جابدىقتاردىڭ جەتكىزىلمەگەنى انىقتالدى. وسى دەرەك بويىنشا ا.بۇحارباەۆقا قارسى قىلمىستىق كودەكستىڭ 176-بابىنىڭ 3-بولىگىنىڭ «ب», «گ» تارماقتارىمەن جانە 314-بابىنىڭ 2-بولىگىمەن قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, الدىن الا تەرگەۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس دەپارتامەنتىنە جولداندى.
– قوعامدىق-ساياسي تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا قانداي جۇمىستار اتقارىلۋدا؟
– ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اقپان ايىندا وبلىستىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. وندا جاڭاوزەن قالاسىندا ورىن العان جاپپاي تارتىپسىزدىكتى رەتتەۋ ءجونىندەگى ارنايى, وكىلەتتى, قۇقىق قورعاۋ جانە جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ قىلمىسپەن كۇرەس بويىنشا اتقارعان جۇمىس ناتيجەلەرى جانە الداعى ۋاقىتتا مۇنداي جاعدايدى بولدىرماۋ جونىندەگى قابىلدانعان شارالار قارالدى. بۇدان باسقا, وبلىستىق پروكۋراتۋرا 2011 جىلى ورىن العان ۇجىمدىق نارازىلىق بىلدىرۋگە جانە جاپپاي نارازىلىق اكتسياسىنا نەگىز بولعان سەبەپتەر مەن جاعدايلارعا تۇراقتى تۇردە تالداۋ جاسالىپ كەلەدى.
– ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋ ماسەلەسى تۋرالى دا ايتىپ وتسەڭىز…
– پروكۋراتۋرانىڭ ارالاسۋىمەن 16 مىڭنان استام ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى قورعالدى. بۇل جاعدايدا باستى نازار ازاماتتاردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارى مەن كامەلەتكە تولماعاندار مۇددەلەرىنە اۋدارىلدى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا پروكۋرورلاردىڭ اكتىلەرى بويىنشا 328 ملن. تەڭگەدەن استام ەڭبەكاقى تولەمى ءوندىرىلدى. وسى ورايدا 3,5 مىڭ ازاماتتىڭ قۇقىقتارى قورعالدى. ماسەلەن, جاڭاوزەن قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى «سامۇرىق لتد» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى قىزمەتكەرلەرىنەن كەلىپ تۇسكەن ۇجىمدىق ارىز نەگىزىندە تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, وسى مەكەمەنىڭ 50 جۇمىسشىسىنا 2011 جىلدىڭ جەلتوقسان ايى مەن 2012 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا بەرىلۋگە ءتيىستى 5 ملن. 500 مىڭ تەڭگە كولەمىندەگى جالاقى تولەنبەگەندىگى انىقتالدى. جاڭاوزەن قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ اتىنا ۇسىنىس جانە «سامۇرىق لتد» سەرىكتەستىگى باستىعىنىڭ اتىنا ۇيعارىم ەنگىزىپ, ناتيجەسىندە جۇمىسشىلارعا ءتيىستى ەڭبەكاقى تولەندى.
سونداي-اق «تەحنوسەۆەرنەفت» سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى گ.حاسانوۆقا قارسى قىلمىستىق كودەكستىڭ 148-بابىنىڭ 3-تارماعىمەن قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. ول 68 جۇمىسكەردىڭ 17 521 592 تەڭگە جالاقىسىن مۇمكىندىگى بولا تۇرا قاساقانا تولەمەگەن. بۇدان بۇرىن دا گ.حاسانوۆ جالاقىنى ۋاقىتىندا تولەمەگەنى ءۇشىن ەكى رەت اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان بولاتىن. بۇگىنگى كۇنى سول 68 جۇمىسشىنىڭ جالاقىسى تولىقتاي وندىرىلەدى.
– پروكۋراتۋرانىڭ تەرگەۋ جانە انىقتاۋ زاڭدىلىعىن قاداعالاۋداعى اتقارعان جۇمىستارى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
– اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا تىركەلگەن قىلمىس سانىنىڭ 39,1 پايىزعا ءوسۋى بايقالسا, قىلمىستاردىڭ اشىلۋى 36,3 پايىزدى قۇرايدى. وعان قوسا, تىركەلگەن اۋىر قىلمىستاردىڭ سانى 16,1 پايىزدى قۇراسا, اسا اۋىر قىلمىستاردىڭ سانى 38,1 پايىزعا دەيىن وسكەنى بايقالادى.
جەكەلەگەن قىلمىستاردىڭ ءوسۋىنىڭ ءبىر سەبەبى, جىلدىڭ باسىنان باستاپ وتىنىشتەر مەن اقپاراتتاردى ەسەپكە الۋ كىتابىنىڭ قولدانىلۋىنان بولىپ وتىر. اتالعان مەرزىم ىشىندە وبلىس بويىنشا وتىنىشتەر مەن ارىزداردى ەسەپكە الۋ كىتابىنا 11,361 قىلمىس تۋرالى ارىزدار مەن حابارلامالار تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە 5940 ارىزدا قىلمىس بەلگىلەرى بار بولىپ ەسەپتەلىنەدى, ال 580 ارىز بويىنشا اكىمشىلىك ءىس قوزعالدى. وسى جىلدىڭ 31 ناۋرىزىنا دەيىن 237 ارىزدار مەن حابارلامالار بويىنشا شەشىمدەر قابىلدانباعان. تەرگەۋ مەرزىمى بۇزىلىپ, 74 قىلمىستىق ءىس وندىرىستەن اياقتالدى. ەسەپتەن جاسىرىلعان 17 قىلمىس انىقتالىپ, قايتا ەسەپكە قويىلدى. ەسەپكە الۋ-تىركەۋ ءتارتىبىن بۇزعانى ءۇشىن قىلمىستىق ىزگە ءتۇسۋ ورگاندارىنىڭ 14 لاۋازىمدى تۇلعاسى ءتارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. اتالعان مەرزىم ىشىندە پروكۋراتۋرا تاراپىنان 33 قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, ونىڭ 8 ءىسى سوتقا جولداندى. ىقپال ەتۋ اكتىسىمەن زاڭسىزدىقتارعا جول بەرگەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ 85 قىزمەتكەرى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
قىلمىستىق ىزگە ءتۇسۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتىندە زاڭدىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, ازاماتتاردىڭ بوستاندىعى مەن كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا قىلمىستىق ءىس قوزعاۋ تۋرالى 23 زاڭسىز قاۋلى بۇزىلدى. قاساقانا كىسى ولتىرۋگە قاتىستى تىركەلگەن 9 قىلمىستىق ءىس اشىلدى. سىبايلاس جەمقورلىققا بايلانىستى قىلمىستارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ, وبلىس بويىنشا بۇل ساناتتاعى 24 قىلمىستىق ءىس تىركەلىپ, ونىڭ ىشىندە 6 ءىس پروكۋرورلار تاراپىنان اشىلعان.
– سابىرجان ءمادي ۇلى, مەملەكەت باسشىسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كادرلىق الەۋەتىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا, سونىمەن بىرگە قوعام الدىندا ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىنا تۇراقتى تۇردە نازار اۋدارىپ كەلەدى. وسى ورايدا ەلباسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ تۋرالى» جارلىعى شىقتى. وسىعان بايلانىستى قانداي جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر؟
– كەزەكتەن تىس وتكىزىلەتىن اتتەستاتتاۋ بارىسىندا قىزمەتكەرلەردىڭ وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ورىنداۋ قابىلەتى جانە ولاردىڭ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرى, تەوريالىق بىلىمدەرى مەن پراكتيكالىق داعدىلارىنىڭ دەڭگەيى باعالانباق. سونىمەن قاتار, اتتەستاتتاۋ – اتتەستاتتاۋعا جاتاتىن قىزمەتكەردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىن ءبىلۋىن جانە لوگيكالىق ويلاۋ قابىلەتىن كومپيۋتەرلىك تەستىلەۋدى, قىزمەتكەر مەن ەل پرەزيدەنتى جانىنداعى جوعارى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى, نە ءتيىستى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى وتكىزەتىن اڭگىمەلەسۋدى جانە ءتيىستى كوميسسيانىڭ شەشىم شىعارۋىن قامتيدى.
كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان وتپەگەن نەمەسە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا وزگە, ونىڭ ىشىندە, تومەن تۇرعان لاۋازىمداردى قىزمەتىن جالعاستىرۋدان باس تارتقان قىزمەتكەرلەر «قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى تۋرالى» زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قىزمەتتەن بوساتىلادى. ياعني, مەملەكەتتىك قىزمەتكە تەك كاسىبي دەڭگەيى جوعارى قىزمەتكەرلەر قابىلداناتىن بولادى.
بۇگىنگى كۇنى ماڭعىستاۋ وبلىستىق پروكۋراتۋراسى ورگاندارىندا اتتەستاتتاۋدان وتكىزىلۋگە جاتاتىن 132 جەدەل قىزمەتكەر بار. اتالعان شارالار اياسىندا وسى قىزمەتكەرلەردىڭ بارلىعى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اتتەستاتتاۋدان وتەدى. وسىعان وراي, كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ماڭعىستاۋ وبلىسى پروكۋراتۋراسىنىڭ www.mng.prokuror.kz رەسمي سايتىندا ارنايى ايدار اشىلدى. بۇل ايدار كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدى وتكىزۋ ءتارتىبىنىڭ بۇزىلۋ فاكتىلەرى تۋرالى, پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ اتتەستاتتاۋعا جاتاتىن لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىق جانە باسقا دا قۇقىق بۇزۋشىلىقتار جاساۋى, قىزمەتتىك ادەپ نورمالارىن ساقتاماۋى تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس پروكۋرورىنا تىكەلەي ءوتىنىش بەرۋىنە ارنالعان.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
شارافاددين ءامىروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
