RTS تەلەارناسى: «حراپۋنوۆتار وتباسىنىڭ ەسەپشوتتارى جابىلدى»

سارسەنبى, 5 جەلتوقسان 2012 7:20

قازاقستاننىڭ قارجى پوليتسياسى حراپۋنوۆقا قاتىستى 20 قىلمىستىق ءىستى تەككە قوزعاماعانى بەلگىلى. اتاقتى قاشقىن ەلدە ءجۇرىپ, ءتۇرلى دارەجەدەگى بيلىك تىزگىنىن ۋىسىندا ۇستاپ وتىرعاندا كوپتەگەن قاتەرلى قىلمىستىق ارەكەتتەرگە بارعان ەدى. مىنە, ەندى شۆەيتساريانىڭ جەنەۆا قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى ءىرى كولەمدە قاراجات جىمقىردى دەگەن كۇدىكپەن حراپۋنوۆتىڭ وتباسىن تەكسەرۋدى باستادى جانە حراپۋنوۆ پەن ونىڭ اۋلەتىنىڭ بارلىق ەسەپشوتتارى جابىلدى, دەپ حابارلادى شۆەيتساريالىق RTS تەلەارناسى. Regnum اقپارات اگەنتتىگى حابارلاعانداي, تەكسەرۋدى باستاۋ شەشىمى اعىمداعى جىلدىڭ كوكتەمىندە قازاقستاندىق بيلىكتىڭ شۆەيتسارياعا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ جونىندەگى سۇرانىسىنا بايلانىستى قابىلداندى.

سارسەنبى, 5 جەلتوقسان 2012 7:20

قازاقستاننىڭ قارجى پوليتسياسى حراپۋنوۆقا قاتىستى 20 قىلمىستىق ءىستى تەككە قوزعاماعانى بەلگىلى. اتاقتى قاشقىن ەلدە ءجۇرىپ, ءتۇرلى دارەجەدەگى بيلىك تىزگىنىن ۋىسىندا ۇستاپ وتىرعاندا كوپتەگەن قاتەرلى قىلمىستىق ارەكەتتەرگە بارعان ەدى. مىنە, ەندى شۆەيتساريانىڭ جەنەۆا قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى ءىرى كولەمدە قاراجات جىمقىردى دەگەن كۇدىكپەن حراپۋنوۆتىڭ وتباسىن تەكسەرۋدى باستادى جانە حراپۋنوۆ پەن ونىڭ اۋلەتىنىڭ بارلىق ەسەپشوتتارى جابىلدى, دەپ حابارلادى شۆەيتساريالىق RTS تەلەارناسى. Regnum اقپارات اگەنتتىگى حابارلاعانداي, تەكسەرۋدى باستاۋ شەشىمى اعىمداعى جىلدىڭ كوكتەمىندە قازاقستاندىق بيلىكتىڭ شۆەيتسارياعا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ جونىندەگى سۇرانىسىنا بايلانىستى قابىلداندى.

شۆەيتساريالىق تەلەارنانىڭ مالىمەتى بويىنشا, Credit Suisse ي Schroder & Co Bank AG بانكىلەرىندەگى حراپۋنوۆ وتباسىنىڭ ەسەپ-شوتتارى جابىلدى. ونىڭ ءۇس­تىنە اتالعان بانكتەردەن ال­ما­تىنىڭ بۇرىنعى اكىمىنە قا­تىستى بارلىق قۇجاتتار الىن­دى. ەندى شۆەيتساريالىق پروكۋراتۋرا ال­دىندا حراپۋنوۆتىڭ جانە ونىڭ تۋىسقاندارىنىڭ 323 ميلليون دوللاردى قايدان العاندىعىن انىق­تاۋ ماسەلەسى تۇر.

ال بۇگىندە حراپۋنوۆقا قا­تىس­تى 20 قىلمىستىق ءىس, سونىڭ ىشىندە شۆەيتسارياعا جانە وف­فشور­لىق ايماقتارعا اۋدارىل­عان 48 ميلليون دوللار جانە 7,7 ميلليون ەۋروعا قاتىستى ىستەر بار.

جالپى, حراپۋنوۆتىڭ وتباسى تۋرالى ءسوز قوزعالعاندا ادام ءتۇ­سىنبەيتىن جاعدايلار كوزگە تۇسەدى. كەز كەلگەن الاياق ۇرى ءوزى باستاعان قىلمىستىق جاعدايدى ءوزىنىڭ وت­با­سىنان اۋىتقىتىپ اكەتۋدى كوز­دەيدى. ال تەرگەۋ كورسەتكەندەي, ۇرلانعان قاراجاتتىڭ كولەمى بو­يىنشا حراپۋنوۆ وتە كۇردەلى ۇرى بولىپ تابىلادى. ول اناۋ-مىناۋ ەمەس, ەلدەن 400 ميلليوننان اسا دوللار شىعارىپ اكەتتى. سوندا قالايشا مۇنىڭ قىلمىستىق سىز­با­سىنا ونىڭ وتباسى تارتىلعان؟ قالايشا ول ادالدىعى, جاۋاپكەرشىلىگى, تارتىپتىلىگى سەكىلدى قۇن­دىلىقتارىمەن وتباسىن قورعاي الماي قالعان؟

مۇمكىن مۇنداي قۇندىلىقتار وندا و باستا بولماعان دا شىعار؟ ول بۇل قىلمىستىق ارەكەتتەرىن بيلىك تۇتقاسىن ۇستاپ وتىرعان كەز­دە جۇزەگە اسىرعانى بەلگىلى. جانە ول كەزەڭ حراپۋنوۆتىڭ ال­ما­تىداعى الاياقتىق جانە جەم­قور­لىق قىلمىستارىن ورشىتكەن ءساتى بولىپ سانالادى. ال ءۇستى­مىز­دەگى جىلدىڭ قازان ايىندا ۆيك­تور حراپۋنوۆتىڭ زايىبى ءلايلا حراپۋنوۆاعا دا بايلانىستى ءىرى كولەمدە قارجى جىمقىرۋ, الاياق­تىق دەرەكتەرى بويىنشا ىزدەۋ جاريالانعان بولاتىن.

حراپۋنوۆ بۇدان كەيىن ءوزىنىڭ كۇماندى ميلليونداعان دوللارىن قالاي جيناعانىن جاسىرۋ ءۇشىن قازاقستانعا قارسى ناعىز اقپا­رات­تىق شابۋىلدى باستادى. ەشبىر دالەلدەرگە نەگىزدەلمەگەن, تەك ءوزىنىڭ ويدان قۇراستىرىلعان ءما­لى­مەتتەرىنەن تۇراتىن سۇحبات­تار­دى وڭدى-سولدى تاراتتى. دەگەنمەن ونىڭ وتىرىك بايبالام سا­لۋىنا قاراماستان قازاقستاندىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى الما­تى­نىڭ بۇرىنعى اكىمى ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعاپ, تەكسەرۋ جۇ­مىستارىن جالعاستىرا بەردى. تەكسەرۋ زاڭدى. ويتكەنى, بۇل ءىس­تەر­دىڭ بارلىعى اتالعان قاشقىن­نىڭ ءوز ەلىندە مەملەكەتتىك قىز­مەت­تە ءجۇرىپ جاساعان جەمقورلىق جانە ەكونوميكالىق قىلمىستا­رى­نا قاتىستى ەكەنى راس. ەندى, مىنە, ونى جەنەۆا پروكۋراتۋراسى دا انىقتاماقشى.

جالپى, حراپۋنوۆ كەنەتتەن شۆەيتساريالىق ميلليونەر رەتىندە قالاي پايدا بولدى دەگەن ساۋالعا ناقتى جاۋاپ قايتارۋ ءۇشىن قازاقستاندىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قاشقىننىڭ كۇماندى ءىس-ارەكەتىنىڭ ءبارىن تەكسەرگەن ەدى. سول تەكسەرۋدە كوپ ءمان-جايعا قا­نىقتى. سونىڭ ىشىندە الما­تى­نىڭ بۇرىنعى اكىمىنە بايلا­نىس­تى قىلمىستىق باپتاردىڭ ءتىزىمى وتە كوپ. مۇندا «قىزمەت بابىن جەكە باس ماقساتىنا پايدالانۋ», «ءىرى كولەمدە پارا الۋ», «زاڭ­سىز جولمەن تابىلعان قار­جى-قارا­جاتتارى مەن باسقا دا م ۇلىكتەردى جا­ريالاۋ», «وزىنە سەنىپ تاپ­سى­رىلعان اسا ءىرى كو­لەم­دەگى بوتەننىڭ مۇلكىنە زيان كەلتىرۋ نەمەسە جەكە ماقسا­تىنا پايدالانۋ», «الاياق­تىق» جانە ءتىپتى «ۇيىمداسقان قىل­مىستىق توپ­تىڭ قىزمەتىن قار­جىلان­دىرۋ» سەكىلدى باپتار دا بار.

ال حراپۋنوۆتىڭ ءىسى الماتى­داعى تابيعات قورعاۋعا جاتاتىن جەر تەلىمدەرىن زاڭسىز تاراتۋ وقيعالارىنان تۋىنداعان ۋ-شۋعا قاتىستى باستالعاندىعى بەلگىلى. سودان ول سوڭعى قىزمەتىنەن بو­ساسىمەن-اق بىردەن شۆەيتسارياعا كەتتى. بىراق ونداعى ادامدار حرا­پۋنوۆتىڭ قازاقستاننان سونشاما كوپ كولەمدەگى قارجىنى الىپ كەلىپ, بىردەن شۆەيتساريالىق باي­لار­دىڭ قاتارىنا قوسىلا قال­عا­نىنا سەنىمسىزدىكپەن قارادى. سول سەنىمسىزدىك ونىڭ تەكسەرىلۋىنە الىپ كەلدى.

قاشقىننىڭ زايىبى ءلايلا حراپۋنوۆانىڭ دا بۇل جاعدايدا قىلمىستىق ارەكەتى وتە زور. حراپۋنوۆ سياقتى ونىڭ دا الماتىدا وتباسىلىق قىلمىسپەن قالاي اي­نالىسقانىن كوزگە ەلەستەتۋ قيىن ەمەس. ونىڭ ىشىندە تەرگەۋ كورسەت­كەندەي, ولاردا قىلمىستىق جولمەن الىنعان قۇنى 401,5 مىڭ تۇ­را­تىن ساياجاي, 295 ملن. تۇراتىن تۇرعىن ءۇي, وعان قوسا قۇنى 122 ميلليون تۇراتىن 3 پاتەر بار. سو­نىمەن قاتار, بۇلارعا قوس-قوس تۇرعىن ۇيمەن جانە باسقا دا جىلجىمايتىن 11 ميلليون تۇرا­تىن جەر تەلىمدەرىن, 5,5 ميلليوننان اساتىن جەراستى گاراجدارىن, جەر تەلىمدەرى مەن 380 ميلليون تۇراتىن باسپانالار مەن قۇنى 24 ميلليون تۇراتىن پاركينگتەردى قوسساڭىز حراپۋنوۆتاردىڭ اش­قا­راقتىعى مەن قوماعايلىعى قان­داي ەكەنىن بايقاي الاسىز.

ارينە, جوعارىدا ايتىلعان­داي, ولاردىڭ مەنشىگىندە وسىن­شا­ما ۇيلەر بولسا دا كاسىپكەر ايەل­دىڭ قول قۋسىرىپ ۇيدە وتىر­مايتىندىعى بەلگىلى. وڭاي ءدۇ­نيەنى ولجالاۋعا ول دا قىزىعىپ, كەنەتتەن «قارا بيزنەسكە» باس قويدى. بۇل كەزدە ءلايلا حراپۋنوۆا اتىندا تەلەارنا جانە ال­ما­تىنىڭ ەكى اۋدانىندا كولەمى اتشاپتىرىم جەرگە جايىلعان زەرگەرلىك بۇيىمداردى ساتاتىن «VILED International» فيرماسى بولدى. بۇل از با؟ ارينە, از ەمەس. دەگەنمەن, ءلايلا حراپۋنوۆانىڭ جوعارىدا ايتىلعانداردىڭ ءبارىن قالايشا تەز ارادا ساتىپ العانى سۇراق بولىپ تۋىندايتىنى, كىمدى بولسا دا ويلاندىراتىنى شىن­دىق.

حراپۋنوۆتار وتباسىنىڭ با­ي­لىقتارىن ءتىزۋ مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. بۇلارعا تاعى قوسىمشا حرا­پۋنوۆتاردىڭ اۆتوپاركىن: BMW 850, قۇنى 1,5 ميلليون تۇراتىن Mersedes Benz, Mersedes Benz S 500 I, Maybach 62, Land Rover جانە Range Rover كولىكتەرىن قو­سىڭىز. قالاي پايدالانامىن دەسە دە كەز كەلگەن دارەجەدەگى باعالى دا قۇندى كولىك جەتىپ ارتىلادى. بۇل كولىكتەردى اتالعان وتباسى مۇشەلەرى تەگىس پايدالاندى. حرا­پۋ­نوۆتاردىڭ بارلىعى دا «Phoe­nix. VL» جشس قۇرىلتايشىسى بولىپ تابىلادى. وسى جشس-لار ارقىلى ولار الماتىداعى جاڭا اۋەجايدىڭ قۇرىلىسىن قامتا­ما­سىز ەتۋدە بيۋدجەتتىڭ شەكسىز قاراجاتىن وتكىزدى. دەمەك, ءلايلا حراپۋنوۆا, تەرگەۋ كورسەتكەندەي, ءوزىنىڭ كۇيەۋىمەن بىرگە تۇتاس ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتى باسقارعانى بەلگىلى بولدى. ءايت­پەسە, وسىنشاما قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە ولار قالايشا 100 ميل­ليونداعان دوللاردى ۇپتەپ جانە 20 تونناعا جۋىق باعالى م ۇلىك­تەردى ۇشاققا تيەپ, شەتەل اسىپ كەتە الادى. سوندىقتان دا حرا­پۋنوۆقا بايلانىستى ىزدەۋ جا­ريالانعانى تاڭسىق ەمەس. ال ىزدەۋ سوڭى ەندى حراپۋنوۆتىڭ باسار جەرى, شىعار تاۋى قالماعان­دىعىن ءبىلدىرىپ, ول سەكىلدى قالعان ىشتەگى, سىرتتاعى سىبايلاس جەم­قورلاردىڭ دا تىعىرىققا تىرەلگەنىن سەزدىرەدى. ەندەشە, «كوپ اسقانعا ءبىر توسقان» دەگەن وسى.