جاسامپازدىق جولىنداعى جاقىنداستىق
سارسەنبى, 24 قازان 2012 7:18
قازاقستان مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قازىرگى كەزدەگى ىنتىماقتاستىعى تۋرالى
17-18 قازاندا الماتىدا قازاقستاننىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا قابىلدانۋىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. باسقوسۋ تاقىرىبى ءححى عاسىرداعى جانجالداردىڭ سەبەپتەرى, الەمدەگى قاۋىپسىزدىكتىڭ ءداستۇرلى ەمەس قاتەرلەرىن ايقىنداۋ جانە اتالعان پروبلەمالارعا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ نازارىن اۋدارۋ, سونداي-اق قازاقستاننىڭ «Green Bridge» («جاسىل كوپىر») باستاماسىنا قولداۋ كورسەتۋ بولدى.
سارسەنبى, 24 قازان 2012 7:18
قازاقستان مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قازىرگى كەزدەگى ىنتىماقتاستىعى تۋرالى
17-18 قازاندا الماتىدا قازاقستاننىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا قابىلدانۋىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. باسقوسۋ تاقىرىبى ءححى عاسىرداعى جانجالداردىڭ سەبەپتەرى, الەمدەگى قاۋىپسىزدىكتىڭ ءداستۇرلى ەمەس قاتەرلەرىن ايقىنداۋ جانە اتالعان پروبلەمالارعا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ نازارىن اۋدارۋ, سونداي-اق قازاقستاننىڭ «Green Bridge» («جاسىل كوپىر») باستاماسىنا قولداۋ كورسەتۋ بولدى. حالىقارالىق القالى جيىنعا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ, ەلىمىز سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن ديپلوماتيالىق كورپۋستىڭ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, الىس-جاقىن شەتەلدەردەن عالىمدار قاتىستى.
ال 24 قازان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قۇرىلعان كۇنى. تومەندە وسى ايتۋلى ەكى وقيعاعا بايلانىستى ارنايى جازىلعان ماقالانى نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرمىز.
بىرعانىم ءايتىموۆا,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى بۇۇ-عا ءوزىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن العاننان كەيىن ەكى جارىم ايدان سوڭ, ياعني 1992 جىلدىڭ 2 ناۋرىزىندا تولىققاندى مۇشەلىككە ءوتتى. قازاقستان بۇۇ-عا قابىلدانعان كەزىندە ەشقانداي جانجالعا تارتىلماعان, ەشقانداي ىشكى جانە سىرتقى داعدارىستارى مەن قاراما-قايشىلىقتارى جوق الەمدەگى ازداعان ەلدەردىڭ ءبىرى بولاتىن. ءوزىنىڭ دامۋ جولىندا ەلىمىز تۇراقتىلىقتىڭ ەپيتسەنترى بولىپ قالىپ كەلەدى. مۇندا مەملەكەتتى جاسامپازدىق جولىمەن دامىتۋعا بارىنشا كۇش-جىگەر جۇمساپ كەلە جاتقان ەلباسىنىڭ ۇلكەن ەڭبەگى بار ەكەنى كۇمانسىز.
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا ءمۇشەلىككە وتكەن قازاقستان سول ۋاقىتتان بەرى بۇۇ جارعىسىندا بەكىتىلگەن ادامداردىڭ قۇقى مەن بوستاندىعىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ءمىندەتتەمەلەرىنە ادالدىق تانىتىپ كەلەدى. وتانىمىز ءمىندەتتەمەلەرىمەن قاتار, الەمدىك قوعامداستىققا تولىققاندى ينتەگراتسيالانۋ قۇقىن الدى. بۇل ءوز كەزەگىندە بۇۇ تاراپىنان جاس تاۋەلسىز مەملەكەت ءۇشىن قاجەتتى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرىپ, جاڭعىرۋ ءۇشىن كەرەك بولىپ تابىلاتىن ينستيتۋتتار قۇرۋعا ءمۇمكىندىك بەردى.
مۇشەلىككە وتكەن العاشقى كۇنىنەن باستاپ قازاقستان بۇۇ مەن ونىڭ ارنايى مەكەمەلەرىنىڭ جۇمىسىنا اسا بەلسەندىلىكپەن قاتىسىپ كەلەدى. بۇل ىنتىماقتاستىق مەملەكەتىمىز سىرتقى ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
ۇيىم جۇمىسىنا قاتىسۋ, بۇۇ شتاب-پاتەرىندە ءبىزدىڭ ۇلتتىق ءمۇددەمىزدى تىكەلەي ىلگەرىلەتۋ, ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەرمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماقساتىندا 1992 جىلدىڭ 15 ماۋسىمىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىگى اشىلدى.
ءوزىنىڭ 20 جىلدىق قىزمەتىندە تۇراقتى وكىلدىك قازاقستان سىرتقى ساياساتىن حالىقارالىق ارەناعا شىعارۋدا, حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك پەن ەلىمىزدىڭ جانە ءوڭىردىڭ ماڭىزدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالارىن شەشۋدە بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. بۇۇ كۇن تارتىبىنە كىرەتىن بارلىق ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى بولا وتىرىپ, قازاقستان ءوزىنىڭ ۇيىممەن ىنتىماقتاستىعى اياسىندا بىرقاتار باسىم باعىتتارعا ەرەكشە نازار اۋدارادى.
تاۋەلسىزدىگىنە قول جەتكىزگەننەن كەيىن قازاقستان بۇرىنعى كسرو-نىڭ اسا ءىرى يادرولىق ارسەنالىنا يەلىك ەتىپ قالدى. ەلىمىز اۋماعىندا سەمەي يادرولىق پوليگونى جۇمىس ىستەپ تۇردى. سول كەزدە ەل باسشىلىعى تاراپىنان يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ تۋرالى ەڭ دۇرىس شەشىم قابىلدانعانىن ەرەكشە اتاپ ءوتۋ كەرەك. 1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سەمەي پوليگونىن جابۋ تۋرالى تاريحي جارلىققا قول قويدى. وسىلايشا, وتانىمىزدىڭ يادروسىز ساياسات نەگىزىنە بەرىك ىرگەتاس قالاندى. وسى تاريحي وقيعادان كەيىن 20 جىلداي ۋاقىت وتكەندە, بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 64-ءشى سەسسياسى قازاقستاننىڭ باستاماسىن قولداپ, 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنى دەپ جاريالادى.
يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتىپ, يادرولىق سىناق پوليگونىن جابۋ الەمدىك ءتاجىريبەدە بۇرىن-سوڭدى كەزدەسپەگەن وقيعا ەدى. مۇنى 2010 جىلدىڭ ءساۋىرىندە, بۇۇ تاريحىندا العاش رەت, جارىلىستاردىڭ ەپيتسەنترى – سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىندا بولعان كەزىندە بۇۇ باس حاتشىسى پان گي مۋن دە ايرىقشا اتاپ كورسەتتى. جۋرناليستەرمەن اڭگىمەلەسۋى بارىسىندا ول سونداي-اق, بۇگىندە سەمەي يادرولىق قارۋسىزدانۋ قاجەتتىلىگىنىڭ جارقىن ايعاعى بولىپ تابىلاتىنىن كولدەنەڭ تارتتى. «قازاقستان يادرولىق قارۋسىزدانۋ سالاسىندا ناعىز كوشباسشىلىق تانىتىپ كەلەدى. 1991 جىلى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ سەمەي يادرولىق پوليگونىن جاۋىپ, يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ تۋرالى ناعىز باتىل شەشىم قابىلدادى. بۇل الىستى بولجاعان كورەگەندى قادام بولاتىن», دەدى بۇۇ باسشىسى. ول بارلىق ەلدەردىڭ, اسىرەسە, يادرولىق دەرجاۆا ەلدەرىنىڭ باسشىلارىن قازاقستاننان ۇلگى الۋعا شاقىردى.
بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ قازاقستاندا بىرنەشە مارتە بولعانىن اتاپ وتكەن ورىندى. جانە بۇل بۇۇ جوعارى باسشىلىعىنىڭ جاعدايى تۇراقتى, جانجالى جوق مەملەكەتكە ساپارلارى تاجىريبەسىندە جوق وقيعا ەدى. دەمەك, مۇنداي ىزەتتى قادامدار باس ۇيىم جوعارى باسشىلىعىنىڭ ەلىمىزدى, ەلباسىمىزدىڭ وڭ باستامالارىن قۇپتاپ قانا قويماي, شىن ءمانىندە قۇرمەتتەيتىنىن كورسەتەدى.
بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىك حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ نازارىن سەمەي پوليگونىنداعى سىناقتاردىڭ زارداپتارىن جەدەل جويۋ قاجەتتىگىنە اۋدارۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىپ كەلەدى. 1997 جىلدان باستاپ وسى باعىتتا 6 قارار قابىلداندى.
حالىقارالىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە 2009 جىلدىڭ ناۋرىزىندا سەمەيدە بەس ورتالىق ازيا مەملەكەتى قول قويعان ورتالىق ازيانى يادرولىق قارۋدان ازات ايماق دەپ جاريالاۋ تۋرالى شارتتىڭ كۇشىنە ەنۋىنىڭ سالماقتى ۇلەس بولىپ قوسىلعانى انىق. قازاقستان يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ بويىنشا جانە يادرولىق ماتەريالداردىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ مەن ورتالىق ازيا ايماعىندا يادرولىق تەرروريزممەن كۇرەسكە بايلانىستى وڭىرلىك ءىس-قيمىل جوسپارىن جاساۋعا باستاماشىلىق تانىتتى.
قازاقستاننىڭ بۇۇ-داعى تاعى ءبىر ماڭىزدى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ەتنوسارالىق جانە ءدىنارالىق تولەرانتتىلىق ماسەلەسى بولىپ تابىلادى. ەلىمىز بۇۇ تۋى استىندا قۇرىلعان, 80-نەن استام مەملەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىم كىرەتىن وركەنيەتتەر اليانسى دوستارىنىڭ توبىنا ەنەدى. سونداي-اق قازاقستان 2010 جىلدى مادەنيەتتەردى جاقىنداستىرۋدىڭ حالىقارالىق جىلى دەپ جاريالاۋ باستاماشىلارىنىڭ ءبىرى بولدى. باستامانىڭ ماقساتى – مادەني كوپقىرلىلىق پەن مادەنيەتتەر اراسىنداعى ءوزارا الماسۋلاردى جۇزەگە اسىرۋ.
بۇل ماقساتتارعا, سونىمەن قاتار, قازاقستان باستاماشىلىق جاساعان جانە بۇگىندە بۇكىل الەم تانىپ مويىنداعان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزدەرى قىزمەت ەتىپ كەلەدى. قازاقستان باستامالارى بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ىسىندە ناقتى ءناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى, ۇلتتىق, وڭىرلىك جانە حالىقارالىق دەڭگەيلەردەگى ۇنقاتىسۋلاردى ىنتالاندىرۋدى كوزدەيدى.
قازاقستان قىزمەتىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى قۇرامداسى تەڭىزگە شىعاتىن جولدارى جوق مەملەكەتتەردىڭ ساۋدا جانە ءترانزيتتى-كولىكتىك الەۋەتىن نىعايتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ بولىپ تابىلادى. بۇل سالاداعى قازاقستاننىڭ ەرەكشە ورنىن 2003 جىلى الماتىدا ۇيىمداستىرىلعان تەڭىزگە شىعاتىن جولدارى جوق دامۋشى ەلدەردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن حالىقارالىق مينيسترلىكتەر كونفەرەنتسياسى ايعاقتايدى. سول جولى قابىلدانعان الماتى دەكلاراتسياسى مەن الماتى ءىس-قيمىل باعدارلاماسى قازىرگى كەزگە دەيىن ءوزىنىڭ كوكەيكەستىلىگىن جويماعانى ءوز الدىنا, بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ وسى باعىتتاعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىعىن نىعايتۋعا قاجەتتى قۇقىقتىق نەگىز قالاپ وتىر.
قازاقستان 2010 جىلى بەلارۋستىڭ باستاماسى بويىنشا قۇرىلعان, 20 مەملەكەتتىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن ادامدار ساۋداسىنا قارسى دوستار توبىنىڭ مۇشەسى ەكەنىن دە ايتا كەتەيىك. ءبىز 2010 جىلدىڭ باسىندا بۇۇ باس اسسامبلەياسى تاراپىنان قابىلدانعان ادام ساۋداسىنا قارسى جاھاندىق ءىس-قيمىل جوسپارىن جاساۋعا بەلسەندى قاتىستىق. قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ اشىق پىكىرتالاستار الاڭىندا كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ شارالارىنا دا بەلسەنە قاتىسىپ ءجۇر. بۇل پروبلەمالاردىڭ اياسى, سونىمەن بىرگە, يادرولىق جانە كادىمگى قارۋسىزدانۋ, عارىشتى بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ, تاياۋ شىعىستاعى, پالەستيناداعى جاعدايلار, ءبىتىمگەرشىلىك, يران مەن سولتۇستىك كورەيانىڭ يادرولىق باعدارلامالارى, اۋعانستانداعى احۋال, سوزىلمالى جانجالدار, ترانسۇلتتىق قىلمىس, ەسىرتكى تاسىمالى جانە ت.ب. ماسەلەلەردى قامتيدى.
قازاقستان بۇۇ-نىڭ تاعى ءبىر ورتالىق ورگانى – ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك كەڭەستىڭ (ەكوالك) الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق باعىتتاعى بىرقاتار ماڭىزدى جۇمىستارىنا دا بەلسەنە قاتىسىپ كەلەدى. ءوزىنىڭ ەكوالك-گە 2008 جىلعى مۇشەلىگى كەزىندە قازاقستان 8 مەملەكەتتىڭ ىشىندە العاش بولىپ كەڭەستىڭ رەسمي قۇجاتى رەتىندە تاراتىلعان مىڭجىلدىقتار دامۋ ماقساتتارىن ورىنداعانى تۋرالى باياندامانى ءوز ەركىمەن جاساپ ۇسىندى.
ەلىمىزدە 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى قابىلدانعانى بەلگىلى. بۇل وتانىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ ستراتەگياسى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان قازاقستانعا ءۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ۇيىمداستىرىلعان بۇۇ تاريحىنداعى اسا ماڭىزدى وقيعالاردىڭ ءبىرى – بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ ءجونىندەگى «ريو+20» كونفەرەنتسياسىنا قاتىسۋى وتە ماڭىزدى ءجانە پايدالى بولدى. بۇل اۋقىمدى شارا دامۋدىڭ 1992 جىلى ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا وتكەن «جەر پلانەتاسى» تاريحي سامميتىنەن بەرگى 20 جىلدىعىنا ارنالدى. «ريو+20» كەزدەسۋىنىڭ باستى تاقىرىپتارى ەكونوميكانى ەكولوگيالاندىرۋ مەن كەدەيشىلىكتى جويۋ, سونداي-اق ورنىقتى دامۋ قادامدارى بولدى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ريو+20-نىڭ» قاراۋىنا ءححى عاسىرداعى ورنىقتى دامۋدىڭ جاھاندىق ەنەرگو-ەكولوگيالىق ستراتەگياسى مەن «جاسىل كوپىر» باستاماسىن ۇسىندى.
جاھاندىق ەنەرگو-ەكولوگيالىق ستراتەگيا بارلىق ەلدەردىڭ ەنەرگەتيكالىق جانە باسقا دا تابيعي رەسۋرستارعا دەگەن قاجەتتىلىكتەرىن ەكولوگيا ءۇشىن زاردابى تيمەيتىندەي دەڭگەيدە قاناعاتتاندىرۋعا باعىتتالعان. ال «جاسىل كوپىر» باعدارلاماسى ەۋروپا, ازيا جانە تىنىق مۇحيتى ەلدەرىنىڭ ارىپتەستىگىن دامۋدىڭ قازىرگى ءداستۇرلى مودەلدەرىنەن «جاسىل» ءوسىم تۇجىرىمدامالارىنا وتكىزۋ ماقساتىن كوزدەيدى.
قازاقستان باسشىسىنىڭ جاھاندىق باستامالارى تۋرالى ايتقاندا, ونىڭ حالىقارالىق ەكونوميكالىق جانە قارجى جۇيەلەرىن جەتىلدىرۋ, جاھاندىق ەكونوميكالىق جانە قارجى داعدارىسىنىڭ سالدارىن ەڭسەرۋدە ءۇيلەسىمدى شارالار قابىلداۋ مەن بولاشاقتا مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەردى بولدىرماۋ بويىنشا ۇسىنىستار جاساعانىن اتاپ وتكەن ورىندى.
داعدارىستى ەڭسەرۋدىڭ ماڭىزى مەن حالىقارالىق قارجى قاتىناستارىنىڭ جاڭا ۇلگىلەرىن ىزدەستىرۋ قاجەتتىگىن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستاننىڭ تۇراقتى وكىلدىگى اتالعان باعىتتاردا ناقتى ۇسىنىستار مەن يدەيالار قامتىلعان پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ رەسمي قۇجاتتارى رەتىندە ءۇش مارتە تاراتتى.
قازاقستاننىڭ بۇۇ-داعى ءمىندەتتەرى اۋقىمدى. جانە سايكەسىنشە ەلىمىزدىڭ ۇيىم ىستەرىندەگى قىزىعۋشىلىق الاڭى دا كەڭ. مىسال ءۇشىن قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ ءبىر جىل ىشىندە جاسايتىن مالىمدەمەلەرىنىڭ سانىنا سىلتەمە جاساساق تا جەتكىلىكتى. ماسەلەن, قازاقستان بۇۇ باس اسسامبلەياسى ءار سەسسياسىنىڭ كۇن تارتىبىنە ءتۇرلى تاقىرىپتار بويىنشا شامامەن ءجۇز شاقتى مالىمدەمە جاسايدى.
قازاقستاننىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلدەرى ءتورت مارتە بۇۇ باس اسسامبلەياسى ءتۇرلى سەسسيالارىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتتىگىنە سايلاندى. بۇعان قوسا, ءبىز بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ جونىندەگى كوميسسياسى 20-شى سەسسياسىنىڭ توراعاسى بولىپ سايلاندىق. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باسىندا قازاقستان يۋنيسەف-ءتىڭ اتقارۋشى كەڭەسىنىڭ بيۋرو قۇرامىنا ءبىر جىل مەرزىمگە سايلاندى. سونىمەن قاتار, تاعى ءبىر ماڭىزدى جەتىستىگىمىز ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 17 قاڭتارىندا قازاقستان وكىلى – بەلگىلى زاڭگەر, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى, پروفەسسور مارات سارسەمباەۆتىڭ ادام قۇقى جونىندەگى كوميتەت مۇشەلىگىنە سايلانۋى بولدى.
ءبىز ءۇشىن 2017-2018 جىلدارى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تۇراقتى ەمەس مۇشەلىككە سايلانۋ ماڭىزدى مىندەت بولىپ تابىلادى. سايلاۋ 2016 جىلى وتەتىندىگىنە قاراماستان, بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردەن قولداۋ الۋ ءجونىندەگى سايلاۋ ناۋقانى قازىردىڭ وزىندە باستالىپ كەتتى.
شامامەن 20 ادام – قازاقستان ازاماتتارى بۇۇ-نىڭ ءتۇرلى ورگاندار جۇيەسىندە جۇمىس ءىستەپ, ۇيىمنىڭ بىتىمگەرشىلىك, دامۋ, ەسىرتكىگە قارسى كۇرەس, بيۋدجەت ماسەلەلەرى, كونفەرەنتسيالىق قامتاماسىز ەتۋ, بايلانىس جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سياقتى قىزمەتتەرىنە قاتىسىپ كەلەدى.
ءبىز قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ەلىمىز وكىلىن بۇۇ-نىڭ اسا جوعارى لاۋازىمدارىنىڭ بىرىنە ىلگەرىلەتۋ ءجونىندەگى جوباسى تابىستى جۇزەگە اسىرىلعانىن ماقتانىشپەن ايتا الامىز. بۇۇ جۇيەسىندە ماڭىزى جونىنەن ەكىنشى دارەجەلى لاۋازىمدى – بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارلىعىن تاريحىمىزدا تۇڭعىش رەت وتانداسىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ يەلەنسە, ول سونداي-اق بۇۇ-نىڭ جەنەۆاداعى بولىمشەسىنىڭ باس ديرەكتورى جانە قارۋسىزدانۋ جونىندەگى كونفەرەنتسيانىڭ باس حاتشىسى بولىپ تابىلادى. ق.توقاەۆتىڭ تاعايىندالۋى – قازاقستان وكىلدىگىنىڭ كاسىبي جانە ساياسي دەڭگەيى جوعارىلىعىنىڭ, تۋعان وتانىمىز بەن ونىڭ باسشىسى بەدەلىنىڭ تانىلىپ, مويىندالعانىنىڭ ايعاعى.
ەندى بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى جۇمىسى تۋرالى قىسقاشا ايتا كەتەيىك. قازىرگى كەزدە قازاقستاندا بۇۇ-نىڭ مىنا قۇرىلىمدارى: بۇۇ-نىڭ دامۋ باعدارلاماسى (بۇۇدب), بۇۇ-نىڭ بالالار قورى (يۋنيسەف), بۇۇ قورىنىڭ حالىقتىڭ ورنالاسۋى سالاسىنداعى سۋبوڭىرلىك ءوفيسى (يۋنفپا). سونداي-اق بۇۇ-نىڭ ءبىلىم بەرۋ, عىلىم جانە مادەنيەت ماسەلەلەرى بويىنشا ءوڭىرلىك وكىلدىگى (يۋنەسكو), بۇۇ-نىڭ بوسقىندار ىستەرى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى باسقارماسى (بۇۇ بجكب), بۇۇ-ايەلدەر, بۇۇ-نىڭ ۆيچ/سپيد بويىنشا بىرلەسكەن باعدارلامالارى (يۋنەيدس), بۇۇ-نىڭ گۋمانيتارلىق ماسەلەلەردى ۇيلەستىرۋ باسقارماسى (بۇۇ گمۇب) جۇمىس ءىستەيدى. جانە قازاقستاندا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ (ددۇ), بۇۇ-نىڭ ەسىرتكى جانە قىلمىستىلىق بويىنشا باسقارماسىنىڭ (بۇۇ ەقب), حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ (حەۇ) وفيستەرى تىركەلگەن.
ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى ايتاتىن بولساق, قازاقستان بۇۇ مەن ونىڭ ينستيتۋتتارىنىڭ ءمۇمكىندىكتەرىن ماقساتتى تۇردە پايدالانۋ نيەتىندە. بۇل, اسىرەسە, ارال مەن بالقاشتىڭ قۇرعاۋى, بۇرىنعى سەمەي پوليگونى اۋماعىنىڭ راديواكتيۆتى ساۋلەلەنۋى, اۋىز سۋ كوزدەرىنىڭ لاستانۋى مەن ولاردىڭ جالپى ازايۋى, ونىڭ ىشىندە مۇزدىقتاردىڭ ەرۋى مەن كليماتتىڭ وزگەرۋى, ت.ب. ەكونوميكالىق جانە گۋمانيتارلىق, تەحنوگەندىك جانە ەكولوگيالىق اپاتتاردىڭ تەرىس سالدارىن جۇمسارتۋعا باعىتتالعان ناقتى شارالاردان ايقىن كورىنەدى. كەلەسى ءبىر ماڭىزدى ءمىندەت ءبىرقاتار گۋمانيتارلىق سيپاتتاعى, ونىڭ ىشىندە كەدەيشىلىكتى ازايتۋ, تۇرعىندار دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ, انا مەن بالا ءولىم-ءجىتىمىن ءتومەندەتۋ سياقتى بىرقاتار پروبلەمالاردى شەشۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى مىڭجىلدىق دامۋ ماقساتتارى مەن ورنىقتى دامۋ قاعيداتتارىنا ءتيىمدى جانە دەر كەزىندە قول جەتكىزۋگە باعىتتالاتىن شارالارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىن بولادى.
قازاقستاننىڭ اتالعان ماقساتتارعا جەتۋ جونىندەگى ءوز ءمىندەتتەمەلەرىنە ادالدىعى ەلىمىزدىڭ بۇۇ-مەن قارىم-قاتىناسىن ودان ءارى دامىتۋىنا نەگىز قالاي بەرمەك.
