دۇبىرگە تولى دۇنيە
جۇما, 20 قاڭتار 2012 6:50
حالىق قولداسا, ءالسىز دە مىقتىنى جەڭەدى
سالىستىرمالى تۇردە تىنىشتاۋ سانالاتىن رۋمىنيادا دا سوڭعى كەزدە بيلىككە قارسى ارەكەتتەر جيىلەپ كەتتى. وسى اپتانىڭ العاشقى كۇنى ول شەرۋگە شىققانداردىڭ قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىمەن قاقتىعىسىنا اپارىپ سوقتىردى. قاقتىعىستان جاپا شەككەندەر بارشىلىق.
جۇما, 20 قاڭتار 2012 6:50
حالىق قولداسا, ءالسىز دە مىقتىنى جەڭەدى
سالىستىرمالى تۇردە تىنىشتاۋ سانالاتىن رۋمىنيادا دا سوڭعى كەزدە بيلىككە قارسى ارەكەتتەر جيىلەپ كەتتى. وسى اپتانىڭ العاشقى كۇنى ول شەرۋگە شىققانداردىڭ قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىمەن قاقتىعىسىنا اپارىپ سوقتىردى. قاقتىعىستان جاپا شەككەندەر بارشىلىق.
ەل استاناسى بۋحارەستىڭ ۋنيۆەرسيتەت الاڭىنا جينالعان مىڭعا تارتا مانيفەستانت ەل پرەزيدەنتى ترايان بەسەسكۋدىڭ قىزمەتىنەن كەتۋىن تالاپ ەتتى. پوليتسيا ولاردى قورشاپ الىپ, ايتقاندارىنا كونبەگەن سوڭ, ەكى ءجۇزدەي ادامدى ۇستاۋعا ءماجبۇر بولدى. قاقتىعىستا الپىستاي ادام جارالانىپ, ەمدەۋ ورىندارىنا جونەلتىلگەن. وبالى نە كەرەك, ەل ۇكىمەتى جەدەل وتىرىس ءوتكىزىپ, شەرۋگە شىققانداردى ماسەلەنى كەلىسىممەن شەشۋگە شاقىرعان. شەشىمدى ارەكەتكە بەكىنگەن شەرۋشىلەر رايىنان قايتپاي, قۇقىق قورعاۋ ادامدارىنا تاس لاقتىرعان, جانعىش زاتتار قولدانعان.
بۇل قارسىلىق ارەكەتتەرى ءوتكەن اپتادا باستالىپتى. ونىڭ سەبەبى, سەبەپ دەگەننەن گورى سىلتاۋ دەگەن دۇرىس بولار, ەلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, ۇلتى پالەستينالىق راەد ارافاتتىڭ جۇمىستان كەتۋى ەكەن. ول ۇكىمەتتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا جۇمسالاتىن قارجىنى ازايتۋىنا قارسىلىق رەتىندە جۇمىسىنان كەتۋگە شەشىم قابىلداپتى. ونىڭ اتىنا ەل پرەزيدەنتى ترايان بەسەسكۋ ءبىرنەشە رەت سىن دا ايتسا كەرەك. سونداي-اق ەل باسشىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ءىشىنارا جەكەشەلەندىرمەك ويىن دا بىلدىرگەن. ارينە, بۇل حالىققا قولايسىز. بۇعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى دە قارسى. سوندىقتان ولار دا ءوزىنىڭ قارسىلىق ويىن اشىق ءبىلدىرىپ جۇرگەن ارافاتتى قولداعان.
ارينە, ەلدە ۇلكەن لاۋازىمدى تۇلعا, نەمەسە وپپوزيتسيانىڭ بەدەلدى قايراتكەرى قارسىلىق ءبىلدىرىپ جاتسا, پرەزيدەنت ونىمەن ساناسۋى مۇمكىن. ال مينيستر دە ەمەس, ەكىنشى قاتارداعى شەنەۋنىكتىڭ سىن-ەسكەرتپەلەرىنە ونشا ءمان دە بەرمەگەن بولار, وعان حالىق تاراپىنان وسىنشالىق قولداۋ كورسەتىلەدى دەپ ويلاماعان دا بولار. قارجى تاپشىلىعى قىسپاققا العاندا, بۇل ەلدە دە بيۋدجەتتى قىسقارتۋ كەڭىنەن ءجۇرگىزىلىپ جاتىر.
كاپيتاليستىك ءدۇنيەدەگى دامىعان ەلدەردىڭ ءوزى قارجىلىق دەفيتسيتكە ۇشىراپ وتىرعاندا, بۇرىن سوتسياليستىك جۇيەدە بولىپ, ەۋرووداققا كەيىنىرەك كىرگەن رۋمىنيانىڭ قارجىدان قينالۋىن زاڭدىداي سانايسىڭ. ونىڭ ۇستىنە بۇل ەل ەۋرووداقتاعى ەڭ كەدەي ەلدەردىڭ ساناتىندا. سودان دا حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى وعان ايتارلىقتاي كولەمدى نەسيە بەردى جانە بارلىق نارسەنى ۇنەمدەۋدى تالاپ ەتتى. ونى قۇپ الىپ, ۇكىمەت مەملەكەتتىك سەكتورداعى جالاقىنى 25 پايىزعا, ال زەينەتاقىنى 15 پايىزعا قىسقارتتى. جۇزدەگەن مىڭ ادام جۇمىستان بوساتىلدى.
جوعارىدا جۇرتتىڭ راەد ارافاتقا ارا ءتۇسۋى نارازىلىقتىڭ سەبەبى ەمەس, سىلتاۋى دەۋىمىز دە وسىناۋ الەۋمەتتىك ماسەلەدە جاتىر. حالىق نارازىلىعىنىڭ شىن سەبەبى سول الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ ءتومەندەۋىندە. مۇنى كاسىپوداق ۇيىمدارى «الەۋمەتتىك گەنوتسيد» دەپ اتادى. وسىندايدا ءوز ەلىمىزدەگى جاعداي دا ويعا ورالادى. باسقالار زەينەتاقىنى قىسقارتىپ جاتسا, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ونىڭ جاڭا جىلدان باستاپ 9 پايىزعا وسكەنى دە ءبىراز جايدى اڭعارتسا كەرەك.
قارسىلىققا شىققان حالىق قازىر ءمينيستردىڭ ورىنباسارىن قىزمەتىنە قويۋدى ەمەس, مەملەكەت باسشىسىنىڭ قىزمەتىنەن كەتۋىن تالاپ ەتىپ وتىر. سول حالىقتىڭ قاھارىنان سەسكەنگەن ترايان بەسەسكۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋدى توقتاتقانىن حابارلاعانىنان-اق ونىڭ جەڭىلىسىن اڭعارعاندايسىڭ. بىراق ونىڭ بۇل مويىنداۋى تىم كەش ەدى. حالىق ەندى ودان تىم كوپ نارسەنى تالاپ ەتەدى.
بيلىكتىڭ يەسى جوق جەردە – الاساپىران
مىسىردا ءالى دە تىنىشتىق جوق. ونىڭ باستى سەبەبى بيلىكتىڭ زاڭدى يەسى بولماۋىندا. بىلتىر حالىق ەلدى وتىز جىل بيلەگەن حوسني مۇباراكتى تاعىنان تايدىرعان سوڭ بيلىك ۋاقىتشا اسكەريلەردىڭ قولىنا كوشكەن ەدى. بىراق ولار ونى ءجوندى پايدالانا الماي وتىر.
كوتەرىلگەن حالىق بۇرىنعى بيلىكتى قۇلاتقان سوڭ مۇنداي توسىن جايدى كۇتپەگەن قاۋىم ابدىراپ قالعان. بۇرىن ساياسي كۇرەستىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇرگەن پارتيالار دا رەۆوليۋتسيانىڭ جەڭىسىن پايدالانا المادى. سوندا بەرەكەتسىز قاقتىعىسقا توقتاۋ قويۋ ماقساتىندا اسكەريلەر بيلىكتى ءوز قولدارىنا العان ەدى.
كوپ ەلدە سولاي دا بولىپ جاتادى. بەي-بەرەكەت ارەكەتتەر توقتاپ, ساياسي كۇشتەر ەسىن جيعان سوڭ, ادەتتە اسكەريلەر ولارعا بيلىك تىزگىنىن قايتا ۇستاتادى. مۇندا دا سولاي بولار دەگەن ءۇمىت بولعان. ءۇمىت اقتالمادى. اسكەريلەر ساياسي كۇشتەردىڭ باسىن ءبىرىكتىرە المادى, ال وزدەرى قاتاڭ ءتارتىپ شارالارىنا كوشتى. بۇعان كەلىسپەگەن, كۇنى كەشە مۇباراكتى تاقتان تۇسىرگەن حالىق قايتا الاڭعا شىعىپ, ەندى سول اسكەريلەردىڭ وزدەرىنە قارسى تاس لاقتىردى.
اسكەريلەر تاڭداعان ۇكىمەت ءجيى اۋىسىپ جاتتى. ەلدىڭ پارلامەنتى مەن پرەزيدەنتىن سايلاۋ تىم ۇزاققا سوزىلىپ كەتتى. وسىدان ەكى اي بۇرىن باستالعان پارلامەنت سايلاۋى قاڭتاردىڭ ورتاسىنا دەيىن سوزىلىپ, سونىڭ وزىندە ونىڭ قورىتىندىسىن شىعارا الماي الەك. ال پرەزيدەنت سايلاۋى جازدا وتەدى.
ساياسي پارتيالار سايلاۋدىڭ العاشقى قورىتىندىسى بەلگىلى بولعان سوڭ-اق بيلىكتى بولىسۋگە كىرىستى. كۇتكەندەگىدەي, يسلاميستىك پارتيالار جەڭىسكە جەتتى. ونىڭ وزىندە تالاي جىلدان بەرى بيلىككە وپپوزيتسيا بولىپ كەلگەن «مۇسىلمان باۋىرلار» ۇيىمى ەلدىڭ بارلىق اۋماعىندا سايلاۋشىلاردان قولداۋ كوردى. ءسويتىپ, بۇل ۇيىمنىڭ ساياسي پارتياسى رەتىندە قالىپتاسقان «ازاتتىق جانە ادىلدىك» پارتياسى كوپ داۋىس الىپ, بىردەن پارلامەنت سپيكەرىنە ءوز ادامىن ۇسىنۋ قۇقىنا يە بولدى. جانە ولار مۇنى ۇزاققا سوزباي, پارتيانىڭ باس حاتشىسى سااد ءال-كاتاتنيدى سپيكەر ەتىپ سايلاپ تا الدى.
بۇلاي ەتۋدىڭ ءبىر سەبەبى, «ازاتتىق جانە ءادىلدىك» پارتياسىنان باسقا يسلامدىق باعىتتاعى «ءال-نۇر» جانە «جاڭا ۆافد» پارتيالارى بىرىگىپ, ايقىن كوپشىلىك داۋىسقا يە بولعان. سپيكەردىڭ ورىنباسارلىعىنا دا وسى پارتيالاردىڭ وكىلدەرى سايلاندى. ەندى الدا تۇرعان ءبىرىنشى مىندەت – ەلدىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىن ءازىرلەۋ. پارلامەنتتىڭ العاشقى سەسسياسى 100 ادامنان كوميسسيا قۇرىپ, وعان جاقىن ۋاقىتتا ەلدىڭ اتا زاڭىن جازىپ شىعۋدى تاپسىردى.
ەندىگى ۇلكەن ماسەلە – پرەزيدەنت سايلاۋى. بۇل ءوزى مۇباراك قۇلاتىلعان سوڭ-اق ءسوز بولعان. وعان ۇمىتكەرلەر دە اتويلاپ شىققان. اراب مەملەكەتتەرى ليگاسىنىڭ باس حاتشىسى ءامىر مۇسا قىزمەتىن دە تاستاپ, سول ناۋقانعا ارالاستى. ماگاتە-ءنىڭ بۇرىنعى باس ديرەكتورى, نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى موحاممەد ءال-بارادەي دە ءۇن قوستى. سايلاۋ بىردەن وتپەي, اسكەريلەر ونى ءبىر جىلعا شەگەرگەن سوڭ, بۇل ناۋقان ءبىرشاما باسەڭسىپ قالدى. قازىر باستى ۇمىتكەر كىم ەكەنىن ايتۋ دا قيىن.
وسىنداي جاعدايدا ءال-بارادەيدىڭ كۇرەستەن باس تارتاتىنى ءجونىندەگى مالىمدەمەسى جۇرت نازارىن اۋداردى. ول اسكەريلەردىڭ بيلىكتەگى جوسىقسىزدىعىن سىناپ, «دەموكراتيالىق جاعدايدا وتپەسە, پرەزيدەنت سايلاۋىنا قاتىسۋعا مەنىڭ ارىم بارمايدى» دەدى.
وسىلايشا, كەزىندە الەمدىك وركەنيەتتىڭ ءبىر ورتالىعى بولعان مىسىر جەرىندە بەرەكەسىزدىك ورىن الىپ وتىر. ونىڭ قاشانعا دەيىن سوزىلارى بەلگىسىز. ءبىراز جۇرت بارشا بيلىك يەسىن تاپقانعا دەيىن دەيدى. وعان دا ءالى ءبىراز بار.
ماماديار جاقىپ.
