تاجىكستان دۇنيەجۇزىلىك ساۋداعا جاقىندادى
جۇما, 14 جەلتوقسان 2012 7:05
جەنەۆادا تاجىكستاننىڭ بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋىنىڭ رەسمي شاراسى ءوتتى. وعان ەلباسشىسى ەمومالي راحموننىڭ ءوزى قاتىستى. تاجىكستان بسۇ-عا مۇشە 159-شى مەملەكەت بولىپ وتىر.
بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا ءمۇشە بولۋ بۇل ەلگە نە بەرەدى؟ ساراپشىلاردىڭ, ساياساتشىلاردىڭ ىشىندە ونى جاقتايتىندار دا, قۇپ كورمەيتىندەر دە بار. ءسىرا, بۇكىل الەم ەلدەرى وعان كىرۋدى ماقسات تۇتقانىنا قاراعاندا, ول جامان دا بولماس. ءتىپتى كەيبىر جاعىمسىز جاعى بولعانمەن, جالپى تيىمدىلىگى باسىم بولار.
جۇما, 14 جەلتوقسان 2012 7:05
جەنەۆادا تاجىكستاننىڭ بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋىنىڭ رەسمي شاراسى ءوتتى. وعان ەلباسشىسى ەمومالي راحموننىڭ ءوزى قاتىستى. تاجىكستان بسۇ-عا مۇشە 159-شى مەملەكەت بولىپ وتىر.
بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا ءمۇشە بولۋ بۇل ەلگە نە بەرەدى؟ ساراپشىلاردىڭ, ساياساتشىلاردىڭ ىشىندە ونى جاقتايتىندار دا, قۇپ كورمەيتىندەر دە بار. ءسىرا, بۇكىل الەم ەلدەرى وعان كىرۋدى ماقسات تۇتقانىنا قاراعاندا, ول جامان دا بولماس. ءتىپتى كەيبىر جاعىمسىز جاعى بولعانمەن, جالپى تيىمدىلىگى باسىم بولار.
الدىمەن تاجىك ەلىنىڭ باسشىسى ەمومالي راحموننىڭ پىكىرىنە جۇگىنەيىكشى: «بۇگىنگى كۇن تاجىكستان تاريحىنا بيىك ءبىر كەزەڭ بولىپ ەنەدى جانە ول رەسپۋبليكانىڭ ودان ءارى تۇراقتى الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق وسۋىنە مىقتى ىرگەتاس قالايدى», – دەدى ول. سىرتتاي تون ءپىشىپ, بىلمەي ايتادى دەمەيىك. بۇل ۇيىمنىڭ نەسى جاقسى, نەسى جامان دەگەندى ولار ءبىر كۇن ەمەس, تالاي جىلدار ويلاعان. ونىڭ ۇستىنە, مىنە, 11 جىل بويى سول ۇيىمعا كىرۋ تالاپتارى بويىنشا, 100-دەن استام قۇجاتتارىنا وزگەرتۋلەر ەنگىزگەن. جاقسى-جامانىن ايىراتىنداي ۋاقىت بولعانى انىق. سودان دا ەل باسشىسى ءبىلىپ ايتادى دەسەك, اقىلعا سيادى.
بۇل – بىرىنشىدەن. سونداي-اق جەنەۆاداعى بسۇ-نىڭ شتاب-ءپاتەرىندەگى قول قويۋ راسىمىنە قاتىسقان بۇل ۇيىمنىڭ باس ديرەكتورى پاسكال ءلاميدىڭ پىكىرىنە دە توقتاعان ءجون سياقتى. باسقا-باسقا, بۇل ادام بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ كىمگە قانداي پايدا بەرەتىنىن جاقسى بىلەدى. تاجىكستاندا مۇشەلىككە قابىلداۋدان بۇرىن بۇل ەلدىڭ ەكونوميكاسىن جان-جاقتى زەرتتەپ, ساراپتامالار جۇرگىزگەنى انىق. ەندى سول ادام بىلاي دەيدى: «تەڭىزگە شىعاتىن قاقپاسى جوق شاعىن ەل ءۇشىن بسۇ-عا كىرۋ الەمدىك ەكونوميكاعا جول اشادى». سەنەتىن ادامنىڭ ءسوزى.
تاجىكستاننىڭ بسۇ-عا كىرۋى ونى ەل پارلامەنتىنىڭ راتيفيكاتسيالاۋىنان كەيىن كۇشىنە ەنەدى. ول ءبىر اي مەرزىمدە جۇزەگە اسۋى مۇمكىن. ال پارلامەنتتىڭ ونى بەكىتۋى كۇمانسىز دەۋگە دە بولار. بىرىنشىدەن, وعان پرەزيدەنت راحموننىڭ بەدەلى كەپىلدىك بەرسە, ەكىنشىدەن, ورىندى نارسەگە پارلامەنتتىڭ قارسى بولۋى دا اقىلعا سيىنقىرامايدى. ءسويتىپ, تاجىك ەلىنىڭ بۇل ۇيىمعا كىرەتىنىنە كۇمان كەلتىرۋدىڭ ءجونى جوق.
ەندى ءبىراز ساراپشىلاردىڭ بۇل ەلدىڭ الەۋەتى باسقا دامىعان ەلدەردىڭ الەۋەتىمەن باسەكەلەسە المايدى, بۇدان ەلدىڭ ءونىم وندىرۋشىلەرى, اسىرەسە, اۋىل ەڭبەككەرلەرى زيان شەگەدى, سىرتتان كەلگەن ارزان تاۋار جەرگىلىكتى ونىمدەردى ىعىستىرادى دەگەن ءۋاج دە تولىق نەگىزدە ەمەس. ەڭ الدىمەن تاجىكتەردىڭ وزدەرىنە عانا ءتان ونىمدەرى بار, باسقا جەردە وعان باسەكە جوق, سونان سوڭ بۇل ەلدە جۇمىسشى كۇشى ارزان, ازعا دا قاناعات ەتەتىن حالىق كوپ.
ءبىر ساراپشىلار تاجىكستاننىڭ بسۇ-عا كىرۋى قازاقستانعا كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدەن ولار بۇرىن استىق السا, ەندى باسقالاردان الۋى مۇمكىن دەپ ساۋەگەيسيدى. سوندا تاجىكتەر استىقتى جاقىن قازاقستاننان ساتىپ الماي, الىستاعى رەسەي, ۋكراينا نەمەسە ارگەنتينا, كانادادان ىزدەپ نەسى بار؟ ولاردىڭ استىعى ارزان دەپ كىم ايتتى؟ ال قازاقستان استىعىنىڭ ساپاسى باسقالاردىكىنەن كوش ىلگەرى ەكەنى امبەگە ايان. تاجىكستاننىڭ بسۇ-عا كىرگەنى جالپى وسى ايماقتاعىلاردىڭ بارلىعىنا ءتيىمدى. ايماقتىق ينتەگراتسيانىڭ ءورىسى كەڭەيەدى.
وسى جەردە قازاقستاننىڭ دا بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋىنە بايلانىستى ءارتۇرلى پىكىر بارلىعىن ايتا كەتكەنىمىز ءجون-اۋ. كەلەسى جىلى بۇل ۇيىمعا ءبىز دە كىرسەك كەرەك. ءوتىنىشىمىزدى 1996 جىلى-اق بەرىپ قويعانبىز. سوڭعى ءبىراز جىلدا كەدەن وداعى ەلدەرى بىرگە كىرەمىز دەگەن اڭگىمە بولىپ, رەسەيدىڭ جەكە ءوزى كىرىپ كەتىپ, ءبىزدى جولدا قالدىرعانداي بولعان. كەلەسى جىلى كىرسەك تە, كەش بولماس. بىراق بسۇ-عا قازىر كىرۋ بىزگە ءتيىمدى ەمەس دەيتىندەر دە بار. ءتىپتى دارداي اتاق, لاۋازىمدارى بارلارى ايتادى. ءسىرا, ولاردى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا تەرىس كوزقاراس نەمەسە ساياسي ويىن جەتەلەيدى-اۋ دەيسىڭ. الەم جۇرتىنا جاعىمدى نارسەدەن جاماندىق ىزدەۋدىڭ ءجونى جوق. ونىڭ ۇستىنە بۇل ەلدەردى كەمسىتكەندىك ەمەس, ءبىزدىڭ ەكونوميكامىز كورشى قىرعىزستان مەن تاجىكستانعا قاراعاندا بسۇ تالاپتارىنا الدەقايدا جاقىن ەكەنى دە داۋسىز.
ماماديار جاقىپ, «ەگەمەن قازاقستان».
