قورعانسىزعا قامقورشى شاڭىراق

جۇما, 24 تامىز 2012 7:30

استانا قالاسىندا مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا سۋرەت سالۋدان ء“ومiرiمدi ونەرگە بەيiمدەيمiن” دەگەن تاقىرىپتا وتكەن رەسپۋبليكالىق بايقاۋدا بiر توپ وڭتۇستiكقازاقستاندىق تالاپكەرلەردiڭ جۇلدەگەر اتانعانىن ەستiپ قۋاندىق. تۋىندىلارى ەل كولەمiندەگi سىناقتا جاقسى باعالانعان بەس جەرلەسiمiزدiڭ ءبارi دە ارىس قالاسىنداعى بالالار ءۇيiنiڭ تاربيەشiلەرi ەكەنi كوڭiلدi تاعى بiر ءوسiردi.

جۇما, 24 تامىز 2012 7:30

استانا قالاسىندا مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا سۋرەت سالۋدان ء“ومiرiمدi ونەرگە بەيiمدەيمiن” دەگەن تاقىرىپتا وتكەن رەسپۋبليكالىق بايقاۋدا بiر توپ وڭتۇستiكقازاقستاندىق تالاپكەرلەردiڭ جۇلدەگەر اتانعانىن ەستiپ قۋاندىق. تۋىندىلارى ەل كولەمiندەگi سىناقتا جاقسى باعالانعان بەس جەرلەسiمiزدiڭ ءبارi دە ارىس قالاسىنداعى بالالار ءۇيiنiڭ تاربيەشiلەرi ەكەنi كوڭiلدi تاعى بiر ءوسiردi.

بالالار ءۇيi – ءوزi قۇرىلعالى اسىراۋشىسىز قالعان قارشاداي جاس جاندارعا پانا بولىپ, ولاردىڭ بال­عىن شاعىن باقىتتى ەتۋگە قولدان كەلگەننiڭ ءبارiن ۇيلەستiرiپ  كەلە جاتقان شاپاعاتتى شاڭىراق. اتا-اناسىز بالعىندار باسپانا­سىنىڭ 90 جىلعا جەتەقابىل تاريحى بار. وبلىس­تا بiرiنشi سانمەن بەلگiلەنەدi. كەڭەس ۇكiمەتiنiڭ باستاپقى كەزiن­دەگi اۋمالى-توكپەلi الاساپىرانىندا iشەرگە تاماعى, كيەرگە كيiمi جوق جاناشىرسىز كو­كورiمدەر ءۇشiن اشىل­عان ارىس بالالار ءۇيi كسرو-عا كەڭiنەن تانىمال بولدى. ۇلان-عايىر ۇلى دەر­جاۆانىڭ تۇكپiر-تۇكپiرiنەن جەت­كiزiلگەن جەتiمەكتەردi ساياسىندا ايالادى. الىپ ەلدiڭ ءار قيىرىنان وسىندا كەلiپ تاربيەلەن­گەندەر اراسىندا كەيiن اتاعى دۇركi­رە­­گەن تالاي تۇلعالاردى ايتپاعاندا, ارىس بالالار ءۇيi تۇلەكتەرiنiڭ قاتارى­نان بەيسەن وڭتاەۆ, بەرگەن يساحانوۆ, سىدىق سمايىلوۆ, ناعي يلياسوۆ, يۆان جۋربا سياقتى بەس بiردەي كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى شىقتى. قازاقتىڭ تۇڭعىش ديپلومانتى, ماسكەۋ بيلەگەن ءداۋiردiڭ العاشقى جىلدارىندا كوپ تiل بiلەتiندiگiمەن بiلiمدi, پاراساتتى, زيالى, عۇلاما ۇلت ەكەنiمiزدi الەمگە جانە بiر پاش ەتكەن تولەگەن ءتا­جiباەۆ تا وسى ۇيادا قاناتتاندى. بالالار باسپاناسىنا كەيiن حالقىنىڭ بiرتۋار ازاماتىنىڭ اتى دا بەرiلدi. ساتي­رانىڭ ساڭلاق ساربازى سادىق­بەك ادامبەكوۆ تە وسى بالالار ءۇيiنiڭ تۇلەگi.
كەڭەس وكiمەتiنiڭ باسىنداعى قي­ىن-قىستاۋ جىلدارىندا, ۇلى وتان سوعىسى كەزەڭiندە, باسقا دا جۇرەك سىزداتار ءارتۇرلi جاعداي­لاردا ارىس بالالار ۇيiنە مەملەكەت قامقورلى­عىن اسا قاجەتسiنگەن وندiرلەر كوپتەپ قابىلدانعانى راس. جان اۋىرسا دا ايتۋعا ءماج­بۇرمىز,  قازiر دە بۇل مەكەمەدە قا­زاقستاننىڭ ءار شالعايى­نان ەتجا­قىندارىنان اجىراعان 61 بالا تاربيەلەنiپ جاتىر. كەلەشە­گiنەن ءۇمiت كۇتكەن وركەندەردiڭ 20 پايىزى تۇل جەتiم. قالعانى اتا-انالىق قۇقىنان ايىرىلعانداردىڭ, تاع­دىردىڭ ءتۇرلi تالقىسىنا ۇشىرا­عانداردىڭ ۇرپاعى. مەكتەپ جاسىنان جەتكەننەن سوڭ ءسا­بيلەر ۇيiنەن اكە­لiنگەندەرi دە بار. نەگiزi قازاق, ورىس, وسەتين, وزبەك, ءتا­جiك, تاتار ۇلتتا­رىنىڭ تۋعان-تۋىس­تارىنان كوز جازىپ قالعان بالالارى وقيدى. ءبارi دە ارىستاعى قازاق مەك­تەبiنە بارادى. ساباققا قاتىناۋىن, ودان قايتۋىن بالالار ءۇيiنiڭ تاربيە­لەنۋشiلەرi جiتi قاداعالايدى.
مەكەمە كوگەنكوزدەردiڭ سۋى­عىنا توڭىپ, ىستىعىنا كۇيiپ, كوك قاۋىر­سىن­­دارىنىڭ قاتايىپ, ءتۇزۋ ۇشۋىنا بارلىق قاجەتتi مۇمكiن­دiكتi جاساپ وتىر. ونەگەلi تiرلiكتiڭ ءورiسi قاشاندا كەڭ بولاتىنىنا ارىستاعى بالالار ءۇيiنiڭ بۇرىنعى تۇلەكتەرiنiڭ دە, قا­زiرگi بالاۋسالا­رىنىڭ دا اراسىندا تالاي دارىن­دىلاردىڭ تانىلعاندىعى ءدا­لەل. وسىندا بويى قاتىپ, بۋىنى بەكiپ شىققان ەرلان باپانوۆ “اق كو­گەرشiن” رەسپۋبليكالىق بايقاۋى­نىڭ باس جۇلدەسiن يەلەندى, نۇرلان سىرلىباەۆ, جاندوس الماعانبەتوۆ, ىبىراي باقىت, قۋانتاي سارىباەۆ, مۇح­تار الiباەۆ جانە باسقالارى ونەردiڭ ءار سالاسىندا تالانتىمەن جۇرتتى ءتانتi ەتiپ ءجۇر. مۇندا وڭ مەن سولىن تانى­عان كوپتەگەن كو­ك­ورiم بۇل كۇندە ەلi­مiزدiڭ ءار قالا­سىندا جوعارى جانە ارناۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتi سانالادى. ات جالىن مiنiپ, ومiردەن ءوز ور­نىن تاپقاندارىنان ءالi ەشقايسىسى دا قاناتىمەن ۇشقان, قۇيرىعىمەن قون­عان ورتاسىنىڭ اتىنا بوگدە ءسوز جۋىتپاپتى.
مەكەمەنiڭ بۇگiنگi تاربيەلەنۋ­شiلەرi اراسىندا iلiم-بiلiمگە قۇش­تارلاردىڭ, ونەردiڭ الۋان تۇرiنە ەپسەكتiلەردiڭ بارلىعى دا داتكە قۋات. “قىل قالام” ۇيiرمەسiنە مۇشە 12 بالا ءارتۇرلi دەڭگەيدەگi كورمە­لەرگە تۇ­­­­­راقتى تۇردە قاتىسادى. بۇل توپ ەلوردادا استانانىڭ 12 جىل­دىعىنا وراي وتكiزiلگەن بايگەدە تەلەديدار جەڭiپ الىپ, وزدەرiنiڭ سۇيiكتi دە قۇتتى مەكەنiنە تارتۋ ەتتi. جاس سۋرەتشiلەر بايقوڭىردا ۇيىمداستىرىلعان حا­لىقارالىق بايقاۋدىڭ بiرiنشi ءجۇل­دەسiن, ەل تاۋەلسiزدiگiنiڭ 20 جىلدى­عىنا ار­نالعان كونكۋرستىڭ باس ءجۇل­دەسiن اكەلدi. اكە-شەشەسi بiردەي قاي­ىس بولىپ, باۋىرىندا وسكەن اجەسi دە دۇنيەدەن وزعاننان كەيiن بالالار ۇيiنە 7 جانە 5 جاستارىندا كەلگەن اعالى-iنiلi داۋرەن مەن ەربول كارi­باەۆتاردىڭ گرافيكا مەن گراۆيۋرالارى دارەجەلi كورمەلەردە جاقسى با­عالاندى. كiشiسi ولەڭ دە جازادى. تالاپكەر سۋىرىپسالما جاس اقىن­دارمەن باعىن دا سىنايدى. ارىس­تاعى قاتار­لاستارىمەن تا­عدىر تو­عىس­تىرعان الماتى وبلى­سىنىڭ Iلە اۋدا­نىنىڭ تۋماسى سامات بەكە­باەۆتىڭ كەسكiن­دەمەلەرi دە ۇلكەن كونكۋرستاردا كوزگە iلiنiپ, ءوزiنiڭ ىستىق مەكە­نiنiڭ ءمار­تەبەسiن اسىردى.
جارىم كوڭiل جەتكiنشەكتەردi قيىندىقتا قولتىعىنان دەمەپ, سايا­سىنا العان ءۇيدiڭ “ەل iشi – ونەر كەنiشi” ۇيiرمەسiندە 20 قىز قۇراق كورپە, كiلەم, سىرماق, ۇلتتىق باسقا دا بۇيىمداردى توقۋمەن شۇعىل­دانادى. كادە-سىيلار جاساۋشىلار توبىنا تارتىلعان قولى ەپتiلەردiڭ دۇنيەلەرiنە دە قىزىعۋشىلار جە­تە­­دi. باسپاسوزگە ۇيiرسەكتەرi قالا­داعى باسپاحانا ارقىلى ء“بالداۋ­رەن” گازەتiن دە شىعارادى.
– ءبۇ­گiندە بiزدەگi بالالار جاڭا ۇردiسپەن تاربيەلەنەدi. بۇل سوڭعى كەزدە ەلiمiزدە قابىلدانعان “قازاق­ستان بالالارى” باعدارلاماسى بويىنشا بالعىندار مەن ءجاسوسپiرiم­دەر وتباسىلىق ءتالiم بەرۋگە نەگiز­دەلەدi. ءار وتباسىعا 7-10 بالا بi­رiك­­­­تiرiلەدi. ولارعا بالالار ءۇيi­نiڭ قىزمەتكەرلە­رi ەسەبiنەن اپكە بەكi­تiلەدi. بالالار وسى وتباسىدا اناسىمەن ۇيدە بiرگە تۇرعانداي وزدەرiنە تاماق ازiرلەيدi, ساباققا دايىندالادى. سول ءۇشiن ءاربiر وتباسىلىق توپقا تيiستi جەكە اس بولمەسi, جاتىن, وقۋ بولمەلەرi, جەكە دارەتحاناسى بار تۇتاس بلوك ءبولiن­گەن. ۇلاندارىمىزدى وتباسى­لىق عۇرىپپەن, ق ۇلىقپەن باۋلۋدىڭ ولار­دىڭ بويىندا ءوزارا باۋىرمال­دىق, جاقىندىق, بiر-بiرiن سىيلاۋ سەزiم­دەرiن قالىپتاستىرۋعا ىقپا­لى مول, – دەيدi مەكەمە ديرەكتورى گۇلجان تاسقىنباەۆا. – بالالار ءۇيiنiڭ ءتار­بيە­لەنۋشiلەرi مەملەكەت­تiڭ تولىق قامقورلىعىندا. تۇلەپ ۇشقاندار­دىڭ بiزدەن كەيiنگi تاع­دىرى دا ەلەۋسiز قالمايدى. مەم­لەكەتتiك گرانت­­قا iلiكپەگەندەر جو­عارى وقۋ ورىندارىنا وبلىس اكi­مiنiڭ گرانتىمەن تۇسەدى. بۇدان سوڭ وبلىستىق بiلiم باسقارماسى وزiنە قاراستى كوللەدج­دەرگە, تەحليتسەيلەرگە جولدامالار بە­رەدi. جۇمىس iستەگiسi كەلە­تiندەر الەۋ­مەتتiك قام­سىزداندىرۋ ارقىلى ما­ماندىق الۋىنا قىسقا مەرزiمدiك كۋرستارعا جiبەرiلەدi. ءۇش اي جازدا بالالارىمىز لاگەرلەرگە بارىپ, كانيكۋلدا جاڭا قۇربىلارى­مەن دوستاسىپ قايتتى. “جەتiم كور­سەڭ جەبەي ءجۇر” دەپ حالقىمىز ايت­قانداي, حالىق­تار دوستىعى ۋني­ۆەرسيتەتiنiڭ پرە­زيدەنتi ءابدiمۇسا قۋاتبەكوۆ, “Oil Securities” كۇزەت بولiمشەسiنiڭ ءتور­اعاسى فايزۋللا ابدۋللاەۆ سياقتى كوپتەگەن قا­ي­ىرىم­دى ازاماتتار­دىڭ تۇراقتى دە­مەۋ­شiلiگi دە بiزدەن قانات قاعىپ شىق­قانداردىڭ ءومiر­دەن ءوز ورىندارىن تابۋىنا سەپتiگiن تيگiزiپ جاتادى. تۇڭ­عىش ساتيرالىق روماننىڭ اۆتورى سا­دىقبەك اتا­مىزدىڭ ەلوردادا تۇراتىن قىزى­نىڭ, “استانا-موتورس” كورپورا­تسيا­­سىنىڭ سالالىق ديرەكتورى مار­جان­نىڭ بiزگە كومەگiنە ريزامىز.
ءيا, قارشادايىنان تاعدىر تال­قى­سىنا ۇشىراسا دا, مەملەكەت قام­قورلىعىنا الىنعان بۇل بالالار بiزدiڭ بولاشاعىمىز. بiز جەتiمiن جىلاتپاعان حالىقپىز, قورعانسىز­عا پانا بولعان ەلمiز. ولار – تۋعان وتانىمەن تاعدىرى تامىرلاس ۇرپاق.
جەڭiس ءباھادۇر,
جۋرناليست.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.