رۋحانياتتى جارنامالايتىن سەرىكتەستىك
جۇما, 22 ماۋسىم 2012 8:24
بيزنەستىڭ ءىرى نىساندارىنىڭ ءبىرى – «دينار-ەلەكتروماش» جشس-ءنىڭ باسشىلارى ۆاسيلي حمىروۆ پەن سەرگەي ۆيشنياكتى بۇرىننان بىلەتىنبىز. بيزنەسىن دوڭگەلەتىپ جۇرگەن جىگەرلى جىگىتتەردىڭ كاسىپكەرلىكتى جەتىك مەڭگەرگەنىمەن عانا تانىس ەكەنبىز. سويتسەك ولاردىڭ ءبىز بىلمەيتىن قىرلارى دا بار ەكەن. «دينار-ەلەكتروماش» جشس-ءنىڭ «ەنەرگيا» دۇكەنىنىڭ قابىرعاسىنا موڭكە ءبيدىڭ سۋرەتى سالىنعان تاقتا ىلگەنىن, موڭكە بي اۋىلىندا بيگە ارنالىپ اس بەرىلگەندە ماتەريالدىق كومەك كورسەتكەنىن, ال قالاداعى دۇكەندەرىن كيىز ءۇي ۇلگىسىندە سالعانىن بەدەلدى ازاماتتاردىڭ ءوتىنىشىن ورىنداعاننان جاساعان شىعار دەپ ويلاعانبىز.
جۇما, 22 ماۋسىم 2012 8:24
بيزنەستىڭ ءىرى نىساندارىنىڭ ءبىرى – «دينار-ەلەكتروماش» جشس-ءنىڭ باسشىلارى ۆاسيلي حمىروۆ پەن سەرگەي ۆيشنياكتى بۇرىننان بىلەتىنبىز. بيزنەسىن دوڭگەلەتىپ جۇرگەن جىگەرلى جىگىتتەردىڭ كاسىپكەرلىكتى جەتىك مەڭگەرگەنىمەن عانا تانىس ەكەنبىز. سويتسەك ولاردىڭ ءبىز بىلمەيتىن قىرلارى دا بار ەكەن. «دينار-ەلەكتروماش» جشس-ءنىڭ «ەنەرگيا» دۇكەنىنىڭ قابىرعاسىنا موڭكە ءبيدىڭ سۋرەتى سالىنعان تاقتا ىلگەنىن, موڭكە بي اۋىلىندا بيگە ارنالىپ اس بەرىلگەندە ماتەريالدىق كومەك كورسەتكەنىن, ال قالاداعى دۇكەندەرىن كيىز ءۇي ۇلگىسىندە سالعانىن بەدەلدى ازاماتتاردىڭ ءوتىنىشىن ورىنداعاننان جاساعان شىعار دەپ ويلاعانبىز.
«جىلقى كىسىنەسكەنشە, ادام ءسويلەسكەنشە» دەگەن راس قوي, قوس ازاماتپەن ءبىر ساعاتتىڭ توڭىرەگىندە سۇحباتتاسقاننان كەيىن ولاردىڭ ىشكى جان-دۇنيەلەرىن, قازاق ۇلتىنا, ءتىلى مەن سالت-داستۇرىنە دەگەن ىقىلاسىن ۇعىنعانداي بولدىق. اتا-بابا رۋحىن قاستەرلەۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ادەمىلەپ تۇرىپ ايتىپ بەرگەندە, ريزاشىلىعىمىزدى جاسىرىپ قالا المادىق.
باتىردىڭ جيەنى
قازاقتار ايتادى عوي: «ايتاقىرعا گۇل وسپەيدى», دەپ. سولايى سولاي! ولاي بولماسا, وسى ەكى ازاماتتان بيىك پاراساتتىڭ, مادەنيەتتىلىكتىڭ, زيالىلىقتىڭ ۇلگىسىن كورە الار ما ەدىك. تۋىپ-وسكەن جەرلەرىن سۇراي باستاعانىمىزدا سەرگەي ۆيكتوروۆيچ: «مىنا ۆاسيلي ورىنبوردىڭ كازاگى. باتىردىڭ جيەنى», – دەدى. سويتسەك, ۆاسيلي حمىروۆتىڭ ناعاشىسى ۆاسيلي كوزەنكوۆ كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ەكەن. ياعني, اناسىنىڭ تۋعان اعاسى. اكەسى اناتولي يوسيفوۆيچ حمىروۆ اقتوبە وبلىستىق «پۋت ك كوممۋنيزمۋ» گازەتىندە ۇزاق جىلدار جاۋاپتى حاتشى بولىپ جۇمىس ىستەگەن. ول «قازاقستان مادەنيەتىنە ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەر» بولاتىن. اناسى زويا گەورگيەۆنا مۇعالىم, مەكتەپ ديرەكتورى بولعان. ول دا «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مۇعالىمى» قۇرمەتتى اتاعىنىڭ يەگەرى.
ال سەرگەي ۆيكتوروۆيچتىڭ بۇكىل بالالىق شاعى مارتوك اۋدانىنىڭ قۇمساي اۋىلىندا وتكەن. قالاعا كوشىپ كەلگەننەن كەيىن دە اۋىلدى اڭساپ, كانيكۋل سايىن اۋىلعا تارتىپ وتىراتىنىن ايتادى. «مەكتەپ ءبىلىم بەرىپ, تاربيەلەدى عوي. بىراق اۋىلدىڭ تاربيەسى بولەك دۇنيە, بولەك الەم», – دەيدى ول.
رۋح ريزا بولسا, تابىس ءوزى كەلەدى
– ءبىز, ادامدار, قىزىقپىز عوي, – دەيدى سەرگەي ۆيشنياك. – از جۇمىس ىستەپ, كوپ پايدا تاپقىمىز كەلەدى. ال ءومىردىڭ ءوز زاڭى بار. پەندەشىلىكپەن كوپ نارسەنى اڭعارماي قالىپ جاتامىز. ال ءىسىڭ وڭعارىلۋى ءۇشىن ەسكەرەتىن, بىراق كوزگە كورىنبەيتىن جايتتەر بار. ول – اتا-بابا ارۋاعى, رۋحى. سوندىقتان دا اتا-بابانى قۇرمەتتەۋ – ءوزىڭدى قۇرمەتتەۋ, حالقىڭدى قۇرمەتتەۋ بولىپ تابىلادى.
سىزدەر جاڭا موڭكە بيگە ارنالعان ءىس-شارالارعا نەلىكتەن اسا ءمان بەردىڭىزدەر دەپ شۇقشيا سۇرادىڭىزدار. ماسەلە بىلاي. حالىقتان شىققان, ەل قورعاعان, جەر قورعاعان باتىرلارىمىز بار. ولارعا مازار تۇرعىزىلىپ, اس بەرىپ دەگەندەي شارۋالار اتقارىلىپ جاتىر. بىراق مەنىڭ تۇسىنىگىمدە ءموڭكەنىڭ ءجونى بولەك. ول قارۋ الىپ, جاۋعا قارسى شاپقان جوق. ول – بەيبىتشىلىكتىڭ وكىلى. بيلىك قۇرىپ, داۋ-دامايدى قانتوگىسسىز شەشكەن. ول – عۇلاما. ول – ۇلاعاتتىلىقتىڭ ۇستازى. كوپتەگەن باتىرلار مەن بيلەردىڭ جەرلەنگەن جەرى بەلگىلى. ال موڭكەنىڭ جەرلەنگەن جەرى بەلگىسىز. سىزدەر بىلەتىن دە شىعارسىز, موڭكە بي قايتىس بولاردىڭ الدىندا: «مەنى جەرلەيمىن دەپ الەك بولماڭدار. مەنى اق تۇيە مىنگەن اق كيىمدى ادام كەلىپ الىپ كەتەدى», – دەپتى تۋىستارىنا. شىنىمەن دە سولاي بولعان. ونىڭ سۇيەگىن اق تۇيە مىنگەن اق كيىمدى مولدا الىپ كەتىپتى. قازىر جەرلەنگەن جەرىن ەشكىم بىلمەيدى.
سەرگەي ۆيكتوروۆيچ وسىلاي دەگەندە, تاڭقالماسقا شارامىز قالمادى. وسى اڭىزعا ۇقساس تاريحتى ءبىزدىڭ ءوز قانداستارىمىز بىلە مە ەكەن دەگەن ويعا قالدىق ىشتەي.
– موڭكە ءبىر رۋدىڭ ەمەس, بارشا حالىقتىڭ ادامى عوي. ءبىزدى وسى قىزىقتىردى. سودان موڭكە بيگە ارناپ دۇكەن عيماراتىنا مەموريالدىق تاقتا ورناتتىق. باسقا دا بيگە ارنالعان شارالارعا بەلسەنە قاتىستىق, – دەدى س.ۆيشنياك تاعى دا.
كءيىز ءۇي – قازاقتىڭ كيەسى,
جۇما – قاسيەتتى كۇن
سالت-داستۇرىمىزدەن, تىلىمىزدەن ايرىلىپ قالا جازدادىق, ەندى سول قاسيەتتى قۇندىلىقتارىمىزدى قايتارۋىمىز كەرەك دەپ جاتامىز. جينالىس سايىن وسىلاي دەپ شۋىلدايمىز. ال ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى باعالاۋ, ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزۋدەگى حمىروۆ پەن ۆيشنياكتىڭ ۇستانىمدارى مىناداي. قاي جەردە تۋدىڭ, قاي جەردە ءوندىڭ, ول سەنىڭ التىن بەسىگىڭ, وشاعىڭ. ءبىز مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتىپ جاتىرمىز. مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلگەنىڭ ءۇشىن اقشا تولەپ جاتسا, سىيلىق بەرىلىپ جاتسا, قۇبا-قۇپ. بۇل مورالدىق كوتەرمەلەۋ بولىپ تابىلادى. جاقسى ءۇردىس. بىراق مىناداي دا قاعيداتتار بار. سەن قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارىن جاقسى كورەسىڭ, قۇرمەتتەيسىڭ. بۇل – پاتريوتتىقتىڭ ءبىر نىشانى. ال سول ۇلتتىق تاعامدى جاساۋدى ۇيرەنسەڭ جانە ونى ۇلتتىق ءتاربيەمەن قالاي ۇسىنۋدى بىلسەڭ, بۇل پاتريوتتىقتىڭ بيىك بەلگىسى. ال قازاقتىڭ كيەلى كيىز ءۇيىن دارىپتەۋ پاتريوتتىق ءتاربيە بەرۋ قۇرالى بولىپ تابىلادى. «مىڭ رەت قايتالاپ ايتقانشا, ءبىر رەت كوزگە كورسەتكەن جاقسى», – دەيدى بيزنەس وكىلدەرى. دۇكەننىڭ سىرتقى جانە ىشكى كەلبەتىن كيىز ءۇي ءپىشىندەس ەتىپ سالۋ يدەياسى وسىنداي پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ ماسەلەسىنەن تۋىنداپتى.
قازاقتار جۇما كۇنىن قاسيەتتى كۇن دەپ ەسەپتەيدى. وسى كۇنى ارۋاقتارعا ارناپ قۇران باعىشتايدى. جەتى نان ءپىسىرىپ, ءيىس شىعارادى. وسى ءداستۇر «دينار-ەلەكتروماش» جشس-ىندە دە قالىپتاسقان. جۇما سايىن دۇكەن اۋلاسىندا كادىمگى ساماۋرىن قايناپ, اس اسىلادى. كەز كەلگەن ادام كەلىپ, تەگىن تاماق ىشە الادى.
– بىزگە جۇما كۇنى تەك جاعدايى اۋىر ادامدار عانا ەمەس, اۋقاتتى ازاماتتار دا كەلەدى, – دەيدى ۆاسيلي اناتولەۆيچ. – قىزىق كورىپ كەلەدى, وتىرادى, شاي ىشەدى. مۇنى كورگەن سول اۋقاتتى ادامدار وسىنداي يگى ءىستى جالعاستىراتىنى انىق. ءبىز ءوزىمىزدىڭ ۇجىم مۇشەلەرى ءۇشىن مەشىتتەردەن يمامدار شاقىرۋدى داستۇرگە اينالدىردىق. اياگوز دەگەن نايب-يمام ۇنەمى كەلىپ, بىزگە ەكى تىلدە ءدارىس وقيدى. ءدىن ىزگىلىككە, يماندىلىققا شاقىرادى.
ايتپاقشى, كيىز ءۇي قۇرىلىسىن سالۋدىڭ قىزىعى بار. دۇكەن كيىز ءۇي ۇلگىسىندە بولسا دەگەن سىزبا جوباسىن جوبالاۋشى مەكەمەلەردەگى باسشىلار تۇسىنە قويمايدى. مەيرامحانا, قوناق ءۇي ەمەس, ءوندىرىستىك ۇيىمعا كيىز ءۇيدىڭ قاتىسى قانشا دەپ قارسىلىق ءبىلدىرىپتى. قالانىڭ ساۋلەتشىسىنە دەيىن بارادى. ونداعىلار دا ماقۇلداي قويمايدى. سودان سول كەزدەگى قالا باسشىسى, قازىرگى وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆكە بارادى. سوندا ارحيمەد بەگەجان ۇلى: «حمىروۆ پەن ۆيشنياك جوبالاسا, ىزگىلىكتى, پايدالى ءىس بولادى دەپ ويلايمىن. سوندىقتان ماقۇلداۋلارىڭدى سۇرايمىن», – دەپتى. كەيىن جوبا ىسكە اسىپ, كيىز ءۇي ءپىشىندى قۇرىلىس اياقتالعاندا كەلىپ كورگەن ساۋلەتشىلەر مەن جوبالاۋشىلار «مىنە, كەرەمەت!» دەپتى.
حمىروۆ پەن ۆيشنياك بىزگە ۇجىمدا ءوتكەن مەرەكەلىك شارالار, ناۋرىز تويىن تويلاعاندارى تۋرالى بەينەجازبالاردى كورسەتتى. ءان سالىپ, «قاماجاي» ءبيىن بيلەگەندەر, باسقا دا ونەر تۇرلەرىن كورسەتىپ جاتقاندار قۇددى ءبىر كاسىبي ارتىستەر سەكىلدى. اقشالارى بولعاسىن ارتىستەردى جالداپ العان عوي دەگەن وي قىلاڭ بەردى سانامىزدا. الايدا, مۇلدە ولاي ەمەس ەكەن. سەرىكتەستىكتە ەڭبەك ەتەتىن ءوز ادامدارى بولىپ شىقتى.
جۇزدەن استام ۇلتپەن ۇلىس مەكەندەيتىن ەلىمىزدەگى تاتۋلىق پەن بىرلىكتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن وسى ۇجىمنان كورىپ, كوڭىلىمىز مارقايىپ قالدى. «ءتىلى باسقا, تىلەگى ءبىر, ءجۇزى باسقا, جۇرەگى ءبىر» دەگەندى وسىندايدا ايتسا كەرەك. ءبىز كاسىپكەر جىگىتتەردىڭ بۇل ءىس-ارەكەتتەرىنەن «ءبىز – قازاقستاندىقپىز!» دەگەن ماقتانىش سەزىمىن ايقىن اڭعاردىق.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان»,
بەردىباي كەمال, جۋرناليست.
اقتوبە وبلىسى.
