دەنى ساۋ ۇلتتىڭ عانا كەلەشەگى كەمەل
سەيسەنبى, 14 اقپان 2012 7:43
باتىس قازاقستان وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى حاميدوللا يرمەنوۆپەن اڭگىمە
ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋ جونىندەگى مىندەتتەر وتكىر قويىلعانى ءمالىم. ءارى وسىناۋ ومىرشەڭ جولداۋ جولدارى «سالاماتتى قازاقستان-2015» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىمەن ءوزارا ساباقتاسىپ, ۇشتاسىپ, ۇندەسىپ جاتقانىن كورەمىز. جولداۋدا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە قاتىستى ايتىلعان ماسەلەلەر اتالمىش باعدارلامانى ناقتى ىسكە اسىرۋدىڭ تاپتىرماس تەتىگى ىسپەتتەس دەسە دە بولادى. اقجايىق وڭىرىندەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆەدومستۆوسى باسشىسىمەن بولعان ءاڭگىمە وسىنداي ەلباسى جولداۋىنان تۋىندايتىن جۇيەدەگى جاڭاشا وزگەرىستەر توڭىرەگىندە ءوربىدى.
سەيسەنبى, 14 اقپان 2012 7:43
باتىس قازاقستان وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى حاميدوللا يرمەنوۆپەن اڭگىمە
ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋ جونىندەگى مىندەتتەر وتكىر قويىلعانى ءمالىم. ءارى وسىناۋ ومىرشەڭ جولداۋ جولدارى «سالاماتتى قازاقستان-2015» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىمەن ءوزارا ساباقتاسىپ, ۇشتاسىپ, ۇندەسىپ جاتقانىن كورەمىز. جولداۋدا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە قاتىستى ايتىلعان ماسەلەلەر اتالمىش باعدارلامانى ناقتى ىسكە اسىرۋدىڭ تاپتىرماس تەتىگى ىسپەتتەس دەسە دە بولادى. اقجايىق وڭىرىندەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆەدومستۆوسى باسشىسىمەن بولعان ءاڭگىمە وسىنداي ەلباسى جولداۋىنان تۋىندايتىن جۇيەدەگى جاڭاشا وزگەرىستەر توڭىرەگىندە ءوربىدى.
– حاميدوللا مۋتيعوللا ۇلى, ەلباسى جولداۋىندا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ – ادامي الەۋەت دەڭگەيىن كوتەرۋدىڭ ماڭىزدى باعىتى رەتىندە قاراستىرىلعان. وسى ماسەلەگە قاتىستى وي-ءپىكىرىڭىز قانداي؟
– قولجەتىمدىلىك دەگەنىمىزدى قاراپايىم, ءال-اۋقاتى ورتاشا, ءتىپتى ودان دا تومەن ادامدار ءۇشىن جاسالاتىن جاقسىلىقتار دەپ ۇققانىمىز ورىندى. ياعني, بۇدان بىلاي ەلدەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى وسى باعىتقا قاراي يكەمدەلە تۇسەدى دەگەن ءسوز. مۇنىڭ ءوزى بارشا قازاقستاندىق قوعام مۇشەلەرى كەز كەلگەن جاعدايدا مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ كومەگىن پايدالانا الاتىنىن اڭعارتادى.
بۇعان قوسا قولجەتىمدىلىك ۇعىمى جۇيە جۇمىسىن ادامداردىڭ تالاپ-تىلەكتەرى مەن ۇسىنىستارىنا جانە ۋاقىتتارىنا ساي ىڭعايلى دا وڭتايلى ءارى ءتيىمدى تۇردە ۇيىمداستىرا ءبىلۋ قاجەتتىلىگىن بىلدىرەدى. بۇل تۇرعىدا العاشقى ءناتيجەلەر بارشىلىق. ەندىگى مىندەت – ەلباسى جولداۋىنا ساي وسىنداي وڭ ءىس-شارالار كەشەنىن جان-جاقتى ورىستەتە ءتۇسۋ بولىپ وتىر.
سونىمەن بىرگە مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسى دا جىل سايىن جوعارىلاپ كەلە جاتقانى انىق. ونىڭ باستى كەپىلى ەلباسى اتاپ كورسەتكەندەي, ەلدەگى وزىق ەمدەۋ-دياگنوستيكالىق كەشەندەر, جاڭا باعىتتار بويىنشا قۇرىلعان ورتالىقتار, كولىكتىك مەديتسينا, ارنايى پويىزدار مەن سانيتارلىق اۆياتسيالار بولىپ تابىلادى. بۇل جەتىستىكتەر ەڭ الدىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە ءبولىنگەن مول قاراجاتتىڭ ارقاسى ەكەنى كامىل. ونىڭ يگىلىگىن رەسپۋبليكا وڭىرلەرى دە كورىپ كەلەدى.
سونىڭ ءبىرى ەلدىڭ باتىستاعى قاقپاسى – اقجايىق ءوڭىرى. مۇنداعى بۇگىنگى زامانعى مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار مەن قوندىرعىلار, كۇردەلى جوندەۋ ءجۇرگىزىلگەن جانە جاڭادان سالىنىپ پايدالانۋعا بەرىلگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارى ساپالى دا ءتيىمدى ەمدەۋ ناتيجەلەرىنە جەتكىزە ءبىلدى. سونداي-اق ءبولىنگەن قاراجاتتىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى اۋرۋدىڭ الدىن الۋ شارالارىنا جۇمسالدى.
– پرەزيدەنت ءوز جولداۋىندا بالا تۋ ءوسىپ, ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى ۇلعايدى دەپ اتاپ كورسەتتى. وسى جولداردى العاش رەت تەلەديداردان ەستىپ, كورىپ, كەيىننەن گازەتتەن وقىعاندا تاعى ءبىر جالعاستىق پەن ساباقتاستىق ءىزدەرىن تاپقانداي اسەردە قالدىق. ويتكەنى, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وتكەن جىلدىڭ ون التىنشى جەلتوقسانى كۇنى استانادا تاۋەلسىزدىك سارايىندا وتكىزىلگەن سالتاناتتى جيىندا ءدال وسى ماسەلەگە وراي ناقتى ءمىندەتتەر قويعانى ۇمىتىلا قويعان جوق. اتاپ ايتقاندا, مەملەكەت باسشىسى دەموگرافيالىق ءوسىم مەن بالا تۋدى ىنتالاندىرۋ ءجونىندە وي ساباقتاعان بولاتىن. ءارى ونىڭ ءدال ەسەپتەلگەن پارامەترلەرى قاجەتتىگىن دە اتاپ كورسەتكەن-ءدى.
–دۇرىس ايتاسىز. بالا تۋ مەن ونى ىنتالاندىرۋعا قاتىستى ەلباسىنىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا ايتقان ءسوزى مەن بيىلعى جولداۋدا قويعان مىندەتتەرى اراسىندا تىعىز بايلانىس بار. سول كەزدە انا مەن ءنارەستە ءولىمىن تومەندەتۋ جانە بالا تۋدى ىنتالاندىرۋدىڭ ءدال ەسەپتەلگەن پارامەترلەرى قانداي بولماق, ول نەندەي ۇعىمدى ءبىلدىرەدى دەگەن ويدا قالعان وتانداستارىمىز جەتەرلىك. تاعى ءبىر قوسارىمىز, تاۋەلسىزدىك جيىنىندا ەلباسى جاس وتباسىلاردى قولداۋ جونىندە دە ءسوز ساباقتاعان بولاتىن. بۇل جولعى جولداۋىندا رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ وسى ايتىلعان ماسەلەنى ناقتى قولعا الىناتىن ىستەرمەن بايىتقانىن كورەمىز. بۇل «قولجەتىمدى باسپانا-2020» باعدارلاماسىنىڭ ءومىرگە كەلۋى, جارتى ميلليوننان استام جاس وتباسىن جەكە باسپانامەن قامتۋ جونىندە بەلگىلەنگەن مىندەتتەر دەپ بىلەمىز.
الدا اتقارىلاتىن وسىناۋ اۋقىمدى ىستەر كوكجيەگى ەلباسىنىڭ 2011 جىلدىڭ 16 جەلتوقسان كۇنى ايتقان دەموگرافيالىق ءوسىم ءجونىندەگى تۇجىرىمدارىنا دا ءسايكەس كەلەدى. ءمىنە, بالا تۋدى ىنتالاندىرۋدىڭ ءبىر پارامەترى وسىنداي دەسەك, شىندىقتان اۋىتقىمايتىن شىعارمىز. ءدال وسىنداي ۇدەرىستەر مەن ءوزگەرىستەردى قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسىن ۇلعايتۋعا بايلانىستى دا قاراستىرعان ءجون. ويتكەنى, جايلى باسپانا قاشان دا الەۋمەتتىڭ كوڭىل-كۇيىنىڭ باستى بارومەترى بولىپ قالا بەرمەك.
– ەلباسى جولداۋىنان كەيىن رەسپۋبليكامىزدا ونكولوگيادان بولاتىن اۋرۋ مەن ءولىمدى تومەندەتۋ ماسەلەلەرى ءبىرىنشى كەزەككە شىعىپ وتىر. بۇعان نە دەيسىز؟
– ونكولوگيالىق دەرتتەردىڭ قاي ءتۇرىن دە ونىڭ العاشقى ساتىسىندا ەمدەپ جازۋعا ابدەن بولادى. بۇعان وتاندىق مەديتسينانىڭ كۇشى, مۇمكىندىگى مەن الەۋەتى جەتەدى دەپ ويلايمىن. ارينە, مۇنىڭ باستى جولى – سكرينينگتىك تەكسەرۋلەر, ياعني اۋرۋ وشاعىن ەرتە باستان انىقتاۋ بولىپ تابىلادى. ءبىز بۇگىنگى كۇنى ءدال وسىنداي ءىس-شارالاردى كەڭىنەن جۇرگىزىپ كەلەمىز. وسىنداي جۇيەلى اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە وبلىستا وتكەن جىلى قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىنان بولاتىن ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى ءار ءجۇز مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 138,6-دان 105,1-گە تومەندەدى.
وتكەن جىلى وبلىس ورتالىعىندا بۇگىنگى زامان تالابىنا جاۋاپ بەرە الاتىن ءزاۋلىم ونكولوگيالىق ورتالىق عيماراتى سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل جوعارىدا اتالعان ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ شارالارىن جۇيەلىرەك جۇرگىزۋگە جول اشتى. كۇدىك تۋعىزعان اۋرۋلاردىڭ بەستەن ءبىرى راسىندا دا اسا قاتەرلى دەرت ەكەنى بەلگىلى بولدى. ينديكاتورلار بويىنشا ونكولوگيالىق سيپاتتاعى ناۋقاستاردىڭ بەس جىلعا دەيىن ءومىر ءسۇرۋ كورسەتكىشى ارتىپ كەلەدى.
ورال ءوڭىرىنىڭ مەديتسينالىق قاۋىمى قازاقستاندا ونكولوگيالىق كومەكتى دامىتۋ باعدارلاماسىن ازىرلەۋ جونىندەگى ۇسىنىستى ءۇلكەن سەرپىلىسپەن قارسى الىپ, قىزۋ قۋاتتاۋ ۇستىندە. وسىنداي ءورشىل سەزىم اۋانى ەلورداسى استانادا جاڭا ونكولوگيالىق ورتالىق قۇرۋ جونىندە ەلباسى ايتقان تۇجىرىمنان دا كورىنىس تاپتى. بۇل يگىلىكتى ىستەر ءوز كەزەگىندە ونكولوگيالىق سىرقاتتار ءومىرىن ۇزارتۋدىڭ جاڭا جولى, وزەكتى پروبلەمانى شەشۋدىڭ تاپتىرماس كىلتى بولا الادى دەپ سەنەمىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن, تەمىر قۇسايىن.
باتىس قازاقستان وبلىسى.
