مۇنىڭ ءبىرىنشىسى بيىل وڭىردە پايدالانۋعا بەرىلەتىن تۇرعىن ۇيلەردىڭ كولەمىن ءبىر ميلليون شارشى مەتردەن كەم تۇسىرمەۋ. بۇل - ءسوز جوق, بيىك مەجە. ەكىنشىدەن, وبلىستاعى ءۇي كەزەگىندە تۇرعان 30 مىڭعا جۋىق جاستى باسپانامەن قامتۋ. بۇل ءبىر جىلدىڭ كولەمىنە سىيمايتىن پرەسپەكتيۆالىق ماقسات ەكەنى بەلگىلى. ەندىگى كەزەكتە اتالعان ەكى ماڭىزدى مىندەتتىڭ اراسىندا قىتاي قورعانى تۇرماعاندىقتان ونى ءبىر-بىرىمەن بايلانىستىرا جازعاندى ءجون كورەمىز.
تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىندا بيىل العا قويىلعان باستى مەجە وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 100 مىڭ شارشى مەترگە ارتىق. بۇگىنگى كۇنى وعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءىستى جۇرگىزۋدىڭ جاڭاشا جۇيەسى قاراستىرىلعان. سونىڭ ەڭ باستىسى قۇرىلىس جۇمىستارىنا پايدالانىلاتىن ماتەريالداردىڭ تۇرلەرى مەن ساپاسىن جەرگىلىكتى ونىمدەر ەسەبىنەن ۇلعايتۋ. بۇل كورسەتكىش بۇعان دەيىن 85 پايىزدى قۇراسا, بيىل ونىڭ كولەمىن 90 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ جونىندە ۇيعارىمدار جاسالعان. مۇنىڭ ءوزى جەرگىلىكتى قۇرىلىس يندۋسترياسى ارقالايتىن جۇك پەن سالماقتىڭ ودان ءارى ارتا تۇسەتىنىن كورسەتەدى. ەگەر اتالعان يندۋستريا ونىمدەرى تسەمەنتپەن جانە تەمىرمەن تولىعاتىن بولسا, العا تارتىلعان اسۋدى الۋ اسا قيىندىققا تۇسپەيتىنى دە بەلگىلى. سوندىقتان دا بۇگىنگى كۇنى جەراستى قازبا بايلىقتارىنا باي وڭىردە جەرگىلىكتى عالىمدار اتالعان شيكىزاتتى ءوندىرۋىڭ عىلىمي وندىرىستىك تۇجىرىمداسماسىن ويلاستىرۋ ۇستىندە.
ساپالى جوبا مەن ساۋلەتتى قۇرىلىستىڭ ءوزارا ۇندەستىگى مەن ۇيلەسىمدىلىگىن ودان ءارى تەرەڭدەتە ءتۇسۋ ءۇشىن وعان كاسىبي شىعارماشىلىق تۇرعىدان كەلە ءبىلۋ تالاپتارى قويىلۋدا. بۇل ءىس ەڭ الدىمەن ەڭ لايىقتى جوبا يەلەرى مەن جاساۋشىلارىن تاڭداپ الۋ قاجەتتىلىگىنەن باستاۋ الادى. ولاردىڭ بويىندا وتاندىق ونىمدەرگە دەگەن جاناشىر كوزقاراس بولۋ كەرەكتىگى دە بەلگىلى. سونداي-اق تۇرعىن ءۇي جوباسىن ويلاستىرۋ كەزىندە وعان جان-جاقتى كەشەندى كوزقاراس جەتىسپەسە, بۇل جوبالار جارتىكەش كۇيىندە قالىپ قويۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل ءۇشىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىستارىنىڭ الەۋمەتتىك سيپاتى العا شىعۋى اسا ماڭىزدى.
بۇل نە دەگەن ءسوز؟ ايتالىق اقتوبە قالاسىندا بۇعان دەيىن بوي تۇزەگەن تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ تومەنگى قاباتتارى كوپ جاعدايلاردا كوممەرتسيالىق قۇرىلىمدارعا بەرىلگەنىن بايقاۋ قيىن ەمەس. ونىڭ ەسەسىنە بالالار باقشاسى, مەديتسينا جانە پوليتسيا قوسىندارى, سونداي-اق مەكتەپتەن تىس بالالار مەكمەلەرى سەكىلدى الەۋمەتتىك سيپاتتاعى نىساندار كورىنە ەرمەيدى. سايىپ كەلگەندە قاراپايىم تۇرعىندارعا كوممەرتسيالىق نىسانداردان گورى وسىنداي ورىندار ماڭىزدىراق ءارى قاجەتتىرەك ەكەنى كامىل. سوندىقتان دا الداعى ۋاقىتتا اقتوبەدە الدىڭعىسى نىساندار كەيىنگى الەۋمەتتىك نىساندارعا ورىن بەرەدى دەپ وي قورىتۋعا تولىق نەگىز بار. سونداي-اق قاجەت جاعدايدا جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرىنىڭ مۇنداي الەۋمەتكە قاجەتتى الاڭداردى ونى سالۋشىلاردان وتەپ الۋ تۇتقالارى دا قاراستىرىلعان.
راس, بۇگىندە كەز-كەلگەن قۇرىلىس كومپانياسى ەڭ الدىمەن وزىنە تابىس, پايدا تابۋ ماقساتى مەن تۇرعىن ۇيلەردى كوممەرتسيالىق باعىتتا سالۋعا ىڭعاي تانىتىپ تۇراتىنى جاسىرىن ەمەس. ارينە بۇل ءۇشىن ولارعا ايىپ, كىنا تاعۋدىڭ ەشقاداي ءجونى جوق. دەگەنمەن اقتوبە قالاسىنىڭ اكىمى ءىلياس يسپانوۆتىڭ ايتۋىنشا قازىرگى كەزدە بوي كوتەرىپ جاتقان پانەلدى ۇيلەردىڭ ءبىرىنشى قاباتتارىن الەۋمەتتىك عيماراتتارعا بەيىمدەپ سالۋ تۇتقالارى مەن نورماتيۆتەرى بەلگىلەنىپتى. قازىرگى كۇنى وبلىستا جىل اياعىنا دەيىن ءبىر ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ جۇمىستارى قۇرىلىس كلاستەرىن قۇرۋ ىسىمەن ۇشتاستىرىلا اتقارىلۋدا. مۇنداعى باستى ماقسات –قۇرىلىس سالۋدىڭ جاڭا, ومىرشەڭ ادىستەرىن ەنگىزۋ. وعان قازىرگى زامانعى ماتەريالداردى پايدالانۋ. بۇل ءۇشىن عيماراتتىردىڭ ەكولوگيالىق جانە ەنەرگيالىق تيىمدىلىكتەرىن كوتەرۋ ىسىنە دە كوڭىل اۋدارىپ وتىرمىز دەدى گازەت تىلشىسىنە اقتوبە وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك تولەنبەرگەنوۆ.
ال ەندى بولاشاقتا 30 مىڭعا جۋىق جاستى تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ جونىندە قويىلعان. ءبىر قاراعاندا ورىندالماستاي كورىنەتىن بيىك ماقسات جونىندە نە دەۋگە بولادى؟ وسى ورايدا وبلىستا ويلاستىرىلعان بىرقاتار باعدارلامالاردى اتاپ ايتقاننىڭ ارتىقشىلىعى جوق سەكىلدى. ونىڭ العاشقىسى اقتوبە وبلىستىق جاستار ساياساتى ماسەلەلەرى باسقارماسى ۇسىنعان قاناتقاقتى جوبا. بۇل جونىندە گازەتىمىزدىڭ وتكەن قاڭتار ايىنداعى نومىرلەرىنىڭ بىرىندە ەگجەي-تەگجەيلى جازىلعاندىقتان, وعان قىسقاشا توقتالعاندى ءجون كوردىك. تەك ءبىر قوسارىمىز اتالعان جوبا باعدارلامانىڭ جاستار جىلىنا عانا ەمەس, الداعى 5 جىلدىق پەن 10 جىلدىقتى قوسا ەسەپتەي وتىرىپ جاسالعانى. بۇل جوبا جاستارعا ارنالىپ بەرىلەتىن ارەندالىق تۇرعىن ۇيلەر تەتىگىن نىعايتۋعا نەگىزدەلگەن.
ەكىنشىدەن وبلىستا جاستارعا پاتەر الۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ تارتىپتەرى مەن تۇتقالارى ورنىققانى. بۇگىندە ەلىمىزدە «7-20-25» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جۇزەگە اسىپ جاتقانى بەلگىلى. ايتسە دە قازىرگى كەزدە گازەتەمىزدە بۇعان دەيىن جازىلعانىنداي «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق قويعان تالاپتار مەن ەرەجەلەردى ورىنداۋعا ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ مۇمكىندىگى كوتەرە بەرمەۋى مۇمكىن. دەرەككوزدەرىنە سۇيەنسەك, بۇل ءۇشىن ۇلتتىق بانك قوسىمشا جاڭا باعدارلاما قابىلداۋ جونىندە شەشىم العانىنا دا كوز جەتكىزەمىز. اتالعان باعدارلاماعا سايكەس پاتەر بەرۋ جونىنەن اقتوبە وبلىسى بەل ورتادان جوعارى دەڭگەيدە تۇر ەكەن. الايدا بانك شارتتارىنىڭ كۇردەلىلىگى مەن جوعارىلىعى سەبەپتى «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا ۇسىنىلعان ۇيلەردى سالىمشىلاردىڭ الۋى شەكتەۋلى كۇيىندە قالىپ وتىر.
ايتالىق وتكەن جىلى اتالعان باعدارلاما اياسىندا 2 100 000 تەڭگەگە 254 پاتەر بەرىلگەن. تومەن كورسەتكىش ەمەس ارينە, ونى بۇدان ءارى وسىرۋگە دە بولار ەدى. ايتسە دە اتالعان بانك شارتتارىنىڭ اۋىرلىعى وعان مۇمكىندىك بەرمەي وتىرعان سىڭايلى. ايتپەسە وڭىردە اتالعان باعدارلاماعا سايكەس سالىنعان ءارى سالىنىپ جاتقان ءۇي قۇرىلىستارى بۇل كورسەتكىشتەن بىرنەشە ەسە اترىق ەكەنى دە اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق ماسەلە. ياعني, الدىڭعى كورسەتكىشتەن بىرنەشە ەسە جوعارعى دەڭگەيدى وڭىردەگى ءۇي قۇرىلىسى قارقىنى وتەي الاتىنى انىق.
ارينە بۇل ارادا باستى گاپ باستاپقى جارنانى تولەۋدىڭ قيىندىعىندا ەكەنى ءمالىم. وڭىردە جاستارعا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋدىڭ قاجەتتىلىگى وسىنان تۋىنداپتى. ونى رەتتەۋ ءۇشىن اقتوبە وبلىسى اكىمدىگى مەن «باسپانا» اق اراسىندا ءتيىستى كەلىسىم-شارتقا قول قويىلعان. سوعان سايكەس پاتەرلەردىڭ باستاپقى جارناسىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن 20ميلليارد تەنگە قارجى بولىنگەن. بۇل ءوز كەزەگىندە جاستار مەن جاس وتباسىلارعا ارنالعان باستاپقى جارنانىڭ ون پايىزى سۋبسيديالاندى دەگەن ۇعىمدى بەرمەك.
مىنە, وڭىردە جاستار جىلىنا وراي جاستارعا بەرىلگەن ماتەريالدىق كومەك تۇرلەرى وسىنداي. ءارى ونى وڭىردەگى وكىلەتتى ورگان جەتەكشىلەرىنىڭ «7-20-25» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا قوسقان سۇبەلى ۇلەستەرى دەپ باعالاۋعا دا بولادى. ءتۇيىپ ايتقاندا تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋدە الدارىنا ناقتى مىندەتتەر مەن ماقساتتار قويعان جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگان وكىلدەرىنىڭ وڭ باستامالارى وسىنداي.
تەمىر قۇسايىن,
«Egemen Qazaqstan»
اقتوبە
