ەم قونبايتىن دەرت جوق
سەنبى, 13 قازان 2012 7:11
استانادا ەلىمىزدىڭ جانە تمد اۋماعىنداعى مەملەكەتتەردىڭ نەۆرولوگتارىنىڭ قاتىسۋىمەن «ەپيلەپسيا جانە ۇستامالى احۋال» دەگەن تاقىرىپتا فورۋم وتۋدە. ونى ۇيىمداستىرۋشىلار – قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى, رەسەي دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگى, نەيروحيرۋرگيا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى, رەسەيدىڭ ەپيلەپسياعا قارسى ۇلتتىق ليگاسى, نەۆرولوگتاردىڭ جالپىرەسەيلىك قوعامى حالىققا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەك ساپاسىن جاقسارتۋدى, قوعامدى جەتكىلىكتى دارەجەدە اقپاراتتاندىرۋدى ماقسات تۇتىپ وتىر.
سەنبى, 13 قازان 2012 7:11
استانادا ەلىمىزدىڭ جانە تمد اۋماعىنداعى مەملەكەتتەردىڭ نەۆرولوگتارىنىڭ قاتىسۋىمەن «ەپيلەپسيا جانە ۇستامالى احۋال» دەگەن تاقىرىپتا فورۋم وتۋدە. ونى ۇيىمداستىرۋشىلار – قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى, رەسەي دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگى, نەيروحيرۋرگيا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى, رەسەيدىڭ ەپيلەپسياعا قارسى ۇلتتىق ليگاسى, نەۆرولوگتاردىڭ جالپىرەسەيلىك قوعامى حالىققا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەك ساپاسىن جاقسارتۋدى, قوعامدى جەتكىلىكتى دارەجەدە اقپاراتتاندىرۋدى ماقسات تۇتىپ وتىر.
قازاق ۇستاماسى بار, تالىپ قالاتىن اۋرۋلاردىڭ ءبارىن اقىل-ەسى كەمدىككە سايادى. مەديتسينا تىلىمەن ايتقاندا ەپيلەپسياڭىز وسى. بۇل دەرت تۋرالى قوعامدا كۇنى بۇگىنگە دەيىن «جازمىشتان وزمىش جوق» دەگەن پىكىر قالىپتاسقان. ياعني, ناۋقاستى جازىلمايدى دەپ ەسەپتەيدى. ال مەديتسينا ماماندارى بۇل اۋرۋدىڭ جازىلاتىنىن, ءتىپتى سوڭعى جىلدارى ونى ەمدەۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى تابىلىپ جاتقانىن العا تارتادى. كەشەگى فورۋمدا دا نەگىزگى اڭگىمە وسى ەپيلەپسيانىڭ توڭىرەگىندە بولدى. ونى قانداي پرەپاراتتارمەن ەمدەگەن ءجون, قانداي وتالار جاقسى ناتيجە بەرەدى, ەرتە دياگنوستيكالاۋدىڭ ماڭىزى قانشالىقتى, ت.ب. ساۋالدار بويىنشا باياندامالار جاسالدى.
جيىندا ەلىمىزدىڭ شتاتتان تىس باس نەۆرولوگ-ەپيلەپتولوگى ا.ەلۋباەۆا رەسمي دەرەك بويىنشا قازاقستاندا 36 مىڭ ادام وسى اۋرۋمەن اۋىراتىنىن العا تارتتى. بۇل ساننىڭ 60 پايىزى بالالارعا تيەسىلى بولسا, قالعانى ۇلكەندەردىڭ ۇلەسىندە ەكەن. رەسمي دەرەك دەۋىمىزدىڭ دە ءمانى بار. ويتكەنى, وسىدان تۋرا ەكى جىل بۇرىن «SVS Nevro» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ دارىگەر عالىمدارى ەپيلەپسياعا قاتىستى ارنايى سەمينار وتكىزىپ, سول وتىرىستا بۇل دەرتپەن اۋىراتىنداردىڭ سانى 300 مىڭنان كوپ ەكەندىگى ايتىلعان بولاتىن. ارينە, ونىڭ ءوزى ناقتى دەرەك ەمەس. ويتكەنى, قوعامدا جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي اۋرۋ تۋرالى قاساڭ, بىرجاقتى كوزقاراس ابدەن ورنىعىپ العان. سوندىقتان ءوزىنىڭ اۋرۋىن اشكەرەلەمەي-اق, وقشاۋ ءومىر ءسۇرىپ جاتقاندار دا از بولماسا كەرەك.
بۇل دەرتكە ءوز زامانىندا گيپپوكرات, يبن-سينالار انىقتاما جازعان. تەحنيكا مەن تەحنولوگيا دامىعان زاماننىڭ ماماندارى دا وسى اۋرۋدى زەرتتەۋ بارىسىندا ءتۇرلى انىقتامالار بەرۋدە, سەبەپتەرىن كورسەتۋدە. كوپشىلىك ماماندار ونىڭ تۇقىم قۋالايتىنىن, ودان قالسا اتا-اناسىنىڭ ەكەۋى ءبىردەي الكوگولدى تۇتىنعان جاعدايدا ودان تۋعان بالا ەپيلەپسياعا شالدىعاتىنىن, باسقا دا مي جاراقاتىن العان جاعدايلاردا ەپيلەپسيا تۋىندايتىنىن ايتادى. قورقىنىشتىسى, ەپيلەپسيا ادام ميىنىڭ بار جاسۋشاسىنىڭ جۇمىسىن بىرتە-بىرتە بۇزىپ, ءولتىرىپ, جارامسىز كۇيگە تۇسىرەدى ەكەن. سونىڭ سالدارىنان ادامنىڭ اقىل-ويى تەجەلىپ, پسيحيكالىق اۋىتقۋلارعا ۇشىرايدى, ونىڭ سوڭى ولىمە سوقتىراتىن جاعدايلار دا ءجيى كەزدەسەدى. كەشەگى فورۋمدا ماماندار ناقتى ايتقاندا ەپيلەپسيانى ولىمگە دەيىن اپارماي, ەرتە باستان ەمدەۋ, ەمدەگەندە دە جاي ءبىر-ەكى كۋرستىق ەم ەمەس, ىجداھاتتىلىقپەن 5-10 جىل بويى ەمدەپ, ءتاننىڭ دەرتتەن تازارعانىنا كوز جەتكىزۋ كەرەكتىگى تۋرالى ويلارىن ايتتى.
سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە ەپيلەپسيانى حيرۋرگيالىق ەمدەۋ باعدارلاماسى جۇمىس ىستەۋدە. وتكەن جىلدان بەرى ەلورداداعى نەيروحيرۋرگيا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىندا وسى دەرتتىڭ ەڭ اۋىر ءتۇرلەرىنە, قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, ءدارى-دارمەكپەن جازۋ مۇمكىندىگى بولماعاندا, وتا جاساۋ قولعا الىنعان. ورتالىق باسشىسى س.اقشولاقوۆ جيىن بارىسىندا 11 ادامعا ءساتتى وتا جاسالعانىن باياندادى. الداعى ۋاقىتتا دا بۇل ورتالىق اۋىر دەرتكە شالدىققان ناۋقاستارعا كومەك قولىن سوزۋعا دايار. سەبەبى, ەلىمىزدە ازىرگە ەپيلەپسياعا وتا جاساپ جاتقان جالعىز مەكەمە وسى نەيروحيرۋرگيا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى.
جيىندا ءسوز العان دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى س.مۋسينوۆ نەۆرولوگيا جانە ەپيلەپتولوگيا سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان كومەك جاسالىپ جاتقانىن جەتكىزدى. «قازاقستان – ەپيلەپسياعا شالدىققان اۋرۋلاردى تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتەتىن مەملەكەتتەردىڭ قاتارىندا», – دەگەن جاۋاپتى حاتشى جىلدان-جىلعا ءدال وسى سالادا جەكەمەنشىك جانە مەملەكەتتىك سەكتورلاردىڭ بىردەي جۇمىس ىستەپ, سونىڭ دالەلى رەتىندە جىل سايىن جەكەمەنشىك كلينيكالار مەن ورتالىقتار, مەملەكەتتىك بولىمشەلەر مەن كابينەتتەر اشىلىپ جاتقانىن, بۇل ءوز كەزەگىندە ناۋقاستارعا تاڭداۋ جاساۋعا زور مۇمكىندىك بەرەتىنىن باياندادى.
وسى جەردە ەلىمىزدە ەپيلەپسياعا قارسى كۇرەس بۇقارالىق سيپات الا باستاعانىن ايتا كەتسەك ارتىق بولماس. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇل دەرتكە قاتىستى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ, حالىققا ءتۇسىندىرۋ, جەتكىلىكتى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋ ءورىسى ءبىرشاما كەڭەيدى. ءسويتىپ, پاتسيەنتتەر مەن دارىگەرلەردىڭ ەپيلەپسيامەن كۇرەس قوزعالىسى – «SVS Nevro» ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمى, «قازاقستاننىڭ ەپيلەپسياعا قارسى ۇلتتىق ليگاسى» دەگەن سياقتى بىرلەستىكتەر پايدا بولدى. بۇلاردىڭ ماقساتى ەپيلەپسياعا قارسى حالىقارالىق ليگاعا كىرەتىن ۇيىمدارمەن بىرىگۋ, قوعامدا ناۋقاس جانداردىڭ قۇقىن قورعاۋ, سولاردىڭ مۇددەسى ءۇشىن جۇمىس ىستەۋ دەسەك, كەشەگى جيىندا وسى اتالعان بىرلەستىكتەر اتىنان سويلەگەن وكىلدەر قوعامنىڭ ەپيلەپسياعا دەگەن كوزقاراسىن وزگەرتۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى.
وسىنداي كەڭ اۋقىمدا وتكىزىلىپ وتىرعان جيىن ەكى كۇنگە سوزىلماق. وسى كۇندەردە تمد مەملەكەتتەرىنىڭ ماماندارى ءبىر-بىرىمەن تاجىريبە الماسىپ, ەپيلەپتولوگيا سالاسىنىڭ وزىق جەتىستىكتەرىن ىسكە اسىرۋ مۇمكىندىكتەرىن تالقىلايتىن بولادى.
ايگۇل سەيىلوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
