ستراتەگيانىڭ قۇرداسى ءارى ءتول بالاسى
جۇما, 21 جەلتوقسان 2012 6:55
ەلىمىزدىڭ «قازاقستان – 2030» دامۋ جوسپارىنىڭ نەگىزگى قاعيدالارىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن ورىندالىپ, «قازاقستان – 2050» جاڭا ستراتەگيالىق باعداردى قابىلداۋعا بايلانىستى اعىمداعى جىلدىڭ 14 جەلتوقسانىندا ەلباسىنىڭ جولداۋىنداعى «…وسى جىلدار بويى ءبىز تەك العا ادىمدادىق!» دەگەن سوزدەرىنە قازاەروناۆيگاتسيا» رمك ۇجىمى ءۇن قاتىستى.
جۇما, 21 جەلتوقسان 2012 6:55
ەلىمىزدىڭ «قازاقستان – 2030» دامۋ جوسپارىنىڭ نەگىزگى قاعيدالارىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن ورىندالىپ, «قازاقستان – 2050» جاڭا ستراتەگيالىق باعداردى قابىلداۋعا بايلانىستى اعىمداعى جىلدىڭ 14 جەلتوقسانىندا ەلباسىنىڭ جولداۋىنداعى «…وسى جىلدار بويى ءبىز تەك العا ادىمدادىق!» دەگەن سوزدەرىنە قازاەروناۆيگاتسيا» رمك ۇجىمى ءۇن قاتىستى.
سەبەبى ءدال وسى كۇنى وڭتۇستىك استانادا اۋە قوزعالىسىن باسقارۋدىڭ جاڭا اۆتوماتتاندىرىلعان «وڭتۇستىك-شىعىس» ورتالىعى سالتاناتتى تۇردە ىسكە قوسىلدى. وسىلايشا, جەر مەن ستراتوسفەرانىڭ ارالىعىن قامتيتىن بۇكىل رەسپۋبليكا اۋماعىنداعى ۇشۋلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپ بەرەتىن ەلىمىزدىڭ بىرىڭعاي ۇلتتىق اەروناۆيگاتسيا جۇيەسى جاسالدى. بۇل – سوڭعى جەتى جىلداعى ەڭبەكتىڭ جەمىسى.
دالىرەك ايتساق, بۇل جوبانى «قازاقستان – 2030» ستراتەگياسىنىڭ ءتول بالاسى دەپ اتاۋعا بولادى. سەبەبى بۇگىندە تمد ەلدەرى مەن ورتا ازيا ايماعى ەلدەرىندە تەڭدەسى جوق, قازاقستان اسپانىنداعى اۋە قوزعالىسىن باسقارۋدىڭ بىرەگەي اۆتوماتتاندىرىلعان كەشەنىن جاساۋ ءىس جۇزىندە 15 جىل بۇرىن قولعا الىنعان ەدى. ول كەزدە ەلدىڭ اەروناۆيگاتسيالىق قىزمەتتەرى دەربەس مەملەكەتتىك كاسىپورىندارعا ءبولىنىپ بەرىلدى. الايدا ەلدىڭ دامۋىنىڭ الداعى جيىرما جىلدىق تاعدىرىن شەشكەن تاريحي قۇجات 1997 جىلى قابىلدانىسىمەن, بۇل ءىس قارقىن الىپ, العا باستى.
ەل پرەزيدەنتى ءوز جولداۋىندا ايتقانداي: «وسى جىلدار بويى تەك العا قادام باسقانىمىزدى جاقسى بىلەسىزدەر. بىزدە ءاردايىم ناقتى جوسپار بولاتىن». وسى تۇستا ۇلتتىق اەروناۆيگاتسيا جۇيەسىن جاساۋ جوباسىنىڭ جۇزەگە اسۋ تاريحى دا جوسپاردان تىس قالعان جوق.
باستاپقىدا 1995 پەن 2005 جىلدار ارالىعىندا قازاقستاندا سالانىڭ الەمدىك ستاندارتتارىنداعى ەڭ زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قابىلداۋعا قابىلەتتى اەروناۆيگاتسيالىق يندۋستريانىڭ مىقتى بازالىق ينفراقۇرىلىمىنىڭ جوسپارلى قالىپتاسۋى جۇزەگە استى. سونداي-اق زياتكەرلىك دەڭگەيى بۇگىنگى كۇننىڭ تالاپتارىنا ساي كەلىپ, ۇدايى ءوز بەتىنشە جەتىلدىرىلىپ وتىراتىن ءتيىستى مامان قورىن دايىنداۋ بويىنشا تەر توگىلدى.
وسىدان كەيىن عانا ۇشۋلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە جانە بۇكىل ەل اۋماعىنداعى اۋە قوزعالىسىنىڭ وڭتايلى ۇيىمداستىرىلۋىنا جاۋاپتى ءۇش ايماقتىق ديسپەتچەرلىك ورتالىق ساتىلى تۇردە سالىنىپ ىسكە قوسىلا باستادى.
وسى بىرەگەي نىسانداردىڭ ارقايسىسىنىڭ قۇرىلىسىنا ەكى جىل ۋاقىتتان كەتتى. استاناداعى اۋە قوزعالىستارىن باسقارۋ ورتالىعى 2005 پەن 2007 جىلدار ارالىعىندا سالىندى. ءدال وسىنداي ورتالىق اقتوبەدە 2007 مەن 2009 جىلدار ارالىعىندا تۇرعىزىلدى. جانە ۇلتتىق اەروناۆيگاتسيا جۇيەسىن قۇرۋدىڭ سوڭعى تۇيىقتاۋشى ساتىسى – الماتى ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى 2010 جىلى باستالىپ, اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىندا اياقتالدى.
سونداي-اق, ءاربىر كەلەسى ساتى وزىنە دەيىنگى كەزەڭدەردىڭ جەتىستىكتەرىن قامتي ءبىلدى.
وسىنىڭ بارلىعى مەملەكەتتىك نەمەسە شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ كومەگىنسىز, كاسىپورىننىڭ ءوز قاراجاتى ەسەبىنىنەن جۇزەگە استى.
بۇل جوبانىڭ اۋقىمدىلىعىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن الماتىداعى اۋە قوزعالىسىن باسقارۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى ورتالىعىنىڭ تاكتيكالىق-تەحنيكالىق سيپاتتاماسىنا كوز جۇگىرتۋ جەتكىلىكتى. بۇل كەشەن عيماراتىنىڭ ءوندىرىس اۋماعى 7 326 شارشى مەتردى قۇرايدى. ديسپەتچەرلىك مۇنارانىڭ بيىكتىگى 45 مەترگە جەتەدى. ورتالىقتىڭ جاۋاپتىلىق اۋماعى 1 ملن. شارشى شاقىرىمدى قامتيدى. ورتالىق رەسپۋبليكانىڭ الماتى, بالقاش, قىزىلوردا, تالدىقورعان, تاراز, سەمەي, شىمكەنت, ءوسكەمەن قالالارىنداعى سەگىز اۋەجايدى باقىلاۋىندا ۇستايدى. ال جاۋاپتىلىق اۋماعىنداعى اۋە جولدارىنىڭ ۇزىندىعى 32 323 شاقىرىمعا سوزىلادى.
الايدا بارلىق ءۇش اۋە قوزعالىسىن باسقارۋ ورتالىقتارىن ىسكە قوسۋ بارىسىندا ەلدىڭ اەروناۆيگاتسيا جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جانە جاڭاشالاندىرۋ ۇدەرىسى توقتاپ قالعان جوق. «قازاەروناۆيگاتسيا» رمك زاماناۋي اەروناۆيگاتسيالىق قوندىرعى وندىرەتىن جەتەكشى الەمدىك فيرمالارمەن 2025 جىلعا دەيىن بارلىق اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەنگە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا كەلىسىم-شارت جاساستى. بۇل ۇلتتىق اۋە قوزعالىسىن باسقارۋ جۇيەسى تەحنيكالىق احۋالىنىڭ تۇتاس امورتيزاتسيالىق كەزەڭ بويى وزگەرگىش تالاپتار دەڭگەيىندە ساقتالۋىنا كەپىلدىك بەرەدى.
14 جەلتوقسان كۇنى الماتى اۋە قوزعالىسىن باسقارۋ ورتالىعىنىڭ اشىلۋ راسىمىندە ءسوز سويلەگەن قۇرمەتتى قوناقتىڭ ءبىرى, حالىقارالىق ياتا اۆياتسيالىق ۇيىمىنىڭ ەۋرازيالىق ايماقتىق كەڭسەسى ديرەكتورىنىڭ ينفراقۇرىلىم جونىندەگى ورىنباسارى دميتري كوسولاپوۆ ايتقانداي, اڭگىمە قازاقستاننىڭ اەروناۆيگاتسيالىق كەشەنىن جاڭاشالاندىرۋ تۋرالى بولىپ وتىرعان جوق. ونىڭ پىكىرىنشە, جوبانىڭ الماتىداعى ءبىتىرۋشى ساتىسىن ىسكە قوسۋ ارقىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ورتا ازيا ايماعىندا تەڭدەسى جوق اۋە قوزعالىسىن باسقارۋدىڭ تۇبەگەيلى جاڭا جۇيەسى پايدا بولدى.
گەرمان اەروناۆيگاتسيالىق قىزمەتىنىڭ توراعاسى ءارى باس اتقارۋشى ديرەكتورى ديتەر كادەن قازاقستاندىق اەروناۆيگاتسيالىق جۇيەنىڭ تيىمدىلىگى مەن سەنىمدىلىگىنىڭ تولىقتاي ەۋروپالىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتىنىن ايتتى. كەيبىر جەكەلەگەن پارامەترلەرى بويىنشا, ءتىپتى, ەۋروپانىڭ كەيبىر ەلدەرىن باسىپ وزادى.
سونداي-اق «قازاەروناۆيگاتسيا» رمك باس ديرەكتورى سەرگەي قۇلنازاروۆ ايتقانداي, قازىرگى اەروناۆيگاتسيالىق كەشەن رەسپۋبليكانىڭ اۋە كەڭىستىگىندەگى اۋە قوزعالىسى قارقىنىنىڭ ون ەسەلەنگەن دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋگە قابىلەتتى. جاڭا تەحنولوگيالىق شەشىمدەر, اتاپ ايتقاندا, «مۇنارا» ديسپەتچەرلىك پۋنكتتەرىنىڭ ايماقتىق اۋە قوزعالىسىن باسقارۋ ورتالىقتارىنىڭ قۇرامىنا ەنۋى, ءبىر باعدارلامالىق جۇيە ارقىلى ۇلتتىق اۋە كەڭىستىگى شەڭبەرىندەگى ۇشۋلاردى ۇيىمداستىرۋدىڭ ءۇش ورتالىعىن قامتۋ – جۇيەنىڭ باستى جاڭالىقتارى وسى.
وسىنىڭ بارلىعىنا رەسپۋبليكانىڭ ءبۇكىل اۋماعى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلاتىن اۋە قوزعالىستارىن وڭتايلى ءارى قاۋىپسىز ۇيىمداستىرۋدى مىندەتتەگەن بىرىڭعاي اۆتوماتتاندىرىلعان كەشەن اياسىندا قول جەتكىزىلىپ وتىر.
جالپى, اۋە قوزعالىسىن ۇيىمداستىرۋ ۇدەرىسىندەگى جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ءرولىنىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. مىسالى: ءبىر اۋەجاي جاڭا ۇشۋ-قونۋ جولاعىن ء(ۇشىنشىسىن) سالادى دا, ساعاتىنا 60-65 اۋە كەمەسىن قابىلداۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. ەكىنشى اۋەجاي نەگىزىنەن عارىشتىق بازالاۋدىڭ ناۆيگاتسيالىق جۇيەسىنە سۇيەنەتىن زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, ەكى جولاقپەن ساعاتىنا 90 اۋە كەمەسىن قابىلداۋ قارقىنىنا قول جەتكىزەدى. قازىرگى تاڭداعى جاعدايات وسىعان سايادى. ايىرماشىلىقتى سالىستىرىپ قاراڭىز.
قازاقستاننىڭ ءوز اۋماعىندا حالىقارالىق «ەكسپو-2017» كورمەسىن قابىلداۋ قۇقىعىنا قول جەتكىزگەنىن ەسكەرسەك, مۇنىڭ ماڭىزى ارتا تۇسەدى.
«قازاەروناۆيگاتسيا» رمك باسشىسى سەرگەي قۇلنازاروۆتىڭ الماتىداعى اۋە قوزعالىسىن باسقارۋ ورتالىعىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا كەلگەن جۋرناليستەرگە, ەلىمىزدىڭ بىرىڭعاي ۇلتتىق جۇيەسىنىڭ قازىرگى تاڭدا ىسكە قوسىلعان, «ەكسپو-2017» قوناقتارىنا كورسەتۋگە تولىقتاي دايىن كولىك ينفراقۇرىلىمىنداعى العاشقى نىسان ەكەنىن ماقتانىشپەن ايتۋىنىڭ ءجونى بار.
قازاقستان اۋە كەڭىستىگىندەگى اۋە قوزعالىسىنىڭ قارقىنىن ارتتىرۋعا بايلانىستى اۋەديسپەتچەرلىك قىزمەت تاراپتارىنان ەشبىر شەكتەۋ جوق.
ۆيكتور گۋمنيكوۆ.
الماتى.
