ۆارشاۆادا وقىپ, ماگاداندا اتىلعان
دۇيسەنبى, 28 مامىر 2012 10:08
قازاقستاننىڭ يۋستيتسيا حالىق كوميسسارى — رەسپۋبليكا پروكۋرورى قاناي بورانباەۆ تۋرالى دەرەك
كەزىندە دۇنيەنى ءدۇر ءسىلكىندىرگەن قازان توڭكەرىسىنەن كەيىن كەڭەس وكىمەتىنەن زور ءۇمىت كۇتىپ ەلىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن دۇربەلەڭگە تولى جىلداردا ساياسات ساحناسىنا شىققان قازاق زيالىلارىنىڭ ۇركەردەي شوعىرىندا ۆارشاۆا ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان قاناي بورانباەۆ تا بار ەدى. 1918 جىلدىڭ قاراشاسىندا ركپ(ب)-عا مۇشەلىككە وتكەن نەبارى جيىرما ەكى جاستاعى جاس جىگىت سول پارتيادان ەكى مارتە شىعارىلاتىنىن, الدا تار جول, تايعاق كەشۋ تۇرعانىن ءبىلدى دەيسىز بە! سولاقاي ساياسات سويىلىمەن , جەر شەتىندەگى ماگادانعا ايدالىپ, سوندا ناقاقتان ناقاق قىرىق ەكى جاسىندا اتىلاتىنىن سەزدى دەيسىز بە!
دۇيسەنبى, 28 مامىر 2012 10:08
قازاقستاننىڭ يۋستيتسيا حالىق كوميسسارى — رەسپۋبليكا پروكۋرورى قاناي بورانباەۆ تۋرالى دەرەك
كەزىندە دۇنيەنى ءدۇر ءسىلكىندىرگەن قازان توڭكەرىسىنەن كەيىن كەڭەس وكىمەتىنەن زور ءۇمىت كۇتىپ ەلىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن دۇربەلەڭگە تولى جىلداردا ساياسات ساحناسىنا شىققان قازاق زيالىلارىنىڭ ۇركەردەي شوعىرىندا ۆارشاۆا ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان قاناي بورانباەۆ تا بار ەدى. 1918 جىلدىڭ قاراشاسىندا ركپ(ب)-عا مۇشەلىككە وتكەن نەبارى جيىرما ەكى جاستاعى جاس جىگىت سول پارتيادان ەكى مارتە شىعارىلاتىنىن, الدا تار جول, تايعاق كەشۋ تۇرعانىن ءبىلدى دەيسىز بە! سولاقاي ساياسات سويىلىمەن , جەر شەتىندەگى ماگادانعا ايدالىپ, سوندا ناقاقتان ناقاق قىرىق ەكى جاسىندا اتىلاتىنىن سەزدى دەيسىز بە!
ءبىلىمدى دە بىلىكتى, ىسكەر دە العىر جاس قانايدى كەڭەس وكىمەتى العاش 1923 جىلى-اق ء“سۇرىندىرىپ” جىبەرگەن ەدى. تريبۋنال مۇشەسى بولعان كەزىندە بايدى قورعادىڭ دەپ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعاپ, ەكى جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرعان تۇستا ادىلەتسىزدىككە ارا ءتۇسىپ, پارتيا بيلەتىن قايتارتىپ بەرگەن تۇرار رىسقۇلوۆ بولاتىن. كەيىن قانايعا گولوششەكيننىڭ رىسقۇلوۆ باعىتىنداعى “تۇرىكشىلدەر” دەپ شۇيلىگۋى دە وسىعان بايلانىستى. 1924 جىلى قازاق ءولكەلىك پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى سۇلتانبەك قوجانوۆ كادرلاردى ىرىكتەپ, ۇكىمەت قۇرامىن نىعايتۋ كەزىندە قاناي بورانباەۆقا ۇلكەن ءۇمىت ارتتى. ياعني, جەتىسۋ پروكۋرورى قىزمەتىندەگى ونى ورىنبورعا شاقىرتىپ, قاسسر-ءىنىڭ يۋستيتسيا حالىق كوميسسارى — رەسپۋبليكا پروكۋرورى لاۋازىمىنا ۇسىندى. ول جۇبانىش بارىباەۆ, ابدوللا روزىباقيەۆ, وراز جاندوسوۆ ءتارىزدى ەسىمى ەلىمىزگە بەلگىلى ازاماتتارمەن ۇزەڭگىلەس بولدى. تۇرمەگە قامالعان توقاش بوكيندى اراشالاپ قالماقشى بولىپ, ونى كەپىلگە العان دا وسى قاناي. بىراق ەكىنشى مارتە كەپىلگە الۋىنا مۇمكىندىك بەرىلمەي, قاپىدا قالدى. بۇل تۋرالى زەيىن شاشكين دە, جۇسىپبەك ارىستانوۆ تا جازعان بولاتىن. ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ تە قانايدى كورگەنىن, ونى جاقسى بىلگەندىگىن ايتىپ ول تۋرالى جىلى پىكىر بىلدىرگەنىن بەلگىلى اقىن حاميت ەرعاليەۆ اعامىزدىڭ ماقالاسىنان وقىپ ەدىك. بىراق وتكەن عاسىردىڭ جيىرماسىنشى جىلدارىنداعى زيالى ورتادا وزىندىك ورنى, بەدەلى بولعان وسىنداي, قوعام قايراتكەرى قاناي بورانباەۆ ەنتسيكلوپەديالىق انىقتامالىقتارعا ەنبەي, ەسىمى ەسكەرىلمەي كەلدى. كەزىندە ەلىمىزدەگى سوت, پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ قالىپتاسۋىنا , كادرلاردى تاربيەلەۋدە زور ۇلەس قوسقان زاڭگەردىڭ كەيىنگى ءومىرى قۋدالاۋدا, تار قاپاستا قورلىقپەن ءوتتى. اۋىلداعى زەرەك بالا-ءتاتتى قيال, ۆارشاۆا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى — بولاشاققا قۇشتارلىق, تريبۋنال مۇشەسى, حالىق كوميسسارى — رەسپۋبليكا پروكۋرورى, وزگە دە لاۋازىم باسپالداقتارى , ءبارى-ءبارى سولاقاي ساياساتپەن ادىرەم قالىپ, كەيىن تاعدىر قانايدى ايامادى.
مۇراعات قۇجاتتارىنا سۇيەنسەك, قاناي بورانباەۆ 1896 جىلى جەتىسۋ گۋبەرنياسى الماتى ۋەزىندەگى قاستەك بولىسىنىڭ 2-ءشى اۋىلىندا (قازىرگى جامبىل اۋدانى امانگەلدى اۋىلى) اڭشىنىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلىپتى. سول جىلدارى الماتىداعى اڭ اۋلاپ, سايات قۇرۋعا اۋەس شەنەۋنىكتەر مەن ءتىلماشتاردىڭ نازارىن قاعىلەز كەلگەن تۋمىسىنان زەرەك بالا وزىنە اۋدارا بەرىپتى. قاناي بالا ولاردىڭ قولداۋىمەن, اقىل-كەڭەسىمەن ۆەرنىيداعى 8-سىنىپتىق كلاسسيكالىق گيمنازياعا وقۋعا تۇسەدى. ونى ۇزدىك بىتىرگەن سوڭ رەسەي يمپەرياسىنىڭ ەۋروپالىق ءبولىگىندەگى ءىرگەلى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى ۆارشاۆا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىنە تۇسەدى. باستاپقىدا وقۋعا تالپىنعان قاناي تيفليستەگى اسكەري ۋچيليششەگە بارماق بولعان ەكەن, سودان سوڭ قازان ۋنيۆەرسيتەتى ارقىلى ۆارشاۆاعا جولدامامەن جىبەرىلگەن. بۇل تۋرالى قانايدىڭ جاقىن اعايىندارى ايتادى. وكىنىشكە قاراي, ول بۇل ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 3 كۋرسىن عانا ءتامامداپ, قازان ءتوڭكەرىسىنەن كەيىنگى الاساپىراندا ستۋدەنتتەردىڭ ساياسي ۇيىرمەسىنە قاتىسقانى ءۇشىن وقۋدان شىعىپ قالادى. تۋعان ەلىنە قايتۋعا بەكىنگەن ول پولشادان تىكەلەي ماسكەۋگە تارتادى. بۇل ساپارىندا توڭكەرىستەن كەيىنگى احۋالدى كوزبەن كورىپ, كوپ نارسەگە كوزى جەتەدى, ءتىپتى اتاقتى ف.دزەرجينسكيدىڭ جەكە قابىلداۋىندا بولىپ, ونىمەن تازا پولياك تىلىندە سويلەسكەن دەيدى. ءسويتىپ, ول ماسكەۋمەن اينالىپ جەتىسۋ جەرىنە 1918 جىلى ورالادى دا سول جىلى مامىر ايىنان جەرگىلىكتى رەۆوليۋتسيونەرلەرمەن قويان-قولتىق ارالاسىپ, كەڭەس وكىمەتىن ورناتۋعا بەلسەنە ارالاسادى. 1918 جىلدىڭ قاراشاسىندا ق.بورانباەۆ ركپ(ب) مۇشەلىگىنە قابىلدانادى. ودان كەيىنگى كەزدەرگى اتقارعان قىزمەتتەرى تۋرالى ءوز قولىمەن بىلاي دەپ جازىپتى:
“1918 جىلى تاشكەنتتەگى توتەنشە كوميسساردىڭ قۇپيا قىزمەتشىسى جانە كومەكشىسى بولدىم. ءبىر ايدان سوڭ قىتايدىڭ قۇلجا قالاسىنا جىبەرىلگەن كوميسسيانىڭ مۇشەلىگىنە بەكىتىلدىم. ءتورت ايدان كەيىن قايتا ورالىپ, گۋبەرنيالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ تورالقاسى مۇشەلىگىنە سايلاندىم. 1919 جىلى تاشكەنتكە كەرى شاقىرىلىپ, ولكەلىك پارتيا كوميتەتىنىڭ مۇشەلىگىنە ەندىم. ءسويتىپ, كوميتەت مۇشەسى جانە حاتشى رەتىندە 1920 جىلعا دەيىن قىزمەت ەتىپ, سوڭىنان جەتىسۋ پارتيا جانە مۇسىلماندار بيۋروسىنا جۇمىسقا اۋىستىرىلدىم. سول جىلدىڭ اياعىندا تۇركىستان مايدانى 3-ءشى ديۆيزياسىنىڭ اسكەري تريبۋنال مۇشەسى بولىپ تاعايىندالىپ, وندا 1921 جىلعا دەيىن قىزمەت جاسادىم. جەر رەفورماسىن جۇرگىزۋ تۇسىندا وبلىستىق توتەنشە كوميتەت مۇشەسى, تەرگەۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولدىم. ونىڭ سوڭعىسىن 1922 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن اتقاردىم. 1923 جىلدىڭ باسىندا توتەنشە وكىل رەتىندە قىتايعا بارىپ, شاۋەشەكتە قاشقان قازاقتاردى قايتا كوشىرۋدى ۇيىمداستىردىم. سول جىلدىڭ اياق شەنىندە جەتىسۋ گۋبەرنياسىنىڭ پروكۋرورى بولىپ تاعايىندالدىم. بۇل قىزمەتتى 1924 جىلدىڭ كۇزىنە دەيىن, ياعني قاسسر پروكۋرورلىعىنا اۋىستىرىلعانعا دەيىن اتقاردىم. اتقارعان قىزمەتتەرىمنىڭ ايى مەن كۇندەرىنەن قاتەلەسۋىم ءمۇمكىن بولعاندىقتان ءدال كورسەتە المادىم (قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق مەملەكەتتىك ءارحيۆى, 1541-قور, 1-ءتىزىم, 2376-ءىس, 6-پاراق).”
ءبىر ايتا كەتەتىن ءجايت , قانايدىڭ: “قاسسر پروكۋرورلىعىنا اۋىستىرىلدىم”,– دەگەنى ونىڭ جاڭا قىزمەتكە يۋستيتسيا حالىق كوميسسارى جانە رەسپۋبليكا پروكۋرورى قىزمەتىنە تاعايىندالعانىن بىلدىرەدى. دالىرەك ايتساق, بۇل تاعايىنداۋ 1924 جىلدىڭ قاراشاسىندا ولكەلىك كوميتەتتىڭ شەشىمىمەن جۇزەگە اسقان ەدى. ال قاناي سول قاراشا ايىنىڭ 27-ءى كۇنى ورىنبورعا جەتىپ, جاڭا قىزمەتىنە كىرىسەدى (قروما 1541-قور, 1-ءتىزىم, 2376-ءىس, 1-پاراق).
ق.بورانباەۆ بۇل لاۋازىمعا كەلگەندە قازاقستاندا سوت, پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ قالىپتاسىپ جاتقان كەزى بولاتىن. ول يۋستيتسيا حالىق كوميسسارى —رەسپۋبليكا پروكۋرورى بولعان ازدى-كوپتى ۋاقىت ىشىندە پروكۋراتۋرا مەن سوت ورگاندارىنا قاتىستى 60-قا جۋىق ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول قويعانىن مۇراعات قۇجاتتارى دالەلدەيدى. ساناپ قاراساق, وسى لاۋازىمدا بولعان بەس-التى اي ىشىندە ءوزىنىڭ ءتوراعالىق ەتۋىمەن 13 مارتە يۋستيتسيا حالىق كوميسسارياتىنىڭ القا ءماجىلىسىن ءوتكىزىپتى. قاناي قىسقا مەرزىمنىڭ ىشىندە كوميسسارياتتىڭ ىشكى قۇرىلىمىن جەتىلدىرىپ, جۇمىس ءتارتىبىن كۇشەيتىپ قانا قويماي, گۋبەرنيالىق سوت پەن پروكۋراتۋرانى شىن مانىندە حالىققا قىزمەت ەتەتىن بەدەلدى ورگانعا اينالدىرۋعا بار كۇش-ءجىگەرىن جۇمسادى. ونىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستان قۇرامىنا ەنگەن جەتىسۋ, سىرداريا, قاراقالپاق پروكۋراتۋراسى مەن سوت ورگاندارى تۇگەلدەي باقىلاۋعا الىپ, قايتا قۇرىلدى. سونداي-اق ول قىزىلورداعا قونىس اۋداراتىن كوميسسارياتتىڭ قۇجاتتىق قۇرىلىمى مەن مۇلكىن بەلگىلەۋ ءتارىزدى سول كەزدىڭ كۇن تارتىبىندە تۇرعان قاداۋ-قاداۋ ماسەلەلەردى شەبەر ۇيىمداستىردى.
ق.بورانباەۆ اتالعان لاۋازىمدا بولعاندا كادر ماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, قازاقتىڭ وقىعان ىسكەر جىگىتتەرىن قىزمەتكە تارتتى. جانە ولاردى قامقورلىعىنا الىپ, كەرەك كەزدە قورعاي دا ءبىلدى. مىسالى, پارتيالىق تازالاۋ كەزىندە الاشورداداعى بۇرىنعى قىزمەتى ءۇشىن كۇدىكتىلەر قاتارىنا ىلىنگەن س.قادىرباەۆقا: “كوميسسارياتتاعى ءىس ءبىلەتىن ساناۋلى قازاقتاردىڭ ءبىرى”, – دەپ باتىل اراشا تۇسەدى. ونىڭ كادرلاردى باعالاپ, ولاردى تاڭداي دا تاني بىلگەندىگىن جاڭا استانا قىزىلورداعا اتتاناتىندارعا جاساعان تىزىمىنەن دە كورۋگە بولادى. ولار: ءماسكەۋدەگى 3 جىلدىق زاڭ كۋرسىن ءبىتىرىپ كەلگەن رەسپۋبليكا پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى مىرزاعۇل اتانيازوۆ, قازان ۋنيۆەرسيتەتىندەگى زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ تۇلەكتەرى — كوميسسارياتتىڭ القا مۇشەسى احمەت ءبىرىمجانوۆ, پروكۋرور سالىمگەرەي نۇرالىحانوۆ, پەتەربۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىندە وقىعان – پروكۋراتۋرادا اسا ماڭىزدى ىستەر ءجونىندەگى تەرگەۋشى ۇابباس سەيدالين, 1904 جىلدان سوت قىزمەتىندە مول تاجىريبە جيناقتاعان كوميسسارياتتىڭ سوت قۇرىلىسى جانە باقىلاۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى سەيدازىم قادىرباەۆ بار ەدى (قروما 30-قور, 1-ءتىزىم, 467-ءىس, 52-پاراق).
1924-1925 جىلدارى ق.بورانباەۆتىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن گۋبەرنيالىق سوت قۇرامىندا كەزەكتى سايلاۋ وتكىزىلەدى. مىسالى, سەمەي گۋبەرنيالىق سوتىنىڭ 82 قىزمەتكەرىنىڭ 63-ءى قايتا سايلانعانى وسىنىڭ دالەلى. ال حالىق كەڭەسشىلەرىنىڭ 224-ءى جاڭادان ساپقا قوسىلدى. ونىڭ 155-ءى ورىس, 69-ى قازاق (196 ەر ادام, 28 ايەل) بولعان ەكەن. دەمەك بارلىق گۋبەرنيالاردا سوت قۇرامى قايتا جاڭعىرتىلعانىن بايقايمىز (قازاق اسسر ۇكىمەتىنىڭ كەڭەستەردىڭ بۇكىلقازاقتىق 5-ءشى سەزىنە ارنالعان ەسەبىنەن. ورىنبور, “كاراۆان-ساراي” باسپاسى, 1926 ج., 80-بەت).
قاناي بورانباەۆ 1925 جىلدىڭ 15-19 ءساۋىر ارالىعىندا اقمەشىتتە (سەزدەن سوڭ قىزىلوردا اتانعان) وتكەن كەڭەستەردىڭ ءبۇكىلقازاقتىق 5-ءشى سەزىنە قاتىسادى. ال 22 ساۋىردە ول ورىنبور ارقىلى ماسكەۋدە وتەتىن رسفسر كەڭەستەرى سەزىنە جول ءجۇرىپ كەتەدى. وسى ساپاردان ورالعان بويدا يۋستيتسيا حالىق كوميسسارى جانە رەسپۋبليكا پروكۋرورى قىزمەتىن وعان جاڭادان تاعايىندالعان سادۋاقاس مامبەەۆكە وتكىزەدى دە ءوزى وسى كوميسسارياتتىڭ قۇرامىندا پروكۋرور مىندەتىنە اۋىسادى. سول جىلى كۇزگە تامان ورال گۋبەرنياسىنىڭ پروكۋرورى بولىپ ىستەيدى. الايدا گولوششەكين, ەجوۆتارمەن اراداعى جاعداي شيەلەنىسە بەرگەن سوڭ قاناي بورانباەۆ جۇمىستان ءبىرجولاتا كەتۋ ءۇشىن ءوتىنىش جازادى. وندا ءوزىنىڭ جەتى جىلداي سوت, پروكۋراتۋرا سالاسىندا جۇمىس ىستەپ ابدەن شارشاعانىن, قىزمەتىنەن بوساتۋدى ءوتىنگەن ەكەن. قانايعا ودان باسقا جول قالماعاندىعىنا 1925 جىلدىڭ 8 جەلتوقسانىندا وتكەن ولكەلىك پارتيا كوميتەتىنىڭ كەڭەسىندە سويلەگەن ەجوۆتىڭ ءسوزى دالەل بولسا كەرەك. ەجوۆ: “بورانباەۆتى ورال گۋبەرنياسىنىڭ پروكۋرورى قىزمەتىنەن الۋ قاجەت. ونىڭ ۇستىنە ول ءوزى دە ءوتىنىش جولداپ, اۋىر احۋال قالىپتاسقاندىعىن ايتادى. سوندىقتان مەنىڭ ويىمشا ءوتىنىشىن قاناعاتتاندىرىپ, ونى جەتىسۋ گۋبەرنيالىق كوميتەتىنىڭ قاراماعىنا جىبەرگەن دۇرىس. ءارى بورانباەۆقا قازىر دەمالۋ دا ارتىق بولماس”, – دەپ ءسوزىنىڭ سوڭىن كەكەسىنمەن اياقتاپتى (قروما 1541-قور, 2376-ءىس, 12-پاراق). الدىن الا كەلىسىپ قويعانداي, بۇل ۇسىنىستى گولوششەكين دە باس شۇلعىپ قۇپتاي ءجونەلگەن. ءسويتىپ, اتالمىش كەڭەس بورانباەۆتى جەتىسۋ گۋبەرنيالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ حاتشىسى ج.بارىباەۆتىڭ قاراۋىنا جىبەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. ودان كەيىن ول جەتىسۋدا بىرقاتار قىزمەتتەر اتقارادى. الايدا گولوششەكين مەن ونىڭ جاقتاستارىنىڭ قىرىنا ىلىنگەن ول اقىرى 1928 جىلى پارتيا قاتارىنان شىعارىلادى. بۇل بۇل ما, باسىنا ودان دا بەتەر قاۋىپ تونەرىن سەزگەن ول قىرعىزستانعا كەتىپ باس ساۋعالايدى. مۇندا دا تىنىش وتىرعىزباعان سوڭ تاشكەنتتەگى اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىنا تۇسەدى, وزبەكستاننىڭ جەر حالىق كوميسسارياتىندا زووتەحنيك بولعان. 1932 جىلى “قىزىل چارۆادور” سوۆحوزىندا ديرەكتور بولىپ جۇرگەنىندە قاماۋعا الىنادى. سول كەزدە قۋعىن-سۇرگىن, جوقشىلىقتىڭ سالدارىنان الدىمەن سۇيىكتى ۇلى, كوپ ۇزاماي ايەلى قايتىس بولادى. قايعى ۇستىنە قايعى جامالىپ, مۇنىڭ ءبارى قانايعا اۋىر تيەدى.
سونىمەن ق.بورانباەۆ ماگاداندا جازاسىن وتەپ ءجۇرگەندە بوستاندىققا شىعا المايتىنىن بىلگەن سوڭ, ءادىلدىكتىڭ بولاتىنىنان كۇدەرىن ءۇزىپ, ءتۇرمەدەگى ادام توزگىسىز اۋىر جاعدايعا نارازى بولىپ اشتىق جاريالايدى ءارى جۇمىستان باس تارتادى.
ق.بورانباەۆتى ايىپتاۋ قورىتىندىسىندا فاميلياسى دۇرىس جازىلماعان ءارى تەرگەۋ ءىسىنىڭ ءنومىرى دە كورسەتىلمەگەن. ايىپتاۋ قورىتىندىسىنا 1937 جىلدىڭ 27 جەلتوقسانى كۇنى قول قويىلعان. ال 1938 جىلدىڭ 5 قاڭتارىندا نكۆد ۇشتىگىنىڭ ءماجىلىسى ق.بورانباەۆقا اتۋ جازاسىن بەرەدى. تۋرا ون كۇننەن سوڭ ۇشتىكتىڭ شەشىمى ورىندالادى…
كەزىندە يۋستيتسيا حالىق كوميسسارى جانە رەسپۋبليكا پروكۋرورى بولعان قازاقتىڭ زيالى ءبىر ۇلىنىڭ تاعدىرى, مىنە, وسىنداي بولعان ەدى.
ەپيلوگ ورنىنا.
حالقىمىزدىڭ ارداقتىسى د.ا.قوناەۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولۋىنا وراي “ەگەمەن قازاقستان” گازەتى ءوزىنىڭ 2002 جىلعى 12 قاڭتارداعى نومىرىندە قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى , مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى حاميت ەرعاليەۆ مارقۇمنىڭ ارحيۆىنەن الىنعان ەستەلىكتى جاريالادى. “81 جىل 8 اي 10 كۇن” دەپ اتالاتىن ەستەلىكتە اۆتور قاناي بورانباەۆقا بايلانىستى مىناداي ءبىر قىزىق ءجايتتى كەلتىرگەن: “ديمەكەڭ گۇلجانعا (ح.ەرعاليەۆتىڭ قىزى – اۆت.) بىلاي دەپتى:
— سەنىڭ اكەڭدى جاقسى بىلسەم دە, سەنىڭ شەشەڭنىڭ اكەسى كىم ەكەنىن بىلمەي ءجۇرىپپىن عوي. ونى مەن ءحاميتتىڭ جۋىرداعى ماقالاسىنان عانا وقىپ-ءبىلىپ, ىشىمە تۇيگەن ەدىم. قاناي بورانباەۆ – جەتىسۋ ولكەسىنىڭ ماڭدايى جارقىراعان مارعاسقالارىنىڭ ءبىرى ەدى عوي! بارىنەن بۇرىن قانەكەڭ مەنىڭ ماڭدايىمنان نەشە مارتە سيپاعان, ءبىر سەبەپتەرمەن تۋعان اعامداي بولعان كىسى ەدى. ول كىسى ەسىمە تۇسسە, كۇنى بۇگىنگە دەيىن كوزىمە جاس ىركىلەدى. ويتكەنى, ول كىسىمەن ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ اراقاتىناسى الشاقتاپ كەتكەندە دە مەنى كورگەن جەردەن ۇستاپ الىپ, ادامنىڭ ەت جۇرەگىن ەلجىرەتەتىن ارتىقشا ءبىر ادامگەرشىلىك تانىتۋشى ەدى, بالاسىنباي, بار اقىلىن, جاقسى ادام بولۋدىڭ نە ءبىر ۇلاعاتتى جولدارىن جالىقپاي ايتاتىن. ول كىسى – مەنىڭ العاشقى مەنشىگىمە تيگەن مەكتەبىم عوي!”
الاش ارداقتىسى دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ قاناي بورانباەۆ تۋرالى وسىنداي وي ايتۋى ول كىسىنىڭ كەزىندە قانداي ءىرى تۇلعا بولعانىن دالەلدەپ قانا قويماي, كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى-ونەگە , ماقتانىش تۇتاتىنداي ادام ەكەندىگىنە كوزىمىزدى جەتكىزە تۇسەدى.
سامات يبرايم,
جۋرناليست,
بولات قابدوشەۆ,
تاريحشى.
الماتى.
26 ماۋسىم 2002 جىل.
