قازاقستان • 16 قاراشا, 2018

استانا سەسسياسى. ۇقشۇ-نىڭ بەيبىتشىلىكسۇيگىش بەدەلىن نىعايتتى

154 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ توراعالىعىمەن جاقىندا استانادا وتكەن ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ سەسسياسى ۇيىمنىڭ ينستيتۋتسيونالدىق دامۋى مەن وڭىردەگى قاۋىپسىزدىك جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن ماڭىزدى بولدى. ۇيىمعا مۇشە بارلىق مەملەكەتتەر ۇقشۇ-نىڭ توراعاسى لاۋازىمىنداعى قازاقستاننىڭ قىزمەتىنە جوعارى باعا بەردى.

استانا سەسسياسى. ۇقشۇ-نىڭ بەيبىتشىلىكسۇيگىش بەدەلىن نىعايتتى

قىسقاشا ايتقاندا, وتكەن سەس­سيانىڭ كەلەسى ناتيجەلەرىن اتاپ وتكىم كەلەدى.

بىرىنشىدەن, ۇيىمنىڭ باستى قۇجاتتارى – ۇجىمدىق قاۋىپ­سىز­دىك تۋرالى شارتقا, ۇقشۇ جار­عىسىنا, پروتسەدۋرا ەرەجەلەرى مەن جارعىلىق ورگانداردىڭ ەرە­جە­­لەرىنە, سونداي-اق ۇيىمى­مىز­دىڭ مارتەبەسى تۋرالى كەلىسىمگە ۇقشۇ-نىڭ بىرنەشە باعىت­تاعى قىزمەتىن جاڭارتقان وزگەرتۋ­لەر ەنگىزىلدى.

ەكىنشىدەن, حالىقارالىق ىنتى­ماقتاستىقتىڭ ءىس-جۇزىندەگى قۇرال­دارى ىسكە قوسىلدى. ول − حالىق­ارالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا ۇلەس قوسۋعا جانە ۇقشۇ-نىڭ اشىق جانە بەيبىت­شىلىكسۇيگىش ۇيىم رەتىندەگى ءيميد­جىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ۇقشۇ-نىڭ بايقاۋشى جا­نە سەرىكتەس مارتەبەسى.

ۇشىنشىدەن, ۇقشۇ داعدارىس­قا قارسى ارەكەت ەتۋ ورتالىعى سياقتى ۇجىمدىق جۇيەنىڭ باستى ەلەمەنتى ىسكە قوسىلدى.

تورتىنشىدەن, اسكەري ىنتى­ماقتاستىقتى دامىتۋ شەڭبەرىندە باسقارۋ ورگاندارىن بىرلەسىپ دايارلاۋعا جانە ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنىڭ كۇشتەرى مەن قۇرالدارىن قالىپتاستىرۋعا, اسكەري جانە بىتىمگەرلىك كونتين­گەنت­تەردى, ارنايى كۇشتەر مەن قۇ­رال­داردى ورنالاستىرۋعا, اسكەري جوس­پارلاۋعا قاتىستى بەس قۇجات قا­بىلداندى.

بەسىنشىدەن, حالىقارالىق تەرروريزمگە قارسى تۇرۋعا باعىتتالعان جۇمىستىڭ شەڭبەرىندە بۇۇ الاڭىندا قازاقستان باستاماسىمەن تەرروريزمنەن ازات الەمگە قول جەتكىزۋ ءتارتىبىنىڭ كودەكسى قابىلدانىپ, ىسكە اسىرىلۋدا. ونىڭ باستى ماقساتى – بۇۇ-نىڭ ءجۇز جىلدىعىنا وراي 2045 جىلعا دەيىن الەمدى تەرروريستىك قاۋىپ-قاتەردەن تولىعىمەن بوساتۋ. 

جالپى العاندا, مەملەكەت باس­شىلارى ءسامميتتىڭ كۇن تارتىبىن­دەگى بارلىق 20 جوبالىق قۇجاتتى قاراپ, قول قويدى. ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قورىتىندى دەكلاراتسياسى ۇقشۇ ۇقج سەس­سيا­سىنىڭ نەگىزگى ساياسي قۇجاتى بولدى. وندا ۇقشۇ-عا مۇشە مەم­لەكەتتەردىڭ ۇيىم قىزمەتىنىڭ باسىم باعىتتارىن, سونىڭ ىشىن­دە قازاقستاننىڭ ۇقشۇ-عا توراعالىق ەتۋ كەزەڭىندە بەلگىلەگەن باعىت­تارىن ىسكە اسىرۋدى جالعاس­تىرۋعا دەگەن جالپى كوڭىل كۇيى كورسەتىلگەن. سيرياداعى احۋالدى تۇراقتاندىرۋ ۇدەرىسىندەگى رەسەي مەن قازاقستاننىڭ شەشۋشى ءرولى اتالدى.

دەكلاراتسيا حالىقارالىق قۇقىقتىڭ جالپىعا ورتاق قابىل­دان­عان نورمالارى مەن قاعي­دات­تارىن جانە قازاقستان باستا­ماشىلىق ەتكەن تەرروريزمنەن ازات الەمگە قول جەتكىزۋ ءتارتىبىنىڭ كودەكسىن ساقتاۋعا نەگىزدەلگەن بۇۇ-نىڭ قامقورلىعىمەن تەرروريزمگە قارسى ەڭ اۋقىمدى كواليتسيانى قۇرۋعا شاقىرادى.

سونىمەن قاتار ۇقشۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ 2025 جىل­عا دەيىنگى زاڭسىز كوشى-قونعا قار­سى ارەكەت ەتۋدىڭ ۇجىمدىق جۇيەسىن دامىتۋ جونىندەگى ءىس-قيمىل جوسپارى جانە ۇقشۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ مۇددەسىندە ۇيلەستىرىلگەن اقپاراتتىق ساياساتتى ازىرلەۋ جونىندەگى ءىس-قيمىل جوسپارى بەكىتىلدى.

ۇقشۇ ۇجىمدىق كۇشتەرىنىڭ ۇيىمدىق جانە باسقارۋشىلىق الەۋەتىن كۇشەيتۋ ءۇشىن كەڭەس ۇقشۇ ۇجىمدىق جەدەل ارە­كەت ەتۋ كۇشتەرىنىڭ اسكەري كون­تين­گەنتتەرى قۇرامى مەن ارنايى كۇش­تەردى قالىپتاستىرۋ تۋرالى, سونداي-اق ۇقشۇ اسكەري باس­قار­ماسىن ۇيىمداستىرۋعا قاتىس­تى وزگەرتۋلەر ەنگىزۋ تۋرالى شە­شىم­دەرگە قول قويدى. 

سونىمەن بىرگە «حالىقارالىق تەرروريستىك ۇيىمدار جاعىندا قارۋلى قاقتىعىستارعا قاتىسقان ادامدارعا قاتىستى ۇيلەستىرىلگەن شارالار تۋرالى» بىرلەسكەن ما­لىمدەمە قابىلداندى.

سەسسيانىڭ كۇن تارتىبىنەن تىس ۇقشۇ-نىڭ جاڭا باس حاتشى­سىن تاعايىنداۋ ماسەلەسى قا­رالدى. وعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىلارى 2018 جىلعى 

6 جەل­­توقساندا سانكت-پەتەربۋرگتە بولاتىن كەزدەسۋدە تالقىلاۋدى جالعاستىرۋعا كەلىستى.

ءسامميتتىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا ۇيىمداعى بەلگىلەنگەن تارتىپكە سايكەس ۇقشۇ-داعى توراعالىق 2019 جىلى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا ءوتتى. بارلىق تاراپتار وسى ەلدىڭ پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆتىڭ ۇيىم قىزمەتىنىڭ الداعى كەزەڭىنە ۇسىن­عان باسىم باعىتتارىنا قولداۋ كورسەتتى. ۇقج كەزەكتى سەسسياسىن قىرعىزستاندا وتكىزۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى.

ۇقج سەسسياسىنىڭ قار­سا­ڭىندا وتكەن سىرتقى ىستەر مينيس­ترلەرى كەڭەسىنىڭ, قورعانىس مي­نيسترلەرى كەڭەسىنىڭ, ۇقشۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەستەرى حاتشىلارى كوميتەتىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسى بارىسىندا سەرىكتەستەردىڭ نازارى حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جونىندەگى ارنايى جوعارى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋدى (اقش – رەسەي – قحر – ەو) ۇيىم­داستىرۋ تۋرالى مەملەكەت باسشى­سىنىڭ باستاماسىن بىرلەسە ازىرلەۋ قاجەتتىلىگىنە اۋدارىلعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى.

قايرات ءابدىراحمانوۆ,

سىرتقى ىستەر ءمينيسترى

سوڭعى جاڭالىقتار