مەملەكەت باسشىسى ن. نازارباەۆتىڭ ەكولوگيا لاستانۋىن قىسقارتۋ ماقساتىندا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى ۋاقىتىلى كادەگە جاراتۋ جونىندەگى شارالاردى قابىلداۋ تۋرالى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن مينيسترلىك اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن كەڭىنەن تارتۋ ارقىلى تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى زاماناۋي كادەگە جاراتۋ جانە قايتا وڭدەۋ بويىنشا شارالار كەشەنىنىڭ جوباسىن ازىرلەدى.
ق. بوزىمباەۆ «جاسىل» ەكونوميكاعا كوشۋ جونىندەگى تۇجىرىمداماعا سايكەس, قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ ۇلەسىن 2030 جىلعا قاراي – 40%-عا, 2050 جىلعا قاراي – 50%-عا دەيىن جەتكىزۋ قاراستىرىلعانىن ايتتى.
جىل سايىن ەلىمىزدە 5-6 ملن توننا تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتار تۇزىلەدى. 2018 جىلعى سەگىز ايىندا –شامامەن 3,2 ملن توننا, ونىڭ 330 مىڭ تونناسى, نەمەسە 10,5% قايتا وڭدەلدى جانە كادەگە جاراتىلدى. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلى 9%, ال 2016 جىلى – 2,6% قۇرادى.
تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ ۇلەسىن ارتتىرۋ ءۇشىن قالدىقتاردى بولەك جيناۋدى ەندىرۋ, جەكە ينۆەستيتسيالار تارتۋ, سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك ارقىلى قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ سەكتورىن دامىتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. نورماتيۆتىك قۇقىقتىق بازا قۇرىلدى جانە جەتىلدىرىلىپ جاتىر.
ەكولوگيالىق كودەكسكە قالدىقتارمەن جۇمىس جاساۋ بويىنشا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى, سونداي-اق, وندىرۋشىلەر مەن يمپورتشىلاردىڭ كەڭەيتىلگەن مىندەتتەمەلەرى ەنگىزىلگەن. 2016 جىلدان باستاپ پوليگونداردا قۇرامىندا سىناپ بار شامداردى جانە قۇرىلعىلاردى, مەتالل سىنىقتارىن, پايدالانىلعان مايلاردى جانە سۇيىقتىقتاردى, باتارەيالاردى, ەلەكتروندى قالدىقتاردى كومۋگە تىيىم سالىندى. 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ پلاستماسسانى, ماكۋلاتۋرانى, كارتوندى جانە قاعاز قالدىقتارىن, شىنىنى كومۋگە تىيىم سالاتىن نورما كۇشىنە ەنەدى. 2021 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ – قۇرىلىس جانە تاماق قالدىقتارىن كومۋگە تىيىم سالاتىن نورما كۇشىنە ەنەدى.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدە قالدىقتاردى سۇرىپتايتىن جانە قايتا وڭدەيتىن, ونىمدەردىڭ 20-دان استام ءتۇرىن شىعاراتىن 130-دان استام كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. ءارتۇرلى قۋاتتىلىقپەن وسىنداي سۇرىپتاۋ كەشەندەرى تاعى 18 ەلدى مەكەندە بار.
وسى جىلدان باستاپ استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى «وندىرۋشىلەردىڭ كەڭەيتىلگەن مىندەتتەمەلەرىنىڭ وپەراتورى» جشس-مەن تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى بولەك جيناۋدى, ورگانيكالىق (ازىق-ت ۇلىك) قالدىقتارىن قايتا وڭدەۋ جانە كادەگە جاراتۋدى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. پيلوتتىق جوبا ءساتتى جۇزەگە اسىرىلعان جاعدايدا, بۇل تاجىريبە وزگە وڭىرلەرگە تاراتىلادى.
2017 جىلدان باستاپ وندىرۋشىلەردىڭ كەڭەيتىلگەن مىندەتتەمەلەرى اياسىندا پلاستيك, پوليەتيلەن, كارتون, قاعاز, شىنى, مەتالل سەكىلدى قالدىقتاردى جيناۋ جانە قايتا وڭدەۋدى قارجىلاندىرۋ جۇرگىزىلەدى.
«2018 جىلى مينيسترلىك وكم وپەراتورىنا 3,2 ملرد تگ ماقۇلدادى, ونىڭ 30-40% – ءتيىستى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا: كونتەينەرلەر, قايتالاما شيكىزاتتى قابىلداۋ پۋنكتتەرىن, قوقىس شىعارۋ ماشينالارىن ساتىپ الۋ جانە ورناتۋ, قالعان 60-70% – قالدىقتاردى جيناۋ, تاسىمالداۋ جانە قايتا وڭدەۋگە باعىتتالدى. اتالعان قارجىلىق مۇمكىندىكتى بارلىق وڭىرلەر پايدالانىپ جاتقان جوق. سوندىقتان, اكىمدىكتەر وكم وپەراتورىمەن ءوزارا ارەكەتتى كۇشەيتۋى قاجەت», — دەدى ق. بوزىمباەۆ.
مينيستر تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى بولەك جيناۋ ءۇشىن كونتەينەرلەر مەن قايتالاما شيكىزاتتى قابىلداۋ پۋنكتتەرىن ورناتۋ بارىسىندا جەر ۋچاسكەلەرىن راسىمدەۋ بويىنشا پروبلەمالاردى شەشۋدە اكىمدىكتەر بيزنەسكە كومەك كورسەتۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
سونداي-اق, وتىرىس بارىسىندا پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ب. باقاۋوۆ, الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى ا. باتالوۆ بايانداما جاسادى.
ماسەلەنى قاراۋ قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر ب. ساعىنتاەۆ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ تۇرمىستىق قالدىقتاردى بولەك جيناۋ, سۇرىپتاۋ جانە وڭدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋدى, سونىمەن قاتار حالىققا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن دا ۇيىمداستىرۋدى تاپسىردى. اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنە اتالعان ماسەلەدە ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە كومەك كورسەتۋ تاپسىرىلدى.
