2005 جىلدان باستاپ ەنگىزىلگەن مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ قوسىمشا دەڭگەيى بولىپ تابىلادى.
مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان الەۋمەتتىك تولەمدەر:
- ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلۋ,
- اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ,
- جۇمىسىنان ايىرىلۋ,
- جۇكتىلىگىنە جانە بوسانۋىنا بايلانىستى,
- جاڭا تۋعان بالانى اسىراپ الۋ,
- بالا ءبىر جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ كۇتىمىنە بايلانىستى تابىسىنان ايىرىلعان جاعدايدا تاعايىندالادى.
الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ مولشەرى الەۋمەتتىك اۋدارىمدار تولەنگەن اي سايىنعى تابىسقا بايلانىستى. الەۋمەتتىك اۋدارىمداردىڭ مولشەرلەمەسى الاتىن تابىستىڭ 3,5 % قۇرايدى. الەۋمەتتىك اۋدارىمدار تولەنەتىن ەڭ جوعارعى تابىس – اي سايىن 10 ەتج (ەڭ تومەنگى جالاقى), ال ەڭ تومەن تابىس – 1 ەتج.
الماتى قالاسىندا 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى جاعداي بويىنشا الەۋمەتتىك اۋدارىمدار 1 ملن جۋىق ادامعا تولەندى. الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسى پايدا بولعاننان بەرى الماتى قالاسىندا الەۋمەتتىك تولەمدەر جالپى سوماسى 145 ملرد تەڭگە كولەمىندە 390 مىڭ ازاماتقا تولەنگەن.
قۇنسىزدانۋ ۇردىستەرىنە بايلانىستى الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ مولشەرى جىل سايىن ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن, اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋىنا بايلانىستى ارتىپ وتىرادى. اعىمداعى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ وسى الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ مولشەرى 16 % ارتقان.
الماتى قالاسى بويىنشا ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلعان 4 796, اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان 2 372 ادامعا تولەمدەر گە ارتتىرۋ جۇرگىزىلدى. ارتتىرۋ ناتيجەسىندە وسى تولەمدى الۋشىلاردىڭ جىل سايىنعى مولشەرى 20,6 ملن.تەڭگەگە ارتادى.
سونىمەن قاتار, 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتىڭ (اەك) وسۋىنە بايلانىستى, بالا 1 جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ كۇتىمىنە بايلانىستى الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ ەڭ تومەنگى مولشەرى ارتتى.
جالپى العاندا مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەننەن باستاپ قازاقستاندا 4 ملن اسا ادام قوردان جالپى سوماسى 1 ترلن تەڭگەدەن اسا سوماعا الەۋمەتتىك تولەمدەر الدى.
الماتى قالاسىندا 390 مىڭ جانعا 145 ملرد تەڭگەدەن اسا سوماعا الەۋمەتتىك تولەمدەر تولەنگەن.
بىرنەشە جىلدار بويى تولەنەتىن الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ ۇزاق مەرزىمدى ەكى ءتۇرى بار. مىسالى, ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلۋى جاعدايىنا الەۋمەتتىك تولەمدەر ادام ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىن قالپىنا كەلتىرگەنشە, نە زەينەتتىك جاسقا جەتكەنشە تولەنەدى. ال اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋى جاعدايىنا تولەمدەر – اسىراۋىنداعى بالالار كامەلەتتىك جاسقا تولعانشا نەمەسە كۇندىزگى بولىمدە وقيتىن ستۋدەنتتەرگە 23 جاسقا دەيىن تولەنەدى.
الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ مولشەرى اي سايىنعى تۇسەتىن الەۋمەتتىك اۋدارىمدار سوماسى مەن ناقتى ادامنىڭ جۇيەگە قاتىسۋ وتىلىنە تىكەلەي بايلانىستى. اۋدارىمداردى ۋاقىتىندا جانە تولىق كولەمدە تولەۋدىڭ دە ماڭىزى زور. سوندىقتان, ءار ءبىر جۇمىسكەر ءوزى ءۇشىن تولەنگەن الەۋمەتتىك اۋدارىمداردى قاداعالاپ وتىرۋى كەرەك, جۇمىس بەرۋشىدەن اۋدارىمداردى ۋاقتىلى جانە تولىق كولەمدە تولەنۋىن تالاپ ەتۋى قاجەت.
ءومىر ءسۇرۋدىڭ جوعارعى ستاندارتتارىنا باعىتتالعان الەۋمەتتىك مەملەكەت قۇرۋ بالالى وتباسىلاردى قولداۋدا دا ءوز كورىنىسىن تابۋدا.
قازاقستاندا تۋ سانىن ارتتىرۋ جانە بالالى وتباسىلاردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ ماقساتىندا بالا تۋىنا جانە ءبىر جاسقا دەيىنگى بالا كۇتىمىنە مەملەكەتتىك جاردەماقىلار تولەنەدى.
ءبىر, ەكى جانە ءۇش بالاعا ءبىر رەتتىك جاردەماقىنىڭ مولشەرى 38 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتى (بۇدان ءارى – اەك), ال ءتورت جانە ودان دا كوپ بالاعا 63 اەك قۇرايدى.
2018 جىلى 1 جاسقا دەيىنگى بالا كۇتىمى ءۇشىن بەرىلەتىن مەملەكەتتىك جاردەماقىلاردىڭ مولشەرى:
- 1 بالاعا 13 853 تەڭگە (5,76 اەك);
- 2 بالاعا 16 379 تەڭگە (6,81 اەك);
- 3 بالاعا 18 880 تەڭگە (7,85 اەك);
- 4 جانە ودان دا كوپ بالاعا 21 405 تەڭگە (8,90 اەك) قۇرايدى.
جىل سايىن اەك ارتۋىمەن وسى تولەمدەردىڭ مولشەرى دە ارتىپ وتىرادى (2018 جىلى اەك – 2 405 تەڭگە).
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
