كەڭەس بارىسىندا جاڭا مەگاپوليستى دامىتۋ ماسەلەسىندەگى قازىرگى جاعداي, اگلومەراتسيانى ءتيىمدى, ۇيلەسىمدى ءارى تەڭگەرىمدى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ جوسپارلارى مەن پەرسپەكتيۆالارى قارالدى. سونداي-اق, قالانى دامىتۋ جوسپارى, ناقتىراق ايتقاندا, 2018–2019 جىلدارى ىسكە اسىرىلاتىن ءىرى جوبالار تالقىلاندى.
باقىتجان ساعىنتاەۆ 19 ماۋسىمدا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىك — شىمكەنت قالاسىن قۇرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعانىن ەسكە سالدى. ەلباسى شىمكەنتكە رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى قالا مارتەبەسىن بەرۋ كەزىندە ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالار, تەحنولوگيالار جانە ينتەللەكتۋالدىق رەسۋرستار تارتۋ ورتالىعى بولۋى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايلارى مەن الەۋەتى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, تەك قازاقستان توڭىرەگىندە ەمەس, بارلىق ورتالىق ازيا وڭىرىنە دە قاتىستى. ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ نەگىزگى وڭىرلىك نۇكتەسىنە ساپالى وزگەرۋ قالانى ودان ءارى دامىتۋ باعىتىن انىقتاۋى كەرەك.
جاڭا قالا مارتەبەسى تۇرعىسىنان شىمكەنت اگلومەراتسياسىن دامىتۋ بويىنشا اكىمدىك اتقارىپ جاتقان جۇمىستار پەن ماقساتتى ينديكاتورلار تۋرالى شىمكەنت اكىمى عابيدوللا ءابدىراحىموۆ باياندادى.
بۇگىندە قالادا بىرقاتار ءىرى جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. SCAT كومپانياسىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن شىمكەنت ق. اۋەجايىنىڭ جاڭا تەرمينالىن سالۋ بويىنشا كەلىسىمگە قول قويىلعان. اۋە كومپانياسى $50 ملن كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالۋعا ءازىر. قالا اكىمدىگى تەرمينال قۇرىلىسى مەن وعان اپاراتىن جولدى سالۋ ءۇشىن 2,8 گەكتار جەر تەلىمىن بەرەدى. «قتج» ۇك شىمكەنت تەمىر جول ۆوكزالىن قايتا قۇرۋدىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسىن جىل سوڭىنا دەيىن ازىرلەۋدى جوسپارلاپ وتىر. قالانىڭ سولتۇستىك بولىگىن ەلەكتر قۋاتىمەن قامتۋدىڭ نەگىزگى كوزى بولاتىن 220 كيلوۆولت «بوزارىق» كىشى ستانتسياسىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالعان سوڭ 250 مىڭ قالا تۇرعىنى ساپالى ەلەكتر قۋاتىمەن قامتىلادى.
ەلباسىمىزدىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن ورىنداۋ اياسىندا قالادا «7–20–25» باعدارلاماسى بويىنشا 175 كوپ-قاباتتى ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. بۇل باسپاناعا مۇقتاج تۇرعىنداردىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە جول اشادى.
«باسپانا تاپشىلىعىن ازايتۋ ءۇشىن كەلەر جىلى 56 ملرد تەڭگەگە 8 ارەندالىق جانە 68 نەسيەلىك كوپ قاباتتى ءۇي سالۋ جوسپارلانۋدا. سونىمەن قاتار, مەكتەپ تاپشىلىعىن ازايتۋ ماقساتىندا 11 مەكتەپ سالۋ كوزدەلگەن», — دەدى ع. ءابدىراحىموۆ.
شىمكەنتتە «وڭتۇستىك», «تاسساي» ەكى يندۋستريالىق ايماعى جانە «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى ويداعىداي جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇل ايماقتارعا قازىرگە دەيىن 58,5 ملرد تەڭگە سالىنعان, 66 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى, 4890 جۇمىس ورنى اشىلعان. جىل سوڭىنا دەيىن 14 كاسىپورىن اشۋ ءۇشىن 38,3 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر, وندا 2047 ادام تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
قالا اكىمى شىمكەنت قالاسى 2020 جىلى تمد ەلدەرىنىڭ مادەني استاناسى بولىپ انىقتالاتىنن اتاپ ءوتتى. تۋريستىك تارتىمدىلىقتى ارتتىرۋ ماقساتىندا «شىمكەنت» تسيتادەلىن قايتا قۇرۋ جانە «قوشقار اتا» وزەنىن اباتتاندىرۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن.
سونداي-اق, تالقىلاۋعا قر قارجى ءمينيسترى ب. سۇلتانوۆ, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ە. ساعاديەۆ, ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ب. بيسەنقۇلوۆ قاتىستى.
ءسوز سوڭىندا, پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ شىمكەنتتىڭ ءۇشىنشى مەگاپوليس مارتەبەسىندە بولعان ەكى ايدىڭ ىشىندە ۋاقىتىلى ءارى اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلعانىن اتاپ ءوتتى. جاڭا اگلومەراتسيانى بۇدان ءارى دە وسى قارقىنمەن دامىتا ءتۇسۋ كەرەك.
ءبىرىنشى كەزەكتە مەملەكەت باسشىسى بەس الەۋمەتتىك باستامادا اتاپ وتكەن مىندەتتەردى ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. ەكىنشىدەن, ستۋدەنتتەردى جاتاقحانالارمەن قامتۋ ماسەلەسىن باقىلاۋعا ۇستاۋ كەرەك. بۇل ىسكە اسىرىلۋى ءتيىس باستى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى, سەبەبى بارلىق وقۋ مەكەمەلەرى شىمكەنت قالاسىندا قالادى.
سونىمەن قاتار ب. ساعىنتاەۆ اگرارشىلاردى شاعىن نەسيەلەندىرۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ, سونىمەن قاتار گازبەن قامتۋ جانە ەكونوميكانى جاڭا دامۋ جولىنا شىعارۋ ماسەلەلەرىنىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
شىمكەنت اگلومەراتسياسى — قازاقستانداعى ادام سانى بويىنشا ەكىنشى جانە اۋماعى بويىنشا ءبىرىنشى, وڭتۇستىك ايماقتاعى تىرەك ورتالىعى. شىمكەنت اگلومەراتسياسىنىڭ اۋماعىندا 1,8 ملن ادام تۇرعىنى بار 367 ەلدى مەكەن بار. سونىمەن قاتار قالا تۇرعىندارىنىڭ سانى — 992,5 مىڭ ادام (55,1 %), اۋىل تۇرعىندارى — 808,5 مىڭ ادام (44,9%). قالا اۋماعى — 1162,8 مىڭ كم2. 2018 جىلعى 1 شىلدەدەگى مالىمەتتەر بويىنشا شىمكەنت ق. حالقىنىڭ سانى 1 005 996 ادام بولدى. 2018 جىلعى 6 ايداعى تۋ كورسەتكىشى 1000 ادامعا شاققاندا 25,17 قۇرادى (قر – 21,26).
جەتى ايدا ونەركاسىپتىك ءوندىرىس كولەمى 250,8 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, نكو 2017 ج. وسى كەزەڭىنە شاققاندا — 102,1%. ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا 2018 ج. 1337,7 ملن تەڭگە ءبولىندى, ونىڭ ىشىندە جۇمىسشى كادرلاردى قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك وقىتۋ ءۇشىن — 247,2 ملن تەڭگە, الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ ءۇشىن — 184,8 ملن تگ, جاستار ءىس-تاجىريبەسىنە — 618,3 ملن تگ, قوعامدىق جۇمىستارعا — 284,4 ملن تگ جانە ت.ب.
ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى باعىتىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا 2018 ج. قاڭتار–ماۋسىم ايلارىندا 829 ملن تەڭگە سوماسىنا 64 شاعىن نەسيە بەرىلدى. 2018 ج. قاڭتار–شىلدە ايلارىندا قالا بيۋدجەتى 63,8 ملرد تەڭگەگە ورىندالدى. قالالىق بيۋدجەتتىڭ ءوز كىرىسى 32,7 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, بولجامنىڭ ورىندالۋى — 106,9%. وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تۇسىمدەر 5470 ملن تەڭگەگە ارتقان.
