جاز ايلارىندا بالمۇزداق نارىعى ساتىلىم جاعىنان ءوزىنىڭ ماۋسىمدىق شارىقتاۋ شەگىنە جەتەدى دەسەك تە, بيىل بۇل سالادا ايتارلىقتاي ىلگەرىلەۋ بار. قازىر ەل نارىعىندا بالمۇزداققا دەگەن سۇرانىس بۇرىنعىدان دا ارتتى. جالپى العاندا, بۇل نارىق جىلىنا ورتا ەسەپپەن 2-3 پروتسەنتكە ءوسىپ وتىرادى. سوڭعى ۋاقىتتا قازاقستانداعى بالمۇزداق ءوندىرىسىنىڭ قۋاتى 7,5 پروتسەنتكە كوتەرىلدى, بۇل شامامەن 33 مىڭ توننا. ناتيجەسىندە وتاندىق وندىرۋشىلەر تاباندىلىق كورسەتىپ, يمپورتتىق تاۋارلاردى ىعىستىرا باستادى. قازىردىڭ وزىندە قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ءونىمنىڭ اراقاتىناسى سايكەسىنشە 60 جانە 40 پروتسەنتتى قۇرايدى.
جاقىندا وتاندىق بالمۇزداق ءوندىرۋدىڭ كوشباسشىسى بولىپ تابىلاتىن «شين-لاين» كومپانياسى الماتىدا باق وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسىپ, تەز ەريتىن بيزنەستىڭ بۇگە-شىگەسىمەن, شيكىزات ساپاسىمەن ءبولىستى.
بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە 20-دان اسا بالمۇزداق شىعاراتىن كومپانيا بار. «Euromonitor International» كومپانياسىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, «شين-لاين» كومپانياسى 36 پروتسەنتتىك ۇلەسپەن نارىق كوشباسشىسى بولىپ وتىر. بۇل كومپانيا وندىرىلگەن بالمۇزداق كولەمى, ونىڭ ەكسپورتى, ديستريبۋتسياسى, برەند سانى, ساپا ستاندارتتارى, سونداي-اق قۇقىقتىق سالاداعى قىزمەتى بويىنشا قازاقستانداعى №1 كاسىپورىن. تسەحتارى جىلىنا 13 مىڭ توننادان استام بالمۇزداق شىعارادى. قالعان وتاندىق وندىرۋشىلەر كورسەتكىشتەرىن بىرگە قوسقاندا عانا وسىنداي ناتيجەگە قول جەتكىزەدى.
اعىمداعى جىلدىڭ 7 ايداعى قورىتىندىسىن بىلتىرعى كەزەڭنىڭ كورسەتكىشىمەن سالىستىرعاندا, اتالعان كومپانيا وندىرگەن بالمۇزداقتىڭ ساتىلۋ دەڭگەيىنىڭ شامامەن 30%-كە وسكەنى بايقالدى. جاز مەزگىلىندە كومپانيا ەكسپورت ۇلەسىن ۇلعايتىپ, جاڭا سكۋپينگ, ياعني بالمۇزداق شارلارىن ساتۋ ساناتىنا شىعىپ, قالىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا تۇتىنۋشىلارعا ءونىمنىڭ جاڭا تۇرلەرىن ۇسىندى.
– ءبىز ساتىلىم كولەمى وسەتىنىن الدىن الا بولجاعان ەدىك. بۇل − بالمۇزداقتىڭ جاڭا تۇرلەرىن نارىققا شىعارۋدىڭ عانا ەمەس, ەكسپورتتىق الەۋەتتى جۇزەگە اسىرۋداعى ستراتەگيالىق ءادىس-ءتاسىلىمىزدىڭ ناتيجەسى. سيپاتى بويىنشا شىعىس ەلدەرىنىڭ, ال جاساۋ تەحنولوگياسى بويىنشا ەۋروپالىق ەلدەردىڭ ءونىمى بولاتىن, Bahroma جاڭا يننوۆاتسيالىق بالمۇزداعىنىڭ جاسالۋىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا ەلدەگى تۇتىنۋشىلاردىڭ عانا ەمەس, ەكسپورتتىق ەلدەردىڭ دە كوڭىلىنەن شىعۋعا كومەكتەستى. Bahroma بالمۇزداعىن ۇلكەن جەتىستىككە جەتكەن حالىقارالىق كورمەلەرگە بەلسەندى تۇردە قاتىستىرىپ, ونىڭ ىلگەرى جىلجۋىن كۇشەيتتىك. ناتيجەسىندە, ساتۋ قۇرىلىمىمىزداعى ەكسپورت ۇلەسىنىڭ ءوسۋى 10 پروتسەنتتەن اساتىن كورسەتكىشكە جەتتى, – دەيدى كاسىپورىن باسشىسى اندرەي شين.
قازىر بۇل كومپانيانىڭ ءونىمى رەسەيدە, ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ تاجىكستان, وزبەكستان, قىرعىزستان سىندى مەملەكەتتەرىندە, موڭعوليا مەن قىتايدا ساتىلۋدا. رەسەيدە ساتۋ ەكسپورتتى دامىتۋعا نەگىزگى ۇلەسىن قوستى – وتكەن جىلدىڭ كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 3 ەسە ءوسىپ, كومپانيا ەكسپورتىنىڭ شامامەن 60 پروتسەنتىن قۇرادى. قىرعىزستانعا جىبەرىلگەن ەكسپورت شامامەن 25 پروتسەنتتىك ءوسىم كورسەتتى. قىتايدا, موڭعوليا مەن وزبەكستاندا ساتىلۋى جۋىردا عانا باستالسا دا بۇل نارىقتارداعى ساتىلۋ الەۋەتى جوعارى.
– رەسەي مەن قىتاي نارىعىندا بالمۇزداق ساناتىنداعى ونىمدەر وتە كوپ, باسەكەلەستىك تە جوعارى. سوندىقتان ءبىزدىڭ كومپانيانىڭ الدىندا نارىق تالاپتارىنا ساي ءارى ەرەكشە تاۋار مىندەتى تۇردى. وسىنداي ونىمدەردىڭ قاتارىنا Bahroma بالمۇزداعىن, سونداي-اق تانىمال «بومبا» برەندى مەن كىلەگەي نەگىزىندە جاسالعان «ميشكا نا پوليۋسە» شىنايى ءپلومبيرىن جاتقىزۋعا بولادى. بۇل باستاپقى كەزەڭ عانا, كومپانيانىڭ كوشباسشىلىق سيپاتى ونىمدەرىمىزدىڭ بۇدان ءارى شەتەلدىك نارىقتارعا شىعۋى مەن ساتىلۋ دەڭگەيىنىڭ كەڭەيۋىنە جول اشتى. وسىلايشا, ءونىمدى ۋكراينا مەن كاۆكازعا ەكسپورتقا شىعارۋ جوسپارلانىپ, بۇل ماسەلە بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. ال بەلارۋس نارىعىندا ازىرشە سىناقتان وتۋدەمىز, – دەدى اندرەي شين.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
