زاۋىتتىڭ جوبالاۋى مەن قۇرىلىسىن «Caravan Resources» توبىنا كىرەتىن قازاقستاندىق كومپانيا ماماندارى ىسكە اسىردى. بۇگىندە وندىرىستىك ۇدەرىس سىنامالى رەجىمدە ىسكە قوسىلىپ, دايىن ءونىمنىڭ سىناق پارتياسى الىندى.
– 2016 جىلى جوبانى گەولوگيالىق بارلاۋ جاساۋدان باستاعان ەدىك, سونان سوڭ تەحنولوگيانى زەرتتەۋگە كىرىستىك. سونىمەن قاتار ءبىر مەزگىلدە جوبالاۋمەن اينالىستىق, – دەيدى «Sary-ArkaCopperProcessing» جشس-نا كىرەتىن «Caravan Resources» كومپانيالار توبى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى قايرات ساتىلعانوۆ. – ەكى جىلدا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ, بۇگىندە جوبامىزدىڭ قۇرىلىسىن اياقتادىق. جوبا جىلىنا 9 مىڭ توننا كاتودتى مىس وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ءونىم تۇگەلدەي ەكسپورتتالاتىن بولادى.
جاڭا زاۋىت حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي زاماناۋي ۇلگىدە سالىنىپ, جابدىقتالعان. اتاپ ايتقاندا, كاسىپورىن تسەحتارىندا «OUTOTEC» (فينليانديا), «BatemanAdvancedTechnologies LTD» (يزرايل, يتاليا), «TELESTACK Ltd» ( ۇلىبريتانيا), «DYNAPOWER LLC» (اقش), Metso توبى (فينليانديا) سەكىلدى وسى سالاداعى كوشباسشى كومپانيالاردىڭ وزىق ۇلگىدەگى تەحنولوگيالىق قۇرىلعىلارى ورناتىلعان.
ەرەكشە اتاپ وتەرلىگى, ءوندىرىس تولىعىمەن اۆتوماتتاندىرىلعان جانە «يندۋستريا 4.0» باعدارلاماسىنىڭ تالاپتارىنا ساي كەلەدى. اۆتوماتتاندىرۋ Outotec فين كومپانياسى جاساپ شىعارعان Proscon تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردى باسقارۋ جۇيەسى نەگىزىندە قۇرالعان.
بۇگىندە زاۋىتتا 550 ادام جۇمىس ىستەيدى. ولار نەگىزىنەن جاقىن ماڭداعى اۋدانداردىڭ تۇرعىندارى. جۇمىسكەرلەر ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. كاسىپورىن بازاسىندا تۇرۋعا ارنالعان بەس كورپۋس بار, جەكە اسحانا جۇمىس ىستەيدى.
زاۋىت قۇرىلىسى وبلىس اكىمدىگى مەن ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ بەلسەندى قولداۋىمەن جۇرگىزىلدى. كومپانيا قاراعاندى وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلىكتى قولداۋ كارتاسىنىڭ سۋبەكتىسى بولىپ سانالادى. سونىڭ ارقاسىندا وعان سالىقتىق جەڭىلدىكتەر جاسالعان. سونىمەن قاتار كومپانياعا قارجىلىق ينستيتۋتتار ۇلكەن قولداۋ كورسەتتى. ناقتى ايتار بولساق, «تسەسنابانك» 60 ملن اقش دوللارىنان استام سوماعا نەسيەلىك رەسۋرس ۇسىنعان.
اتاپ وتەرلىك تاعى ءبىر جايت, كاتودتى مىستى ءوندىرۋ ەندى شەتەلدىك مامانداردىڭ قاتىسۋىنسىز جۇزەگە اسىرىلادى.
– زاۋىتتى ءوز كۇشىمىزبەن سالدىق. دالىرەك ايتقاندا بۇل اۋقىمدى ءىستى تۇگەلدەي قازاقستاندىق ماماندار جۇزەگە اسىردى. ەندى مىنە, وبلىس اكىمىنىڭ, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ جانە «تسەسنابانكتىڭ» قولداۋىمەن زاۋىت ءوزىنىڭ جۇمىسىن سىنامالى رەجىمدە باستاپ وتىر, – دەدى قايرات ساتىلعانوۆ قۋانىشىن جاسىرا الماي.
جاڭا كاسىپورىن سىنامالى رەجىمدە ءوز جۇمىسىن باستاعان كۇنى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان قوشانوۆ «Sary-ArkaCopperProcessing» جشس-ىندا بولىپ, كاسىپورىننىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى. ءوڭىر باسشىسىنا مىس كەن ورنى, ۇگىتۋ-سۇرىپتاۋ كەشەنى, شوعىرلى سىلتىسىزدەندىرۋ ۋچاسكەسى مەن وندىرىستىك عيماراتتار – ەكستراكتسيا جانە ەلەكتروليز تسەحتارى كورسەتىلدى.
اكىم اڭگىمە بارىسىندا كاسىپورىننىڭ قورشاعان ورتاعا تيگىزەر زالالى بار-جوقتىعىنا باسا ءمان بەردى.
– بۇل ءوندىرىس ەكولوگيالىق تۇرعىدان قانشالىقتى قاۋىپسىز؟ قازىرگى بار قور قانشاعا جەتەدى؟ – دەپ سۇرادى ەرلان قوشانوۆ كومپانيا ديرەكتورىنان.
– ءبىرىنشى ساتى – مينەرالدى شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋ. ۇگىتۋ كەشەنى ءۇش ۇگىتۋ كەزەڭىنەن جانە ەكى جولاقتان قۇرالىپ سالىنعان. مۇندا دايىن ءونىم ۇگىتىلگەن كەن.ونى شوعىرلى سىلتىسىزدەندىرۋ ۋچاسكەسىنە جىبەرەدى. وندا 60 بىرلىكتەن قۇرالعان قويما كەشەنى ورنالاسقان. تسيكل تولىعىمەن تۇيىقتالعان, ياعني ەكولوگيالىق جاعىنان قاۋىپسىز. ءبىرىنشى ەكستراكتسيا تسەحىنا تۇسەتىن ەرىتىندى ءبىر ليترگە 45 گرامعا دەيىن بايىتىلادى. تسەح جارىلعىش جاعىنان قاۋىپسىز بولعاندىقتان قورعاۋ دەڭگەيى وتە جوعارى, ارنايى وتكىزگىشتىك رەجىم جانە اۆتوماتتى تۇردە ءورت ءسوندىرۋ جۇيەسى بار. ءبىز وندىرىستەگى قاۋىپسىزدىككە قاتتى ءمان بەرەمىز. ەڭ سوڭىندا ءبىز ەكىنشى ەلەكتروليز تسەحىنا جىبەرىلەتىن ەلەكتروليت الامىز. تەحنولوگيالار بويىنشا ايتارىم, دايىن ءونىم – كاتودتى مىس الۋعا بولاتىن مينەرالدى شيكىزاتتى مەتاللۋرگيالىق قايتا وڭدەۋدىڭ تولىق تسيكلى. كەن قورى 15-20 جىلعا جەتەدى, – دەپ مالىمدەدى «Sary-ArkaCopperProcessing» جشس ديرەكتورى رۋستام ءدۇسىپوۆ.
«Sary-ArkaCopperProcessing» جشس-عا كىرەتىن «Caravan Resources» كومپانيالار توبى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى قايرات ساتىلعانوۆتىڭ ايتۋىنشا, شىلدەنىڭ سوڭىندا دايىن ءونىمنىڭ ءبىرىنشى توپتاماسى الىندى. كاسىپورىن قازىردىڭ وزىندە ءىرى حالىقارالىق ترەيدەرلەردىڭ ءبىرى – Trafigura كومپانياسىمەن ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ جونىندە ءىرى كەلىسىمشارت جاساسقان ەكەن.
– بۇگىندە الەمدىك نارىقتا مىسقا سۇرانىس وتە جوعارى. سوندىقتان ەكسپورت جانە ساتۋعا قاتىستى ماسەلەلەر تۋىنداماۋى ءتيىس دەپ ويلايمىز. قازىر كاتودتى مىس وندىرۋمەن قوسا جوبامىزدى كەڭەيتۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرىپ جاتىرمىز, – دەپ قايرات ساتىلعانوۆ الداعى جوسپارلارىمەن ءبولىسىپ.
سارىارقانىڭ توسىندە سىنامالى رەجىمدە كاتودتى مىس ءوندىرىپ جاتقان جاڭا كاسىپورىن جوسپار بويىنشا جىل سوڭىنا دەيىن تولىق جۇمىس ىستەي باستايدى.
قايرات ءابىلدا,
«ەگەمەن قازاقستان»
