ايشىلىق الىس جەرلەردەن جىلدام حابار العىزعان» قازىرگى زاماندا ەڭبەكتەگەن بالادان, ەڭكەيگەن قارياعا دەيىن ينتەرنەتتىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىرعانى راس. ادامزات بالاسى بۇگىندە ءتۇرلى قۇرىلعىلاردىڭ كومەگىمەن سان سيپاتتاعى بايلانىستىڭ, سان قىرلى قارىم-قاتىناستىڭ, مول مۇمكىندىكتەردىڭ جەمىسىن كورىپ ءجۇر. ءيا, قارىشتاپ دامىعان اقپاراتتىق تەحنولوگيا عاسىرىنىڭ عاجايىبى كوپ-اق. ال سول عاجايىپتاردى قولدانۋدىڭ امالدارى ينتەرنەت ارقىلى جۇزەگە اساتىن بولسا, ەندىگىسى سول ينتەرنەتتىڭ دە ءتۇرلى دەڭگەيدەگى ساتىسى زامان قۋىپ جوعارىلاي ءتۇسۋى ءتيىس.
سەبەبى قازىرگى تەحنولوگيالاردىڭ تىڭ, زاماناۋي جەتىستىكتەرىن يگەرىپ, مۇمكىندىگىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەسكى ستاندارتتىڭ ءالى جەتە بەرمەيدى. قاراپايىم عانا مىسال, ۇيالى تەلەفوندار العاش شىققان كەزدەرى ونى تەك سويلەسۋ قۇرالى رەتىندە عانا پايدالاندىق, ەشبىر سىمعا قوسىلماي-اق الگى قۇرىلعىنىڭ كومەگىمەن سان مىڭداعان قاشىقتا تۇرعان ادامنىڭ داۋىسىن ەستۋ كەرەمەت جاڭالىق ەدى. ودان سوڭ سۋرەتتى حابارلامالار, ياعني sms-ءتىڭ ورنىن ممs-حابارلامالار باستى.
بۇدان ءارى جەتىستىك تىزبەگى جىل ساناپ جىلدامداي بەردى. ۇيالى تەلەفونداردىڭ ورنىن سمارتفوندار الماستىردى. سۋرەت تۇگىلى, بەينە بايلانىسقا دەيىن شىعۋعا مۇمكىندىك تۋدى. وسىلايشا ۇيالى بايلانىس جەلىسى پايدا بولعاننان باستاپ قازىرگى كۇنگە دەيىن جەدەل دامۋ جولىنان وتكەن بۇل سالادا, پايدالانۋشى قۇرىلعىلاردىڭ جاڭا تۇرلەرى – سمارتفوندار مەن پلانشەتتەر پايدا بولدى. ال ونىڭ جەتىلۋى وعان قوسىلاتىن ينتەرنەتتىڭ دە جىلدامدىق مۇمكىندىگىن ارتتىرۋدى تالاپ ەتەدى.
بۇل رەتتە, الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, ۇيالى بايلانىس ستاندارتتارىنىڭ جاڭا بۋىنى ءار 10 جىل سايىن ازىرلەنىپ وتىرادى. مىسالى, 1981 جىلى ءبىرىنشى ستاندارت – 1G پايدا بولىپ, الەمدى تامساندىرسا, 1992 جىلى 2G جەلىسى ىسكە قوسىلىپ, ادامزات اقىلىنىڭ ودان ءارى ارتقاندىعىن كورسەتتى. ال 2001 جىلى ول دا ەسكىرىپ, 3G فورماتىنا كوشتى. 2010 جىلدىڭ اياعىندا سول كەز ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىكتەردى جۇزەگە اسىراتىن 4G ستاندارتى ەنگىزىلدى. ال قازىر قولدانىستاعى 3G/4G شەشە المايتىن جاڭا تەحنولوگيالار پايدا بولا باستادى. ەندەشە 5G ستاندارتىنىڭ دا اۋىلى الىس ەمەس. بۇل 2020 جىلعا قاراي ەنگىزىلەدى دەپ كۇتىلۋدە.
نەگىزىنەن اتالعان ترەندتەردەن تىس قالماۋعا تالپىنۋ – ءار ەلدىڭ ماقساتى, العا ىلگەرىلەۋىنىڭ كورسەتكىشى. سوندىقتان وسى باستان سول دەڭگەيدى ۋاقتىلى يگەرۋدى ويلاپ, جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلۋى ءتيىس. بۇل تۇرعىدا ەلىمىز «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانى بەلگىلى.
بۇگىننىڭ وزىندە 4G فورماتىن يگەرىپ وتىرعان ەلىمىز كەلەسى ساتىعا دا ۋاقىتىندا كوشۋگە دايىن. مۇنى ۇكىمەت وتىرىسىندا اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ مالىمدەدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, 5G ۇيالى بايلانىسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىنا ەنگىزۋ حالىقارالىق ەلەكتر بايلانىسى وداعى 5G ستاندارتىن قابىلداعاننان كەيىن مۇمكىن بولماق. ال بۇل شەشىمدى 2019 جىلى ەگيپەتتىڭ شارم-ەش-شەيح قالاسىندا وتەتىن دۇنيەجۇزىلىك راديوبايلانىس كونفەرەنتسياسىندا قابىلداۋ جوسپارلانعان.
اعىمداعى جىلى مينيسترلىك وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىنىڭ دۋربان قالاسىندا وتەتىن ITU Telecom-2018 دۇنيەجۇزىلىك شاراسىنا, سونداي-اق بيىل بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ دۋباي قالاسىندا وتەتىن حالىقارالىق ەلەكتر بايلانىسى وداعىنىڭ كونفەرەنتسياسىنا قاتىسۋدى جوسپارلاپ وتىر. اتالعان شارالاردا الەم بويىنشا اقپاراتتىق كوممۋنيكاتسيالىق سالاسىنداعى يننوۆاتسيالىق شەشىمدەر, سونىڭ ىشىندە 5G تەحنولوگياسىن جەدەلدەتۋگە باعىتتالعان ىقپالدى پلاتفورما قامتىلادى. حالىقارالىق ەلەكتروبايلانىسى وداعى 5G ستاندارتىن قابىلداعاننان كەيىن عانا تەلەكوممۋنيكاتسيالىق جابدىقتاردى وندىرۋشىلەر قابىلدانعان ستاندارت بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ءتيىستى قۇرىلعىلاردى جاپپاي ءوندىرۋدى باستايدى.
ەلىمىزدىڭ اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى 2019 جىلدىڭ 2 توقسانىندا 5G ۇيالى بايلانىس تەحنولوگياسىن قاناتقاقتى تەستىلەۋدەن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. 5G ۇيالى بايلانىسىن تەستىلەۋ ءۇشىن مينيسترلىك جيىلىكتەردى ىرىكتەۋ جۇمىسىن استانا, الماتى قالالارىندا جانە اقمولا, الماتى وبلىستارىندا جۇرگىزۋدە. سونىمەن بىرگە قورعانىس مينيسترلىگىمەن كەلىسىلگەن جيىلىك رەسۋرستارى وپەراتورلاردىڭ بىرەۋىندە عانا 5G تەحنولوگياسىن تەستىلەۋدەن وتكىزۋ جەتكىلىكتى. ياعني مينيسترلىك جۋىق ارادا 5G ءموبيلدى بايلانىس تەحنولوگياسىن تەستىلەۋدەن وتكىزۋ ءۇشىن بايلانىس وپەراتورىن انىقتاماق.
«حالىق ەرتەڭ بىزگە 5G ستاندارتى نە ءۇشىن قاجەت دەپ سۇراۋى مۇمكىن. بۇل ەڭ الدىمەن جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتەدى. كەيبىر ساراپشىلار 5G قوسىلعان جاعدايدا پيلوتسىز كولىك جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك پايدا بولاتىنىن ايتىپ وتىر. مىسالى, بۇل 4G ءموبيلدى بايلانىس تەحنولوگياسىمەن سالىستىرعاندا جىلدامدىعى 40 ەسەگە ارتىق تەحنولوگيانى ۇسىنادى. ينتەرنەت ەش كەدەرگىسىز جۇمىس ىستەگەن جاعدايدا كوپتەگەن ارتىقشىلىققا قول جەتكىزەمىز. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە قاشىقتىقتان كۇردەلى وپەراتسيالار جۇرگىزۋگە قولدانۋعا بولادى. قاۋىپتى ايماقتاردا (كەن ورنىندا نەمەسە قۇرىلىس بارىسىندا) ەكسكاۆاتوردى, كراندى كابينەتتە نەمەسە ورتالىق باسقارۋ بولمەسىندە وتىرىپ-اق بەلگىلى قاشىقتىقتان باسقارۋعا مۇمكىندىك تۋادى», دەيدى 5G ستاندارتىنىڭ ارتىقشىلىقتارى جايلى د.اباەۆ.
شىندىعىندا, «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىنداعى وسى باعىتتار جۇيەلى جۇزەگە اساتىن بولسا ەل حالقىنا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ ساپاسى ارتادى. مەديتسينا, ءبىلىم بەرۋ, ونلاين ساۋدا مەن تاعى باسقا دا باعىتتار داميدى. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن نىعايتىپ, الەۋمەتتىك باعىتتاردىڭ وركەندەۋىنە ۇلكەن مۇمكىندىك بەرەدى. ساپالى ينتەرنەت اۋىل مەن قالا اراسىنداعى تەڭسىزدىكتى جويۋعا دا ىقپال ەتۋگە ءتيىس.
دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان»
