ەلورداداعى وقۋشىلار سارايىندا وتكەن ءبىلىم بەرۋ سالاسى ماماندارىنىڭ باسقوسۋى مۇعالىمدەر ءۇشىن جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىنا تىڭ سەرپىن جانە جۇمىس جوسپارىن وزىق يدەيالارمەن تولىقتىراتىن ءداستۇرلى كەزدەسۋ دەسە بولادى.
بيىلعى باسقوسۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى − عىلىمي كوممۋنيكاتسيا مەن حالىقارالىق دەڭگەيدەگى پراكتيكتەردىڭ تەحنولوگيالىق شەشىمدەرىنىڭ تيىمدىلىگىن تالداۋ نەگىزىندە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدەگى ۇلتتىق تاسىلدەمەنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ ەكەنىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون.
جيىندا سونىمەن قاتار ءار ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىندا ءبىلىم الۋشى تۇلعاسىن تابىستى الەۋمەتتەندىرۋ جانە تەڭ ءبىلىم الۋ مۇمكىندىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەتىن مۋلتيمادەني ءبىلىم بەرۋ ورتاسىن قالىپتاستىرۋ جايى ءسوز بولدى. جيىندى ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ اشىپ, ءىس-شاراعا مينيسترلىكتىڭ مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى شولپان كارينوۆا مودەراتورلىق ەتتى.
بۇگىندە ەلىمىزدە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسىندەگى ۇعىمدى كەڭەيتۋ جانە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىندا ينكليۋزيانى ءتيىمدى ەنگىزۋ بويىنشا ناقتى مودەل ازىرلەۋ وزەكتى. كەڭەستە ءسوز بولعانداي, ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى ىسكە اسىرۋ ماسەلەسىندەگى قيىندىقتار بالالاردان بۇرىن پەداگوگ-پسيحولوگتار مەن اتا-انالاردا تۋىندايدى.
سونىمەن قاتار ارنايى پسيحولوگ مامانداردىڭ تاپشىلىعى دا ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىگى بار بالالاردى جالپى ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە قوسۋعا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. ءوز كەزەگىندە وتباسىلىق ءبىلىم بەرۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى سوفيا ەۆدوكيموۆا مينيسترلىكتىڭ ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋگە دەر كەزىندە ءمان بەرىپ وتىرعاندىعىن ايتىپ ءوتتى. بىراق وسى رەتتە ەلىمىزدە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى وتباسى تاربيەسىمەن ۇشتاستىراتىن مامانداردىڭ تاپشىلىعىن ەسكەرمەۋگە بولمايدى.
س.ەۆدوكيموۆانىڭ ايتۋىنشا, ءاربىر مەكتەپتەگى پسيحولوگ مامان وتباسىلىق ءبىلىم بەرۋ ينستيتۋتىندا تاجىريبەلەرىن تەرەڭدەتۋى قاجەت. بۇل باعىتتا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن 500-دەي پسيحولوگ اتالعان ينستيتۋتتا ارنايى ءدارىس الۋدا. الايدا ونداي كۋرستاردى جىلدا وتكىزۋگە ينستيتۋت قاۋقارسىز. «وسى كۇنگە دەيىن ءبىز 1400-دەي پسيحولوگ مامان دايىندادىق. بىراق ەلىمىزدە ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن 147 مىڭنان استام بالاعا ول مامانداردىڭ وتە از ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى», دەيدى سوفيا لۆوۆنا.
بيىلعى ءىس-شاراعا 300-گە تارتا مۇعالىمدەر قاتىسىپ, ولارعا رەسەيدەن ارنايى شاقىرتىلعان پسيحولوگيا عىلىمدارىنىڭ پروفەسسورلارى ءدارىس وقىدى. شەتەلدىك عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, بولاشاقتا ەرەكشە وقىتۋدى قاجەت ەتەتىن بالالار جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە ءدارىس الۋى كەرەك. سەبەبى ولاردى قالىپتاستىراتىن نەگىزگى ينستيتۋت ەڭ ءبىرىنشى اتا-اناسى جانە ونىڭ ءوز قاتارى مەن ۇستازدارى. «بۇل باعىتتا ەڭ الدىمەن بالادان بۇرىن ولاردىڭ اتا-انالارىن وقىتۋ ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرگەن ءجون.
سايكەسىنشە اۋتيزم سياقتى بەلگىلەرى بار بالالاردى وقىتاتىن پەداگوگتەردى كوپتەپ دايىنداۋ بۇگىننىڭ باستى مىندەتى ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. بۇل پسيحولوگتاردىڭ اۋتيستىك سپەكتر بۇزىلىسى بار بالالاردى ودان ءəرى وقىتۋ ءۇشىن ولاردىڭ تىرەگى مەن قولداۋشىسى بولۋى ءۇشىن قاجەت. مۇنداي جاعداي رەسەيدە دە ماڭىزدى بولىپ وتىر. كەي وڭىرلەر بۇل سالانى ەركىن دامىتىپ جاتسا, كەي وبلىستاردا مامان تاپشىلىعى وزەكتى», دەيدى رەسەي ءبىلىم مينيسترلىگى ساراپتاۋ كەڭەسىنىڭ مۇشەسى البينا نەستەروۆا.
سونداي-اق تامىز كەڭەسىنە كەلگەن باسقا دا شەتەلدىك ساراپشىلار قازاقستاندا ينكليۋزيانى قولدانۋ بويىنشا مەكتەپتىڭ پسيحولوگيالىق قىزمەتىندە نەيروپەداگوگيكا ادىستەرىن ەنگىزۋدى ۇسىنادى. ودان بولەك ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ جاعدايىندا وقۋشىلاردىڭ وتباسىلارىمەن ءوزارا ارەكەتتەستىك ناتيجەلەرىن ارتتىرۋ جايى دا اڭگىمەگە وزەك بولدى.
استانادا باستالعان ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ تاقىرىبىنداعى پسيحولوگتەردىڭ كەزدەسۋىندە اباي اتىنداعى قازۇپۋ-ءدىڭ پسيحولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ءجاميلا نامازباەۆا مۇنداي يدەولوگيالىق نەگىزدەردى جۇزەگە اسىرۋدا ەلباسى ۇسىنعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ماڭىزى زور ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىنگى كوتەرىلىپ جاتقان ماسەلە ەرەكشە بالالارعا عانا ەمەس, وقۋ ۇلگەرىمدەرى تومەن, سونداي-اق مىنەز-قۇلقى بۇزىلعان بالالار ءۇشىن دە اسا ماڭىزدى. ولاردىڭ بارلىعى جالپى ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە بىرىكتىرىلۋى كەرەك», دەيدى ج.نامازباەۆا.
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»
