1916 جىلعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسكە 1936 جىلى 20 جىل تولۋىنا بايلانىستى كوتەرىلىس كوسەمى امانكەلدى يمانوۆتىڭ پورترەتىن سالۋ تۋرالى كومپارتيا شەشىم شىعارادى. شارۋانى اتقارىپ شىعۋ ماسكەۋ كوركەم سۋرەت ستۋدياسىنىڭ تۇلەگى, سۋرەتشى ءابىلحان قاستەەۆكە جۇكتەلەدى. ءسويتىپ ابەكەڭ 1939 جىلدان باستاپ باتىردىڭ پورترەتىن سالۋ ىسىنە كىرىسەدى.
بىراق باتىردىڭ ەشقانداي بەينەسى ساقتالماعان. ەندەشە, كورمەگەن ادامنىڭ سۋرەتىن قالاي سالادى؟ نە ىستەۋ كەرەك؟ ء«بىلىم جانە ەڭبەك» جۋرنالىنىڭ 1960 جىلعى ءبىرىنشى سانىندا ءابىلحان اعا: «امانكەلدى باتىردىڭ شىنايى بەينەسىن سومداۋ ءۇشىن, اۋەلى ونى كورگەن ادامدارمەن جولىعۋ ماقساتىندا تورعاي وڭىرىنە اتتاندىم» دەپ سۇحبات بەرىپتى.
ءسويتىپ ابەكەڭ باتىردىڭ تۋعان ەلىنە بارعان, كوزى ءتىرى ساربازدارىنا جولىققان. ولارمەن اڭگىمەلەسىپ, باتىرعا ۇقساستىعى بار-اۋ دەگەن 30 ادامنىڭ پورترەتىن سالىپ, 40-قا جۋىق ەتيۋد, دەتال جاساعان.
وسى ساپارى تۋرالى سۋرەتشى ءوزىنىڭ ەستەلىگىندە: «باتىردىڭ بەينەسىن ىزدەگەندە ەكى ءتۇرلى تاريحي ماتەريالعا سۇيەندىم. ونىڭ ءبىرىنشىسى: دوكۋمەنتتىك (ارحيۆتىك) ماتەريالدار, وندا امانكەلدىنىڭ سۋرەتتەرى بولماعانىمەن, ءوزى قۇرعان وتريادى, جۇرگىزگەن جۇمىستارى تۋرالى دەرەكتەر جازىلعان. سونداي دەرەكتەر جۇمىسىمدى تولىق ءتۇسىنىپ الۋعا قاجەت بولدى. ەكىنشىسى – باتىر تۋرالى حالىق اۋزىنداعى اڭىز-اڭگىمەلەر. ولار امانكەلدىگە بايلانىستى وقيعالاردى, ونىڭ ءتۇر-سيپاتىن, كەلبەتىن, ءىس-ارەكەتىن, مىنەز-قۇلقىن قولمەن قويعانداي ەتىپ ايتاتىن. وسىنداي ماتەريالداردى مول زەرتتەي كەلىپ, دۇرىس تۇيىندەگەندە, ىزدەگەن بەينەڭ ويداعىداي شىعاتىنىن بايقادىم» دەپ جازىپتى.
ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى, ءابىلحان قاستەەۆ 1939 جىلى باتىردىڭ پورترەتىن سالىپ, كەلەسى 1940 جىلدىڭ جازىندا تورعاي وڭىرىنە الىپ بارىپ, ادامدارعا كورسەتەدى. كورگەندەر «ۇقسايتىن سياقتى» دەگەندى ايتادى. الايدا, بۇل سۋرەتكە ءوزى قاناعاتتانبايدى. ءجۇزى ۇقساعانىمەن, قازاق حالقىنىڭ قاسيەتىنە ءتان تيپتىك بەينەسى اشىلماي قالعان. 1941 جىلى امانكەلدىنىڭ ەكىنشى پورترەتىن سالادى. ول دا قاناعاتتاندىرمايدى. 1943 جىلى ءۇشىنشى پورترەتىن فاس جانە پروفيلدىك باعىتتا سالىپ شىعادى. مۇندا بۇرىنعى ەكەۋىنە قاراعاندا باتىردىڭ كەلبەتى دارالانا تۇسەدى. مىنا گازەت بەتىندەگى سۋرەت وسى. بۇل پورترەتتى وسى جىلى الماتى قالاسىندا اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ فويەسىندە وتكەن سۋرەتشىلەر كورمەسىنە اكەلىپ قويادى. كورمەنى ارالاپ كورگەن ءالىبي جانگەلدين باتىر دوسىنىڭ سۋرەتىنە قاراپ تۇرىپ: «مىنا نۇسقا امانكەلدىنىڭ وزىنە وتە جاقىن. كەلبەت ۇقساستىعى, مىنەز ءبىتىسى, تيپتىك ەرەكشەلىگى مەن بەلگىسى كادىمگى ومىردەگى امانكەلدىنىڭ وزىندەي» دەپ ىقىلاس ءبىلدىرىپتى («قازاقستان سۋرەتشىلەرى». 1943 جىل, №2). كەلەسى 1944 جىلى امانكەلدىنىڭ تۋعان بالاسى ءشارىپ امانكەلدى ۇلى ورتالىق مۋزەي كورمەسىندە تۇرعان اكەسىنىڭ وسى بەينەسىن كورىپ, مەكەمەنىڭ قولتاڭبا كىتابىنا ء«ابىلحان اعانىڭ سالعان سۋرەتىنە قاراپ اكەمدى كورگەندەي اسەردە بولدىم» دەپ جازىپتى.
بىراق ءابىلحان اعا مۇنىمەن دە قاناعاتتانباي 1947 جىلى امانكەلدى باتىردىڭ جاڭادان تاعى ءبىر سۋرەتىن سالىپ شىعادى. بۇل سۋرەتتى قاز كسر مينيسترلەر كابينەتى بەكىتىپ, قاۋلى قابىلدايدى. ءبىزدىڭ قازىرگى تاڭدا «امانكەلدى يمانوۆ» رەتىندە تانىپ جۇرگەنىمىز وسى پورترەت.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
