قازاقستان 10 پايىز ۇلەس الدى

كەشە ۇكىمەت ۇيىندە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستان ۇكىمەتى مەن Karachaganak Petroleum Operating كونسورتسيۋمى اراسىنداعى پروبلەمالىق ماسەلەلەردى ۇيلەستىرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋ ءراسىمى ءوتتى. كەلىسىم-شارت بويىنشا قازاقستاننىڭ قاراشىعاناق جوباسىنداعى ۇلەسى 10 پايىزدى قۇرايتىن بولدى. قاراشىعاناق مۇناي كون­دەن­سا­تى كەنىشى الەمدەگى ءىرى كەن كوز­دەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ون­داعى سۇيىق كومىرسۋتەگىنىڭ قورى (مۇناي مەن كوندەنسات) 1,2 ملرد. توننادان استام گاز قورى 1,35 ترلن. تەكشە مەتردى قۇرايدى. جو­باداعى بريتيش-گازدىڭ ۇلەسى 32,5 پايىز, ادجيپ ۇلەسى 32,5 پايىز, شەۆرون 20 پايىز, سونداي-اق لۋكويلدىڭ ۇلەسى 15 پايىز دەڭ­گەيىندە. قازاقستان ۇكىمەتى قارا­شى­عاناق جوباسىنداعى اتالمىش مەردىگەر كومپانيالارمەن 2009-2011 جىلدار ارالىعىندا بىرقا­تار داۋلى ماسەلەلەر بويىنشا ۇزاق كەلىسسوزدەر جۇرگىزگەن بو­لا­تىن. 3 جىلعا سوزىلعان تالاس-تارتىس ناتيجەسىندە قازاقستان 10 پايىزدىق ۇلەسكە قول جەتكىزدى. مۇنىڭ سىرتىندا 100 ملن. دوللار سالىقتىق نارازىلىقتار تولە­نە­تىن بولدى. بۇل ماڭىزدى قۇجاتقا مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ, «بيدجي گرۋپ» كوم­پا­نياسىنىڭ اتقارۋشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەشلي اللانزە, «ەني» كوم­پا­نياسىنىڭ باس وپەراتسيالىق دي­رەكتورى كلاۋديو دەسكالتسي, سونداي-اق قر قارجى ءمينيسترى بولات جامىشەۆ, «لۋكويل» كوم­پا­نيا­سىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى اندرەي كۋزياەۆ, «شەۆرون» كوم­پا­نيا­سىنىڭ باسقارۋشى دي­رەكتورى سكوتت دەۆيس قول قويدى. قۇجات بويىنشا كونسورتسيۋم بۇدان بۇ­رىنعى كەلىسپەۋشىلىكتەردى رەتتەۋ ماقساتىندا قا­راشىعاناق جوبا­سىن­داعى 5 پايىز ۇلەسىن قازاق­ستان پاي­دا­سىنا بەرۋگە, سونداي-اق نارىق­تىق باعا بويىنشا قو­سىم­شا تاعى 5 پايىز ۇلەستى ساتۋعا كەلىستى. وسىلايشا قازاقستاننىڭ جوباعا قاتىسۋ ۇلەسى 10 پايىزعا دەيىن جەتكىزىلدى. قول قويۋ راسىمىنەن سوڭ مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭ­باەۆ جۋرناليستەرگە ارنايى باس­پا­سوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى مۇددەسى تۇرعىسىنان الاتىن بولساق, 5 پاي­ىز ۇلەستى مەملەكەتتىك ورگان­دار­دىڭ نارازىلىعىن رەتتەۋگە الماستىراتىن بولدىق. قالعان 5 پايىزىن رىنوكتىق باعامەن ەش سالىقسىز 1 ملرد. دوللارعا ساتىپ الاتىن بولامىز. ناتيجەسىندە, «قازمۇنايگاز» ۇك» اق 10 پاي­ىز­دىق ۇلەسپەن جوبانىڭ قاتى­سۋ­شىسىنا اينالىپ وتىر. «قاز­مۇنايگاز» اق وسى 5 پايىزدى ساتىپ الۋ ءۇشىن كونسورتسيۋمنان زاەم الادى. سونىمەن قاتار, بۇعان دەيىن بىزدە كەدەندىك باج سالىعى بويىنشا كەلىسپەۋشىلىكتەر تۋىن­داعان بولاتىن. كونسورتسيۋم وسى كەدەندىك تولەمدەردى تولەمەيتىن بولدى. بۇل مەملەكەتتىك بيۋدجەت پەن ۇلتتىق قورعا قارجى ءتۇسى­مى­نىڭ تومەندەيتىندىگىن بىلدىرمەيدى. قولدانىستاعى كەلىسىمدە ادىلدىك يندەكسى دەگەن بار. وسى يندەكس ارقىلى اتالمىش تولەمدەر پايدا تۇسىرەتىن مۇنايدى ارتتىرۋ ارقى­لى وتەلەتىن بولادى, دەدى ساۋات مىڭباەۆ. كونسورتسيۋم «قاز­مۇناي­گاز» اق-قا 3+3 جىل شار­تىمەن 1 ملرد. دوللار زاەم بەرەتىن بولدى. قمگ وسى زاەمدى جو­باداعى 10 پايىزدىق ۇلەستەن ءتۇ­سە­تىن قارجى ەسەبىنەن جانە قىز­مەت كورسەتۋ ارقىلى وتەيتىن بو­لادى. سونىمەن قاتار, قازاقستان جوباعا قاتىسۋشى رەتىندە كىرە وتىرىپ, كاسپي قۇبىر جەلىسى كونسورتسيۋمىنا جىلىنا 0,5 ملن. توننا كولەمىندە قوسىمشا كۆوتا بولۋگە كەلىستى. بولاشاقتا بۇل كۆوتا جىلىنا 2 ملن. تونناعا دەيىن ارتپاق, دەدى مينيستر. ال قارجى ءمينيسترى بولات ءجا­مىشەۆ قاراشىعاناق جوباسى بوي­ىنشا 500 ملن. اقش دول­لا­رى­نان استام سالىقتىق نارازى­لىق­تاردىڭ 100 ميلليون دول­لا­رى­نا جۋىعى تولەنەتىندىگىن جەت­كىزدى. قارجى ءمينيسترى قول قوي­ىل­عان كەلىسىم-شارتقا باي­لانىس­تى قازاقستاننىڭ ۇتىمدى جاع­داي­دا ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. ۆەنەرا تۇگەلباي.