ادەبيەت • 13 ماۋسىم, 2018

كوكبورى مۇباراك. كوزىڭدەي ءمولدىر…

1070 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
كوكبورى مۇباراك. كوزىڭدەي ءمولدىر…

ىسىق

بوزسالقىن بالانىڭ قانىندا جاتقان ولەڭدەي,

بوزكۇلگىن بەتتى ارۋدى ىڭكار قىپ تۇرعان دەنەمدەي,

ساۋساعىمنىڭ ۇشى كۇپ-كۇلگىن,

كۇن مۇندا شىعادى دەگەندەي.

كىرلەپ تۇر يەگى, اتتەڭ, اناۋ ءبىر مارالدىڭ,

انەۋ ءبىر اققۋ بويكۇيەزدەنىپ ازەر تاراندى.

جارتاستار ءالى ۇكىشە تۇر عوي سالپيىپ,

كەش جەتكەنى-اي تاڭ دەگەن سۇلۋ حاباردىڭ.

انامداي سەرگەك ويانىپ تاڭدى سيپالاي باستايمىن, 

شەكەمە قاتىپ بوزقىراۋلاتتى تاستاي مۇڭ.

قارتايدىق دەدى بۇگىن تاڭ نەگە سالبىراپ,

كۇننىڭ قىزىل باسىن ەندەشە بالىقتىڭ الدىنا تاستايمىن. 

شورتاندار بەتەر شۋلادى...

قىزىل بالىقتار باسىن كەپ سۇيەپ تىڭدادى...

كۇندە دىبىس جوق, تەك عانا ىستىق جۇرەك بار,

تاۋلىگىنە تۇرعان ءبىر قاعىپ....

كوكجيەك

ەي, كوكجيەك,

كوزىڭدى ءمولدىر جۇلقىعان بۇلاق,

كوز جاسىڭ كەتتى جىلقىداي قۇلاپ.

قوپ-قوڭىر جاس قوي, شىركىن-اي, مىناۋ,

قوزعالىپ قالدى شىرپىداي سۇراق.

قىپ-قىزىل دالا تۇلكىدەي قۇلاپ,

جارق ەتتى كوكتەن كۇركىرەي شۋاق.

ساۋساعىمدى سۋعا سۇققىلاپ قويام,

قارا كوز كولدى كىرپىدەي سىناپ.

قارالا بۇركىت اقيىق پا ەدى,

قالبالاڭداپ ءجۇر تاريحقا ەنىپ.

قۇزار شىڭنىڭ ۇشىن مىتادى-اي كەلىپ,

بورباس شىڭداردى زاعيىپ كورىپ.

ءتۇسىنىپ مۇندا قارا كوز اسپان,

قۇشاعىنان كولگە شاعالانى اشقان.

كەرەگەگە ىلىنگەن كوبەلەك قۇساپ,

تولقىنعا مالىنىپ جاعالاۋدا اسپان. 

تولقىننىڭ ءوزىن جارىم با دەيمىن,

شاشالىپ ءسۇيىپ اۋىردى-اۋ ويىم.

قارا دوڭدەر بەينە اڭىرعان قويىم,

ءدوڭ ۇستىندە كوكشىل ولەڭگە قاراپ

قاقشيىپ تۇرار ساعىنعان مويىن.

شابىت ءتۇنى

جيرەن الا جولبارىس كىسىنەگەن,

سول ءبىر ءتۇنى جىلقىعا اينالعانداي.

بۇل جولبارىس بەس-التى جاس كىشى مەنەن,

ال, تۇرقىنا قاراعاي ويلانعانداي.

سول ءتۇنى ول جىلقىشا بۇرالاڭداپ,

قۇيرىعى دا ەپپەنەن شاشاقتالدى.

كۇمىس جالدار موينىنان سىعالاڭداپ,

پاي, پاي, قانداي راحات, جاساپ قالدى.

سول ءتۇنى ونىڭ جونىنا بالا ءمىندى,

قارعىپ ەمەس, اڭقيىپ مىنگەن باياۋ.

قايتسەم دەيمىن وسى ءبىر قاراعىمدى,

ول بالا ەمەس, ءبىر شۋماق ولەڭ ەدى-اۋ جۇرگەن جاياۋ.

ال, جولبارىس ىشقىنىپ ايقايلايدى,

تارعىل-تارعىل دەنەسى تۋلاقتانىپ.

ۇستىندەگى شوق بالا تاڭعالمايدى,

تەك جۇگەنىن تارتادى ىرعاپ قالىپ.

سول ءبىر ءتۇنى جولبارىس جىڭىشكەرىپ,

جالعىز تارماق جۇندەس ءبىر ولەڭ بولدى.

مەن دە ءوزىمدى سول ءتۇنى تىنىش كورىپ,

بۇل تارماقتى جۇيكەمە تەرەڭ كومدىم.

 

قابانبايىمنىڭ جۇپارى

باقباقتاي جەتى كۇن كەلىپ ,

دۇركىرەپ تۇردى تولعانىپ.

جۇرەگىمە باسىن سۇيەي قالىسىپ بىردە بۇل,

جارىمنىڭ, ءتىپتى, سوزدەرىن ساۋلەگە اكەتتى وڭعارىپ.

دالادان يىستەر تۇتانىپ,

جۋساننىڭ ءتۇرلى اجەسى ەڭكەيىپ ماعان تاراتار.

ساۋىتىمنىڭ بارلىق بەتتەرى ءيىسسىز قاپ قانشا جۇتادىم,

ريزا بولعان قولدارىم يىستەرگە التىن ساداقتىڭ ايشىقتى وعىن ءدال اتار.

يىستەرگە اتام جەبەمدى,

ريزا بولعان كۇيىم بۇل!

ءتۇرلى-ءتۇرلى جۇپاردىڭ بارىسىنە بۇرام دەنەمدى,

جۇپارلار, بارىڭە ريزا بولىپ وق اتام,

سەندەرمەن ۇقساس كيىندىر.

وق تۇسكەن سايىن جۇپارلار,

ساۋساعىڭنىڭ ءيسىن, مىنەكەي, الىپ قالدىق دەپ تولعاندى.

جۇپاردىڭ ءتىپتى بالالارىن دا جۇتارما,

بارلىق ساۋساعى اشىلىپ كەتكەن ورماننىڭ.

ساۋىتىم, ءتىپتى, ريزا,

ۇپ-ۇقساس يىسكە تويىنىپ,

جاۋلاردىڭ ءتۇرلى وقتارى يسىمە كەتتى قاقالىپ.

باقباق داۋىستى اسپاننىڭ ءانى قويىلىپ,

اتامىن وقپەن كەمپىرقوساقتىڭ بىلجىراپ كەتكەن ماقالىن...

ساعىندىم عوي

ق ۇلىپتاسىم سەكىلدى سۋىق اسپان, 

جون ارقاما تيگەندە, 

ساعىندىم عوي!..

جون ارقاما ۇرىلعان قامشى جاڭبىر,

جىلاي سالسا قايتادان,

ساعىندىم عوي!..

قارا جولدار قولىما دومالاپ كەپ,

سەنىڭ شاشىڭدى يىرسە,

ساعىندىم عوي!..

بولمە ىشىندە ەسىمىڭ قالىقتاپ كەپ,

شىراق جاققا ۇمتىلسا,

ساعىندىم عوي!..

شاڭقان نۇرعا كوزىمدى جىپسيتا اشىپ,

قابىرىمنان ويانىپ ساعىندىم عوي!..

دالالاردىڭ ءبارىن دە تالىقسىتىپ,

ساعىنىش بوپ شايقالىپ اۋىردىم عوي!..

ساعىندىم عوي!..

جۇرەگىمدى ۇناتپاي ساعىندىم عوي!..

 

بالا مىسىق

اۋىلىمدا جاۋعان بالا جاڭبىردىڭ,

سۇندەتتەلدى-اۋ كەسەمە كەپ تامشىسى.

سىزدىقتاتىپ وتە شىقسام,

جول شەتىندەگى اعاش تا,

مايدا ءتىلىن قان-جوسا قىپ شىعاردى.

مارحۇم انام جىبيتىندەي جاڭبىرعا,

قابىرىنىڭ ءىشىن سيپاي باستادى.

تۋلاقتاي بوپ قاتقان جاسىڭ جاڭبىردا,

ءدۇر-ءدۇر قاعىپ قايتا باستان تۋىلدى.

ءدۇر-ءدۇر قاققان بۇلبۇلدار دا شاشىراپ,

سىڭبە اتانعان رۋىنا – تامشىنىڭ.

مەن تۋعاندا قىزىل وكشەم تاس بالعاداي جاڭعىرىپ,

شەكارانىڭ ۇرا بەردى-اۋ قازىعىن. 

سەن تۋعاندا اققۋ قۇستار مامىق كولدى كيمەلەپ,

قاناتىنان تاراپ ءسۇزىپ سۋ استىنا دۇنيەنىڭ -

سىمباتتى ءبىر جىگىت ەتىپ جىبەرىپتى جارىعىن.

تارعىل قابات مىسىقتاي بوپ كەۋدەم الدىن قاسىنىپ,

ولەڭگە ەرىپ جوعالعان عوي نۇكتە بوپ...

تارعىن سۋلار شاشىراسا بەتىمە,

تۇكتەرىنەن ەسىپ العان ولەڭىم -

شالا جانسار جولبارىس بوپ ءشىريدى.

تۋلاقتاي كۇن كوكتىڭ بەتىن جۇباتىپ,

تاعى دا سول جاسىما كەپ سىلكىندى.

دالا تۇگەل اق قاراعاي, شوشىتىپ...

بالا مىسىق جاڭبىردىڭ كوز جاسىنا ۇيمەلەپ –

ءتۇنى بويى ءاليحاندى ەسكە العاندا,

مەن سول ءتۇنى ۇيىقتاپ شىعىپ وكىندىم!..

سوڭعى جاڭالىقتار