قازاقستان • 01 ماۋسىم, 2018

سۋديالاردىڭ سويلەۋ مادەنيەتى ارتادى

1760 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر قوعاممەن ديالوگ جۇرگىزۋدى ۇيرەنۋى, ەل تۇرعىندارىمەن تۇسىنىكتى تىلدە سويلەسۋدى, جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ ءمان-ماڭىزى مەن ناتيجەسىن ءتۇسىندىرۋدى ۇيرەنۋى ءتيىس دەگەن تاپسىرماسىنا ساي كەشە جوعارعى سوتتا «سوت ريتوريكاسى: وقىتۋ جانە تاجىريبە ماسەلەلەرى» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا العاش رەت ءوتتى. جانە بۇل كونفەرەنتسيا ينتەرنەتتە ونلاين-رەجىمدە كورسەتىلدى.

سۋديالاردىڭ سويلەۋ مادەنيەتى ارتادى

سول ونلاين-رەجىمنەن بايقا­عانى­مىزداي, كونفەرەنتسيا «سوت­تاعى سەنىم مەن سويلەۋ ونەرى» جانە «سوتتاعى سويلەۋ مادەنيەتى – قۇقىقتىق ءبىلىم ساپاسىنىڭ كورسەتكىشى» اتتى ەكى سەسسيادان تۇردى. ءبىرىنشى سەسسيا بارىسىندا جوعارعى سوت توراعاسى جاقىپ اسانوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى قۋانىش سۇلتانوۆ, ا.س.پۋشكين اتىنداعى ورىس ءتىلى مەملەكەتتىك ينستيتۋتىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى (ماسكەۋ ق.) ۆلاديمير اننۋشكين, جازۋشى بولات بوداۋباي, م.ۆ.لو­مونوسوۆ اتىنداعى ممۋ فيليا­لى­نىڭ پروفەسسورى نۇرسۇلۋ شايمەردەنوۆا بايانداما جاسادى. ج. اسانوۆ سوت جۇيەسىنىڭ ەڭ باستى ءارى دارا ءونىمى – سوت اكتىسى ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. بىراق وعان قاتىستى نارازىلىق كوپ. كوبىنەسە ادامدار ونىڭ مازمۇنىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن قوسىمشا قارجى مەن ۋاقىت جۇمساي وتىرىپ, زاڭگەرلەرگە جۇگىنۋگە ءماجبۇر. سوندىقتان وسى جىلعى ناۋرىز-ءساۋىر ايلارىندا وتكەن جوعارعى سوتتىڭ جالپى وتىرىسىندا ازاماتتىق, اكىمشىلىك جانە قىلمىستىق ىستەر بويىنشا سوت اكتىسى قانداي بولۋى تيىستىگى جازىلعان نورماتيۆتىك قاۋلىلار قابىلدانعان بولاتىن.

بۇل جاڭالىقتىڭ نەگىزى – ءاربىر سوت شەشىمىنىڭ مازمۇنى ايقىن ءارى تۇسىنىكتى بولۋى كەرەك, وندا ىسكە قاتىسى جوق ارتىق اقپارات بولماۋى ءتيىس. ءاربىر ايتىلعان ۋاجگە سۋديا ءوزىنىڭ انىق دايەكتەلگەن ۇستانىمىن ءبىلدىرۋى شارت. بۇعان قوسا, سوت شەشىمى جاريالانعاننان كەيىن سۋديا مىندەتتى تۇردە تاراپ­تارعا قاراپايىم ءارى تۇسىنىكتى تىلدە نەلىكتەن ول ءدال وسىنداي شەشىم قابىلداعانىن ءتۇسىندىرۋى ءتيىس. بۇل سۋديالارعا جازباشا ماتىن­دەردى دايىنداۋ, كوپ­شىلىك الدىندا سويلەۋ, داۋلاسىپ جۇرگەن ادامدار اراسىندا ءبىتىم ورناتۋ بو­يىنشا ءبىلىم مەن پراكتيكالىق داعدىلارعا قاتىستى قويىلاتىن تالاپتاردى ارتتىرادى. سوعان وراي ج.اسانوۆ سوت ريتوريكاسى سوت تورەلىگىن ءتيىم­دى جۇزەگە اسى­رۋ­دىڭ, قوعامدا داۋ­دى ازاي­تۋ­دىڭ كىلتى جانە ادام­دار­دىڭ سوت جۇيەسىنەن كۇتەتىن ناقتى تالاپ-تىلەكتەرىنە دەگەن جاۋاپ ەكەن­دىگىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. 

ودان ءارى سپيكەرلەر زاڭگەر ءسوزىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى, زاڭ شىعارۋ ءتىلىنىڭ ەرەكشەلىگى جانە ريتوريكا, زاڭگەرلەردى دايارلاۋ سالاسىنداعى كوممۋنيكاتسيا مەن ءسوز سويلەۋ مادەنيەتىنىڭ تۇرلەرى سەكىلدى تاقىرىپتار بو­يىنشا پىكىر الماستى. بۇعان قوسا, بيلەردىڭ شەشەندىك ونەرىنىڭ ما­ڭىز­دىلىعى, زاڭگەرلەر ءسوزى­نىڭ سەنىمدى بولۋى جانە ساپالى سوت اكتىسى تۋرالى ماسەلەلەر كوتەرىلدى. ال ەكىنشى سەسسيادا ەلىمىزدەگى زاڭگەرلىك ءبىلىم بەرۋدىڭ قازىرگى جاي-كۇيى مەن زاڭگەر­لىك ءبىلىم ستاندارتتارى, قوعام­نىڭ جوعارى كاسىبي زاڭگەرلەر­گە دەگەن سۇرانىسى تالقىعا سالىندى. پىكىرتالاس بارىسىندا ادۆوكات ميحاەل كۆيرينگ زاڭگەرلەردى دايارلاۋداعى ەۋروپا تاجىريبەسىمەن ءبولىستى. 

ءىس-شارا بارىسىندا «جاڭا ۇلگى­­دەگى ۇزدىك سوت اكتىسى» رەس­پۋب­ليكالىق كونكۋرسىنىڭ قورى­تىندىسى ايتىلدى. وعان 45 سوت, 78 سۋديا مەن 5 مامان قاتىسقان بولاتىن. جۇمىستار «مەملەكەتتىك تىلدەگى ۇزدىك سوت شەشىمى», «ورىس تىلىندەگى ۇزدىك سوت شەشىمى» اتالىمدارى بو­يىنشا ۇسىنىلدى. ەندى بۇل سوت اكتىلەرىنىڭ ۇزدىك نۇسقالارى ءتيىستى جيناققا ەنگىزىلەدى. ول سۋديالاردىڭ سوت شەشىمدەرىن ازىرلەۋ داعدىلارىن جەتىلدىرۋىنە باعدار بولادى. ال اتالعان فورۋم قازاقستانداعى ف.ەبەرت اتىنداعى قورمەن بىرلەسىپ ۇيىمداس­تىرىلىپتى. وعان جوعار­عى جانە جەرگىلىكتى سوتتاردىڭ سۋديالارى, پارلامەنت ءماجىلىسى­نىڭ دەپۋتاتتارى, سوت تورەلىگى اكا­دە­مياسىنىڭ باسشىلىعى, «اتامەكەن» ۇكپ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ, ادۆوكاتۋرانىڭ, جازۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلدەرى, حالىقارالىق ساراپشىلار, فيلولوگ-عالىمدار, قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرلەرى قاتىستى. 

الەكساندر تاسبولات,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار