بۇرىنعى ۋرۋگۆاي
جازبامىزدىڭ كىرىسپە سوزىندە ۋرۋگۆاي فۋتبولدان الەم چەمپيوناتىن باستاپ بەرگەنىن ايتىپ قالدىق قوي. حالىقارالىق فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ العاشقى باسشىلارىنىڭ ءبىرى, الەمدىك دوپ دوداسىن ۇيىمداستىرۋ يدەياسىنىڭ اۆتورى جيۋل ويمە 1929 جىلى ءبىرىنشى الەم چەمپيوناتى ۋرۋگۆايدا وتەتىنىن ايتقانىمەن, وعان قانداي قۇرامالاردى قاتىستىراتىنىن بىلمەي باسى قاتقان ەدى. ءتىپتى ەۋروپانىڭ الپاۋىت قۇرامالارىنىڭ تالايى فۋتبولشىلاردى اپارىپ-اكەلۋگە قارجى تاپشى دەگەن سەبەپتى كولدەنەڭ تارتىپ, قاتىسۋدان باس تارتا باستادى.
چەمپيونات باستالۋعا ەكى اي قالعاندا دا فۋتبولى قاتتى دامىعان قارت قۇرلىقتان بىردە-ءبىر كوماندا اتلانت مۇحيتىن كەسىپ, العاشقى چەمپيوناتقا بارعىسى كەلگەن جوق. بۇل جاعداي ۋرۋگۆايلىقتاردىڭ ءتىپتى كوڭىلدەرىنە تيگەنى انىق. ويتكەنى ۋرۋگۆاي 1924 جانە 1928 جىلدارى مۇحيت كەشىپ, پاريج بەن امستەردامدا وتكەن وليمپيا ويىندارىنا بارۋعا تاۋەكەل ەتتى. ەۋروپالىقتارعا نەگە ولاي جاساماسقا؟
اقىرى ۋرۋگۆايلىقتار كوماندالاردىڭ بۇكىل جاتىن ورنىن, ءىشىپ-جەمىن عانا ەمەس, كۇللى كەلۋ-كەتۋ جول قاراجاتىن دا ءوز موينىنا الاتىنىن ايتقان سوڭ عانا تيىن ساناپ قالعان ەۋروپالىقتار كونگەن سىڭاي تانىتتى. بىراق 1930 جىلدىڭ 29 ماۋسىمى كۇنى ۋرۋگۆايدى بەتكە العان كەمەگە ريمە تەك ءتورت قۇرامانىڭ – فرانتسيا, رۋمىنيا, يۋگوسلاۆيا جانە بەلگيا فۋتبولشىلارىن عانا وتىرعىزا الدى. بۇلار سول كەزدە ەۋروپانىڭ ورتاشا دەڭگەيدەگى كوماندالارى ەدى. ولارعا سولتۇستىك امەريكانىڭ 7 وكىلى قوسىلدى. ءسويتىپ العاشقى بىرىنشىلىككە 13 كوماندا قاتىستى.
13 كوماندا قاتىسقان تۇڭعىش الەم چەمپيوناتىندا قۇرامالار 18 ويىن وتكىزدى. قاقپاعا 70 دوپ سوعىلىپ (ورتا ەسەپپەن ءار ويىنعا 3,89 گولدان كەلەدى), ءتورت پەنالتي بەلگىلەندى. ونىڭ ۇشەۋى سوعىلعان جوق. تۇڭعىش چەمپيوناتتىڭ فينالىنا جارىس قوجايىندارى ۋرۋگۆاي مەن ارگەنتينا قۇرامالارى شىقتى. تارتىستى وتكەن ويىندا ۋرۋگۆاي قۇراماسى قارسىلاستارىن 4:2 ەسەبىمەن جەڭىپ, فۋتبولدان العاشقى الەم چەمپيونى اتاعىن جەڭىپ الدى. ال 1950 جىلى برازيليادا وتكەن دوپ دوداسىندا ۋرۋگۆاي اراعا 20 جىل سالىپ ەكىنشى رەت باس بايگەگە قول جەتكىزدى. سول جىلدان بەرى ۋرۋگۆايلىقتار الەم چەمپيوناتىندا توپ جارا الماي كەلەدى. قازىرگە دەيىنگى ەڭ ۇزدىك ناتيجەسى – ءتورتىنشى ورىن. 1954, 1970 جانە 2010 جىلدارعى الەم چەمپيوناتتارىندا جارتىلاي فينالدا جەڭىلىپ, ءتورتىنشى ورىندى قاناعات تۇتقان.
ۋرۋگۆاي قۇراماسى ەكى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋدان باس تارتىپ (1934, 1938), التى رەت الەم بىرىنشىلىگىنىڭ ىرىكتەۋ كەزەڭىنەن وتە الماعان. سوڭعى رەت ءتورت جىلدىقتىڭ باستى دوداسىنا 2014 جىلى (برازيليا) قاتىسىپ, 1/8 فينالدا كولۋمبيا قۇراماسىنان (0:2) جەڭىلگەن. حامەس رودريگەستىڭ ەكى گولى ۋرۋگۆايلىقتاردى ۇيلەرىنە ەرتە قايتارعان-تىن.
بۇگىنگى ۋرۋگۆاي
ۋرۋگۆاي قۇراماسى بيىلعى الەم چەمپيوناتىنا وڭتۇستىك امەريكا ايماعىنان ىرىكتەۋ كەزەڭىنە قاتىسىپ, 10 قۇرامانىڭ ىشىندە برازيليادان كەيىنگى ەكىنشى ورىندى يەلەندى. ءسويتىپ رەسەيدەگى چەمپيوناتقا تىكەلەي جولداما الدى. قۇرامانىڭ قازىرگى جۇلدىزدارى – لۋيس سۋارەس («بارسەلونا») پەن ەدينسون كاۆاني (پسج). سۋارەس بۇگىنگە دەيىن قۇراما ساپىندا 97 ماتچ وتكىزىپ, 50 گول سالعان. ال كاۆاني 100 ويىندا 42 دوپ ەنگىزگەن.
قازىرگى تاڭدا ۋرۋگۆايدى بىلىكتى باپكەر وسكار تابارەس جاتتىقتىرادى. 71 جاستاعى مامانمەن ۋرۋگۆاي قۇراماسى ءۇشىنشى مارتە الەم چەمپيوناتىنا قاتىس-
قالى تۇر. وسكار تابارەس ەڭ العاش ۋرۋگۆاي قۇراماسىمەن بىرگە 2010 جانە 2014 جىلدارعى الەم بىرىنشىلىكتەرىنە قاتىسقان ەدى. ەكەۋىندە دە فينالعا جەتە الماعان. ال بيىل فينالعا دەيىن جەتۋدى ارماندايدى. سونداي-اق وسكاردىڭ قول استىندا ۋرۋگۆاي 2011 جىلى امەريكا كۋبوگىن يەمدەنگەن.
فۋتبول ماماندارى قازىرگى ۋرۋگۆاي قۇراماسىن «ا» توبىنىڭ ءسوزسىز ۇزدىگى دەپ سانايدى. وسكار تابارەس شاكىرتتەرى چەمپيوناتتاعى العاشقى ويىنىن 15 ماۋسىم كۇنى مىسىر قۇراماسىنا قارسى وتكىزەدى. ال ەكىنشى ماتچىندا ازيا وكىلى – ساۋد ارابياسىمەن كەزدەسسە, سوڭعى تۋردا الاڭ قوجايىندارىمەن وينايدى. بىلايشا ايتقاندا, ۋرۋگۆايلىقتاردىڭ ءبىر اياعى ءتۋرنيردىڭ پلەي-وفف كەزەڭىندە تۇر دەپ ەسەپتەي بەرۋگە بولادى. ەگەر ۋرۋگۆاي 1/8 فينالعا شىعاتىن بولسا, وندا ونى ەۋروپانىڭ ازۋلى قۇرامالارى يسپانيا نەمەسە پورتۋگاليا كۇتىپ تۇرادى. بالكىم, وڭتۇستىك امەريكادان كەلگەن قۇراما الەم چەمپيوناتىنداعى جورىعىن 1/8 فينالدا اياقتاۋى مۇمكىن. بۇل, ارينە تەك بولجام عانا. بارلىعىن رەسەيدەگى جاسىل الاڭ انىقتاپ بەرەتىن بولادى.
ءالي بيتورە,
«ەگەمەن قازاقستان»
