پالاتا­نىڭ جالپى وتىرىسىندا بىرنەشە زاڭ جو­باسى ماقۇلدا­ندى

كوشەدە تۇمشالانعان ادام جاۋاپقا تارتىلادى

ەلىمىزدە قوعامدىق ورىنداردا ادامنىڭ بەت-الپەتىن تانۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىن كيىم-كەشەككە زاڭ جۇزىندە تىيىم سالىنباق. بۇل ءتارتىپ ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداعان «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنا­مالىق اكتىلەرىنە ءدىني قىزمەت جا­نە ءدىني بىرلەستىكتەر ماسە­لە­لەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تو­لىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىندا تايعا تاڭبا باسقان­داي كورسەتىلگەن. 

ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا اتالعان قۇجات بويىنشا بايانداما جاساعان ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى دارحان كالەتاەۆ اتالعان زاڭ جو­باسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2016 جىلعى 9 قىركۇيەكتەگى قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىن­دا بەرگەن تاپسىرماسى نەگىزىندە ازىرلەنگەندىگىن اتاپ ءوتتى. سون­داي-اق بۇعان دەيىن پرەزيدەنت جار­لىعىمەن بەكىتىلگەن ء«دىن سالا­سىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى» باسشىلىققا الىنعان. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى الەمدە قالىپ­تاسقان گەوساياسي, ءدىني احۋالعا جانە ەكسترەميزم مەن تەرروريزم قاۋ­پىنىڭ كۇشەيگەنىنە بايلانىستى ءدىني سالانى رەتتەيتىن نورما­تيۆتىك تالاپتار مەن قۇقىقتاردى جەتىلدىرۋ قاجەت بولعان. 

– زاڭ جوباسىنا ءدىندى تەرىس ماقساتتا قولدانۋعا جول بەرمەۋ باعىتىنداعى تۇزەتۋلەر مەن جاڭا ۇعىمدار ەنگىزىلدى. بۇل وز­گە­رىستەر جاڭا دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمداردىڭ يدەولوگياسىنا, نىشاندارى مەن  سىرتقى ەرەك­شەلىكتەرىنە تىيىم سالۋدى قامتيدى جانە ەلىمىزگە جات يدەو­لوگيانىڭ ەنۋىنە توسقاۋىل قويۋ­عا مۇمكىندىك بەرەدى. زاڭ جوبا­سىندا ادامنىڭ بەت-الپەتى تانىل­مايتىن كيىمدى قوعامدىق ورىن­داردا كيىپ جۇرۋگە تىيىم سا­لۋ كوزدەلگەن. بۇل الدىمەن ازا­ماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن قا­جەت. مۇنداي شارالار بەل­گيانىڭ, فرانتسيانىڭ, بولگاريانىڭ, اۋستريانىڭ زاڭ­دارىندا قولدانىلعان. بۇل نورما دىنگە قاتىستى ەمەس, سول سەبەپتى ول قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋعا بايلانىستى ەنگىزىلىپ وتىر, – دەدى د.كالەتاەۆ. 

بۇدان بولەك, زاڭ جوباسى مەم­لە­كەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ءدىني سەنى­مىنە بايلانىستى بىرقاتار شەكتەۋلەر ەنگىزۋدى كوزدەيدى. اتاپ ايتقاندا, مەملە­كەتتىك قىزمەتكەرلەرگە ءوزىنىڭ قىزمەت­تىك مۇددەلەرىن ءدىني بىرلەستىك مۇد­دە­لەرىنە پايدالانۋعا, وزىنە باعى­نىش­تى قىزمەتكەرلەردى ءدىني قىزمەتكە ماج­بۇرلەۋگە, ءدىني بىرلەستىكتەر قۇرۋعا باستاماشى جانە مۇشە بولۋعا تىيىم سالىنباق. بۇل ءتارتىپ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ادەپ كودەكسىنە ەنگىزىلەدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, اتالعان نورمالار ازاماتتىڭ دىنگە قاتىستى نەگىزگى قۇقىقتارىنا, ونىڭ ىشىندە جۇمىستان تىس ۋاقىتتا ءدىني ءىس-شارالارعا قاتىسۋىنا, ءدىني راسىمدەر مەن جورالعىلاردى ورىنداۋىنا كەدەرگى كەلتىرمەيدى. 

سونىمەن قاتار وڭىرلەردە ءدىني بىر­لەستىكتەردى تىركەۋ ءتار­تىبى جەڭىلدەتىلگەن. ال ءدىني بىر­لەس­تىكتەر جۇمىسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ولار­دان ەسەپتىلىك جۇرگىزۋ تالاپ ەتىلىپ, جىلدىق كىرىس-شىعىس­تارىن بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارىندا جاريالاۋعا مىندەت­تەلمەك. د.كالەتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەندى ءدىني جورالعىلار بويىن­شا نەكەنى تىركەۋ جانە بۇزۋ دا ارنايى بەلگىلەنگەن ورىنداردان تىس جەردە جۇرگىزىلمەيتىن بولادى. ال شەت مەملەكەتتەردەن ءدىني ءبىلىم ىزدەۋشىلەرگە دە شەكتەۋ قويىلىپ, سىرت ايماقتارعا ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا جوعارى ءدىني ءبىلىم العاندار عانا جىبەرىلمەك. زاڭ جوباسىندا, ەڭ باستىسى, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى ءدىني قىزمەتكە زاڭسىز تارتۋعا جول بەرىلمەيتىندىگى كورسەتىلگەن. دەپۋتاتتار بايانداماشىعا وزدەرىن تولعاندىرعان ساۋالدارىن بەرە وتىرىپ, زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا تولىق ماقۇلدادى. 

ءدارى-دارمەكتىڭ شەكتى باعاسى بەلگىلەنبەك

وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇ­يىم­داردىڭ اينالىسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ءبىرىنشى وقىلىمدا ما­قۇلداندى. زاڭ جوباسىندا 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ دارىلىك زاتتاردىڭ شەكتى باعا­لارىن بەكىتۋ ارقىلى بارلىق دارى­لىك زاتتارعا باعالاردى رەتتەۋدى ەنگىزۋ كوزدەلگەن. فارماتسەۆتيكالىق قىزمەتتى, سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ەسىرتكى, پسيحوتروپتىق زاتتار مەن پرەكۋرسورلار اينالىمىمەن بايلانىستى قىزمەت تۇرلەرىن جۇزەگە اسىرۋعا ليتسەنزيالار بەرۋ جونىندەگى فۋنكتسيالاردى اكىمدەردىڭ قۇزىرەتىنەن الىپ تاستاۋ, ولاردى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا بەرۋ قاراستىرىلعان. 

ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعما­تۋ­لين بۇل زاڭ جوباسىنىڭ قازاقستاندىق­تاردى قولجەتىمدى باعامەن جانە ساپالى, ءتيىمدى, قاۋىپسىز دارىلەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان اسا ماڭىزدى قۇجات ەكەنىن ايتتى. 

– بۇگىن ءبىز وتە ماڭىزدى جانە وتە قاجەتتى زاڭ جوباسىن ماقۇلدادىق. سەبەبى بۇل زاڭ جوباسىنىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى وتە زور. بارشاڭىز جاقسى بىلەسىزدەر, دارىلەر باعاسىن زاڭ دەڭگەيىندە رەتتەۋ – ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسى. سوندىقتان بۇل زاڭ كۇشىنە ەنگەن كەزدە, دارىلەردىڭ قولجەتىمدى بولۋىنا جانە باعانىڭ دا تۇراقتى بولۋىنا جاڭا سەرپىن بەرۋگە ءتيىس. سول ءۇشىن ەكىنشى وقىلىمعا دەيىن تاعى دا جان-جاقتى قاراپ, وسى تالاپقا ساي زاڭ دايىنداۋىمىز كەرەك, – دەدى ول. 

ال نەگىزگى بايانداماشى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ دەپۋ­تاتتارعا ءدارى-دارمەكتىڭ شەكتى باعاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جانە باسقا دا رەسمي ورگانداردىڭ ينتەرنەتتەگى پاراقشالارىندا جاريالاناتىنىن ايتتى. سونداي-اق ءدارىنىڭ باعاسى ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا تەڭ بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. اتالعان زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار تاراپىنان قىزۋ تالقىلانا كەلە, تولىق ماقۇلداندى.

الەۋمەتتىڭ الەۋەتىن كوتەرەدى

ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا تالقىلانىپ, ول تولىقتاي قولداۋ تاپتى. بۇل قۇجات بو­يىنشا بايانداما جاساعان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆانىڭ مالىمدەۋىنشە, زاڭ جوباسى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ جانە قازاقستاننىڭ حالىقارالىق شارتتارداعى مىندەتتەرىن ورىنداۋ ماقساتىندا ازىرلەنىپ وتىر.

– زاڭ جوباسى بويىنشا 2018 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ 18 جاستان اسقان, بالا كەزىنەن ءى توپتاعى مۇگەدەك جانعا كۇتىم جاسايتىن ادامدارعا ارنالعان جاڭا جاردەماقى تولەۋ ءتارتىبى بەكىتىلدى. مۇنداي جاردەماقى 14 مىڭعا جۋىق وتباسىنا تولەنەدى. ال جاردەماقى كولەمى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ ەڭ تومەنگى 1,05 مولشەرىن نەمەسە 29 699 تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل جاردەماقى ءوتىنىش بەرگەن كۇنىنەن باس­تاپ بالا كەزىنەن ء ى توپتاعى مۇگەدەكتىكتىڭ بارلىق كەزەڭىنە تاعايىندالادى. بۇل رەتتە وسى زاڭ جوباسىنىڭ ءبىر جاڭالىعىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ول بالا كەزىنەن ءى توپتاعى مۇ­گە­دەككە قاراپ وتىرعان انالاردىڭ كۇتىم جاساعان كەزەڭى ەڭبەك وتىلىنە قوسى­لادى. وسى ماقساتتارعا 2018 جىل­دىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ 2,7 ملرد تەڭگە قاراس­تىرىلدى, – دەدى ءمادينا ابىلقاسىموۆا. بۇل زاڭ جوباسى دا ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. 

وسى ورايدا «قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى دا دەپۋتاتتار تاراپىنان ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانعانىن ايتا كەتەيىك. 

سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»