بۇل اۋىلدىڭ ادامدارى دا, تىرشىلىگى دە, تۇرعىندارى دا وزگەشە. ءتۇرلى ساياساتتىڭ تالقىسىنا ءتۇسىپ, وزدەرىنىڭ تۋعان ولكەسى, اتاجۇرتىنان جىراقتاعان ۇلتتار مەن ۇلىستار جەتەرلىك.
سونىمەن ءبىز كەلگەن الماتى وبلىسى قاراساي اۋدانىنداعى جاڭاتۇرمىس اۋىلىنىڭ ورتا مەكتەبى ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ, ناۋرىز تويىن تويلاپ جاتقانىنىڭ ورتاسىنان تۇستىك. ەڭ قىزىعى, 500-گە تارتا وقۋشىسى بار مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى تۇگەل تالعاممەن قازاقشا كيىنگەن. ءار سىنىپتىڭ وقۋشىلارى وزدەرىنشە بولەك جاسانىپتى. ادەتتە مۇنداي ۇلتتىق مەرەكەلەردە بي بيلەپ, ولەڭ ايتاتىن بالالار بولماسا, تۇگەل قازاقتىڭ ۇلتتىق ءساندى كيىمىنە جاراسىمدى مالىنعان مەكتەپتى بۇرىن-سوڭدى كورىپ تۇرعانىمىز دا وسى. تاڭدانىسىمىزدى دا جاسىرعان جوقپىز. ويتكەنى بۇل مەكتەپتە ءبىر سىنىپتا 28 بالا وقيتىن بولسا, ءارى كەتسە ونىڭ ۇشەۋى عانا قازاق, قالعانى – تۇرىك, كۇرد, ۇيعىر حالقىنىڭ ۇل-قىزدارى بولىپ كەلەدى.
قىسقاسى, تۇگەل دەرلىك وزگە ۇلت وكىلدەرىنەن تۇراتىن مەكتەپ تۇگەل دەرلىك قازاقشا سويلەيدى, تۇسىنەدى. ايتپەسە, ءاۋ باستا 1967 جىلى تازا ورىس مەكتەبى, سوسىن تولىق قازاق مەكتەبى بولعان ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسى سوڭعى ءۇش جىلدان بەرى قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە ءبىلىم بەرەدى. ياعني اتا-انالاردىڭ وتىنىشىمەن 3 جىلدان بەرى باستاۋىش ورىس سىنىپتارى اشىلعان. جوعارى سىنىپتار قازاق تىلىندە ءبىلىم الادى. وسىنىڭ ءبارىن ەسكەرسەك, مەكتەپتىڭ ىزگى نيەتى قۇپتاۋعا تۇرارلىق.
ءارى مەكتەپتىڭ بيىلعى ناۋرىز مەرەكەسىنە الماتىدان ارنايى باق وكىلدەرىن شاقىرۋىندا دا وسىنداي ءمان جاتىر. مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق مەرەكەسى مەن تىلىنە دەگەن قۇرمەت-قوشەمەتىن پاش ەتۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان شارا شىنىندا دا شىنايىلىققا تولى بولدى. باستاپقىدا ء«تايىرى, ناۋرىز مەرەكەسى بارلىق جەردە اتاپ وتىلەدى. مەكتەپتىڭ مەرەكەسى عوي» دەپ كەجەگەمىز كەيىن تارتقانداي بولعانىمەن, سوڭىنان شالعايداعى مەكتەپكە كەلگەنىمىزگە قۋانباساق, وكىنگەن جوقپىز. وسى مەكتەپكە ديرەكتور بولىپ تاعايىندالعانىنا بار بولعانى جىل عانا تولعان ناعيما قاسىموۆا دا اتا-انالاردىڭ اۋىزبىرلىگىنە, اۋىلدىڭ تاتۋلىعىنا تاڭدانىسىن جاسىرمايدى.
– بۇل مەكتەپتىڭ بىرنەشە ەرەكشەلىگى بار. مەن وسى مەكتەپكە باسشى بولىپ كەلگەندە ءبىرىنشى تاڭدانعانىم, مۇندا ۇرىس-كەرىس, كيكىلجىڭ دەگەن اتىمەن جوق. وقۋشىلار مۇعالىمسىز-اق مەرەكەلەردى وتكىزە بەرەدى. بالالار سىنىپتىڭ كوشباسشىلارىن تىڭدايدى. ۇلگىلى بالالارعا باعىنادى. بالا مەن بالا بولىپ توبەلەسىپ جاتقاندارىن كورمەيسىڭ, – دەپ اعىنان اقتارىلدى.
مەكتەپ ديرەكتورى بيىل اتا-انالارعا ناۋرىز مەرەكەسىنە قازاقشا ۇلتتىق ءساندى كيىمدەر تىككىزەيىك دەگەندە, ءبىر ادام دا قارسى شىقپاي, ءبىراۋىزدان جانە بارىنشا بالالارىنا ءساندى كيىمدەردى ساناۋلى كۇندەردە-اق تىككىزىپ بەرگەندە تاعى دا ريزا بولعانىن ايتادى. دەگەنمەن, مەكتەپ باسشىسى مەكتەپتىڭ ءبىر ماسەلەسى ءبىلىم ساپاسىندا ەكەنىن بۇكپەيدى. ويتكەنى قازىر مەكتەپ ورىس تىلىندە ءبىلىم بەرەدى. اۋىل ادامدارى قازاقشا سويلەيدى. ۇيدە ۇلكەن كىسىلەر ءوز تىلدەرىندە نەمەسە ورىس تىلىندە قارىم-قاتىناس جاسايدى. ونىڭ ۇستىنە مەكتەپ قالادان قاشىق ورنالاسقاندىقتان, جاقسى مۇعالىمدەر جاڭاتۇرمىسقا كەلىپ ءدارىس بەرۋگە دە اسا قۇلشىنىستى ەمەس. سوندىقتان دا مۇنىڭ بارلىعى بالالاردىڭ ء بىلىم ساپاسىنا اسەر ەتەدى. ۇبت كەزىندە تۇلەكتەر ورتاشا نەمەسە ورتادان تومەن بالل جينايدى جانە جوعارى وقۋ ورىندارىنا تۇسۋگە تالاپ قىلا بەرمەيتىن كورىنەدى. ويتكەنى بۇلاردىڭ اكە-شەشەلەرىنىڭ بارلىعى دەرلىك شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكپەن اينالىسادى. مال باعادى, ءدامحانا اشادى, ساۋدا-ساتتىقتا ءجۇر.
ەندىگى جەردە جاڭا عيماراتى 2002 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن مەكتەپتىڭ ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋ دە وزەكتى جايتتىڭ ءبىرى. وسىنداي تۇيتكىلدى ماسەلەلەرگە قاتىستى قازىر ۇجىم بىرقاتار باستامالاردى قولعا العان.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى,
قاراساي اۋدانى
