البىراعان اقشا بەت, تورعىنداي ۇلبىرەگەن اننا-ليزا ليۋكوننەن ۇلتى جاعىنان ءفيننىڭ قىزى ەكەن. لەنينگرادتىڭ تەرىستىك جاعىندا, فينليانديا شەكاراسى تۇبىندە تۋىپ, سول وڭىردە ەرجەتىپتى, بوي تۇزەپتى.
ول قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىنە جازىقسىز ۇستالىپ كەتكەن سۇيگەن جارىن ىزدەپ وتىزىنشى جىلدارى كەلەدى. سونىڭ الدىندا نكۆد-نىڭ جاي سوققىزىپ, جاسىن ويناتقان قاندى شەشىمىمەن وسى جاققا 6300 ادام جەر اۋدارىلعان ەكەن. سول كوپتىڭ اراسىندا اننا-ليزانىڭ قۇداي قوسقان قوساعى دا قوساقتالىپ كەتە بارىپتى.
اننا-ليزا جولاي نەلەر ءبىر ازاپ شەگىپ, ارىپ-اشىپ وڭتۇستىككە كەلگەنىمەن – كۇيەۋىن ىزدەپ تابۋ, ونىمەن كەزدەسۋ كەزەگىن كۇتۋ – ماشاقاتى شاش-ەتەكتەن شارۋا, سارسىلعان بوس ارەكەت بولادى. ىزدەگەنى ءبىر اپتانىڭ, ءتىپتى بىرەر ايدىڭ ىشىندە دە شەشىلمەي بوسقا سەندەلتەدى, قاتتى قينايدى. امالى تاۋسىلعان قامكوڭىل كەلىنشەك ماقتاارال مەكتەبىنە مۇعالىم بولىپ جۇمىسقا كىرەدى. كۇندىز اۋىل بالالارىن وقىتىپ, مىندەتتى قىزمەتىن ىستەي ءجۇرىپ, كەش تۇسە ءتۇرلى مەكەمەلەرگە حات جازادى, سۇراۋ سالىپ كۇيەۋىن ىزدەۋىن توقتاتپايدى. اقىرى, دەگەنىنە جەتەدى, كۇيەۋىنىڭ ءبىر دەرەگىن تابادى عوي... تاپقاننان نە پايدا, سورلى كۇيەۋى قارا نيەت, قاندى قول جەندەتتەردىڭ قورلىعىنان دەنساۋلىعىنان ايىرىلىپ, ۇزاق بەينەتتەنىپ, وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن تۇرمەدە كوز جۇمىپتى.
مۇنداي قارالى حاباردان اسقان قاسىرەت بولسىن با! جاس جەسىر قايعىمەن قان جۇتىپ, اداسىپ ايدالادا قالعانداي كۇيگە تۇسەدى. سۇيگەنىنەن ايىرىلىپ, كور ازابىن تىرىدەي تارتقان ول جيىنىپ-تەرىنىپ قايتادان لەنينگرادقا قايتادى. اپتا ءجۇرىپ بۇل قالاعا كەلگەنىمەن, ودان بەتەر كوپ ماشاقات كورەدى. ءبىرىن ءبىرى اڭدىعان, بىرەۋدەن بىرەۋ ۇرىككەن كەر زاماندا «حالىق جاۋىنىڭ» ايەلىنەن ءبارى تەرىس اينالادى, ءتىپتى قارا جۇمىسقا دا الماي قويادى.
سودان... قوشتاساردا وڭتۇستىك قازاقتارىنىڭ «بىزدە مۇعالىم جەتىسپەيدى, قالساڭشى وسىندا؟» دەپ قيىلا سۇراعان ءوتىنىشى ەسىنە تۇسەدى. ورىس ەلىنەن كوڭىلى قايتىپ, جۇرەگى شايلىققان اننا-ليزا ليۋكوننەن تيتتەي يريناسىن قولىنا الادى دا, اپتا ءجۇرىپ, اي ءجۇرىپ, تاعدىردىڭ جازۋىمەن تاعى دا ماقتاارالعا قايتىپ كەلەدى.
وسى كۇننەن فين قىزىنىڭ قالىڭ قازاق اراسىنداعى جاڭا ءومىرى باستالادى. جاس جەسىر يىقتان ماسىلداي باسقان قايعىنى قايراتىنا جەڭدىرەدى. ونسىز دا جەتىسىپ وتىرماعان قازاقتارمەن اشىققان كۇندەردى, قارالى جىلدار مەن ازالى ايلاردى باستان بىرگە وتكەرەدى. سولارمەن بىرگە زامانا تالقىسىنا شىداس بەرىپ, تىرشىلىك ءۇشىن كۇرەسىن جالعايدى.
* * *
تاعدىردىڭ جازۋىن قاراڭىزشى... ءدال وسى 1937 جىلدىڭ اقپان ايىندا ماقتاارالدىڭ اۋىلشارۋاشىلىق مەكتەبىنە تاعى ءبىر مۇعالىم جولدامامەن كەلەدى. ول مۇعالىم – كۇرەڭ ءجۇزىن كۇن قاققان ءبىزدىڭ كەلەسى كەيىپكەرىمىز قاراتاي كوشكىنوۆ بولاتىن.
ول كەزدە قاراتاي اعامىز سامبىدەي سىمباتتى, وقىعان-توقىعانى مول, تەپسە تەمىر ۇزگەندەي تارازى جىگىت ەكەن. قارەكەڭ اننا-ليزامەن مەكتەپتىڭ دالىزىندە وقىس ۇشىراسىپ قالادى. مەكتەپتەگى بىرەر سارى ورىستى ساناماعاندا, بىروڭكەي قاراتورى قازاق پەن وزبەكتىڭ اراسىنان اقشا قارداي اپپاق, سۇيرىكتەي سۇلۋدى كەزدەستىرگەنىنە جاس جىگىت قايران قالادى.
سوزدەرى كەلىسىپ, اڭگىمەلەرى جاراسقانىمەن, فين سۇلۋى تارتىنشاقتاپ بىردەن ىڭعاي بەرمەيدى. ءبىراز ۋاقىت بويىن اۋلاق سالىپ, قاشقاقتاپ جۇرەدى. ونىڭ سەبەبى دە بار بولاتىن... كەلىنشەك بولسا قاپالى قايعى ارقالاعان «حالىق جاۋىنىڭ» جارى. قاراتاي – وڭ مەن سولىن ەندى تانىپ جاتقان اڭقىلداعان جاس ۇلان. بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرگەن جالىن جۇرەك جاقسى ازامات. قاڭعىرىپ كەلگەن بۇل كەلىنشەكتىڭ ونداي جىگىتكە بالەسى جۇعىپ, كەسىرى ءتيۋى ابدەن مۇمكىن ەدى عوي!
وسى كۇدىگىن ايتقاندا – قاراتاي اعامىز ناعىز نامىسشىل ەر جىگىتكە ءتان سەرىلىك پەن ورلىكتىڭ ۇلگىسىن تانىتىپتى... ەندى ەشتەڭەدەن تايىنباي, بۇدان بىلاي باسقا تۇسكەن تاۋقىمەتتى ليزامەن بىرگە تارتاتىنىن ايتىپ, سەرت بەرەدى.
فين قىزى وسىلايشا جەتپەستى جەتكىزىپ, جالعانباستى جالعاي بىلگەن قازاق جۇرتىنىڭ قاسيەتى مەن كەپيەتىن تانيدى. ارادا جىبىر-جىبىر جىلجىپ جىلدار ءوتىپ جاتادى. جاس وتباسى سىزدىقتاپ ءتۇتىنىن تۇتەتىپ, قوڭىرقاي تىرلىگىمەن ەل قاتارىنا ىلىگە باستايدى.
* * *
1940 جىلى شىمكەنتتەگى سوۆەت-پارتيا مەكتەبىنىڭ وقىتۋشىسى قاراتاي كوشكىنوۆ قىزىل اسكەر قاتارىنا شاقىرىلادى. ارتىنشا الاپات سوعىس باستالىپ, قارەكەڭ دە ءۇشىنشى ۇرىستا قاتتى جارالانادى. گوسپيتالعا ءتۇسىپ, ۇزاق ەمدەلگەن سوڭ, 1942 جىلدىڭ سوڭىندا اقساڭداپ اۋىلعا كەلەدى.
كەلگەن بويدا جەرگىلىكتى بيلىك جارالى سولداتقا سايرام اۋىلشارۋاشىلىق مەكتەبىن باسقارۋدى تاپسىرادى. ارادا التى جىل وتكەندە ول سايرام اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنە اۋىسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىن باسقارادى. ونىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق تالانتى ءدال وسى قىزمەتتە بارىنشا اشىلىپتى. جانىن سالىپ قارەكەڭ بۇل قىزمەتتى 1949 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنا دەيىن اتقارادى. سول جىلى ونى قيان شەتتەگى, يت ولگەن الىستاعى سوزاققا متس ۇيىمداستىرۋعا جىبەرەدى.
* * *
تابيعاتىنان تالعامپاز, تالاپشىل قاراتاي الۋان تەحنيكالارمەن جاراقتاپ, وزىنە تاپسىرىلعان ماشينا-تراكتور ستانساسىن بىرەر جىلدىڭ ىشىندە زامانعا ساي جارقىراتا جاڭارتادى. قارەكەڭنىڭ قادىرىن بىلەتىن وبلىس باسشىلىعى ارتىنشا ونى ەنگەلس اتىنداعى سوۆحوزعا ديرەكتورلىققا تاعايىندايدى. كوپ ۇزاماي جاس مامان كالينين اتىنداعى قاراكول تەرىسىن وندىرەتىن جاڭا سوۆحوزدى ۇيىمداستىرۋعا جىبەرىلەدى.
مىنەكي, قاراتاي كوشكىنوۆ وسى كالينين اتىنداعى قاراكول سوۆحوزىن تابان اۋدارماي, بەتباقتىڭ دولى بەتىندە, قۇمدى داۋىلدىڭ وتىندە ءجۇرىپ, 35 جىل باسقارىپتى. بۇل جاعداي سول زاماندا قازاق ىزدەنسە – گيننەس كىتابىنا كىرەتىن رەكوردتىق كورسەتكىش دەسەدى.
باردى باعامداپ, باياندىنى باعالاي بىلگەن ديرەكتور وسى جىلدار ىشىندە سوۆحوزدى رەسپۋبليكامىزدىڭ قاراكول تەرىسىن وندىرەتىن ىرگەلى شارۋاشىلىعىنا اينالدىرادى. ەل جەتپەگەن ەرەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزەدى, ءسويتىپ ءوزى دە جوتالانىپ, ابىروي بيىگىنە كوتەرىلەدى. سونىڭ ارقاسىندا شاڭىراقتارى بەرەكەگە تولادى, وزدەرى وتباسىلىق باقىتتىڭ كەمەلىندە شالقيدى.
* * *
قاراتاي كوشكىنوۆ جەر-انادان قۋات العان ناعىز ءىستىڭ ادامى بولىپتى. جەرلەستەرى قارەكەڭنىڭ اتتان تۇسكەنىن كورمەسە كەرەك. جايىلىمدى دا, قىستاقتاردىڭ قىسقى دايىندىعىن دا ءوز كوزىمەن كورىپ, ءوزى تەكسەرىپ, جەم-ءشوپتىڭ دە ۋاقىتىندا جەتكىزىلىپ تۇرۋىن ءوزى قاداعالاپ وتىرادى. سوۆحوزدىڭ وركەندەپ نىعايۋىنا, ونىڭ جاڭا تەحنيكامەن جابدىقتالۋىنا, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايدىڭ جاقسارۋىنا دا زور ءمان بەرەدى. قاتال قىسقا قوسىلا قۇتىرعان قاسقىرعا قارسى امال-شارعىنى دا ديرەكتور ءوزى ۇيىمداستىرىپ ءجۇرىپتى.
سوۆحوز جۇمىسشىلارىنىڭ بىلىكتى باسشىمەن بىرگە ەتكەن ەڭبەكتەرى ەش كەتپەيدى, بىرتىندەپ جەمىسىن دە, جەڭىسىن دە بەرىپ جاتادى. 1957 جىلى كوشكىنوۆ باستاعان شىمكەنت وبلىسىنىڭ وزاتتارى ماسكەۋگە, بۇكىلوداقتىق اۋىل شارۋاشىلىعى جەتىستىكتەرى كورمەسىنە (ۆدنح) شاقىرىلادى. قارەكەڭ اۋىلعا كورمەنىڭ التىن مەدالىمەن ورالادى.
بۇل – شارۋاشىلىقتىڭ رەكوردتىق كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىپ, 100 ساۋلىقتان 120-دان قوزى الىپ, مەرەيلەرى ۇستەم بولىپ تۇرعان جىلدار بولاتىن. سوۆحوزدا جوسپارلى تۇردە سەلەكتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزىلىپ, عىلىمي-زەرتتەۋلەر جاسالىناتىن. سونداي-اق ءشول مەن شولەيت ايماقتاردىڭ قىتىمىر اۋا رايىنا, جۇتاڭ جايىلىمىنا بەيىمدەلگەن, بۇيرا ءجۇن, ءتۇسى جىلتىراعان تەرى الۋ مىندەتى قويىلعان-دى. قىسقاسى, العا قويىلعان مەملەكەتتىڭ جوسپارىن ورىنداۋ – پارىز, ونى اسىرا ورىنداۋ – نامىس, بۇلارعا قوسا تەرى ساپاسىنىڭ جوعارى بولۋى – ابىروي.
وسىلايشا قارەكەڭ باسقارعان سوۆحوزدىڭ اتاق-داڭقى بۇكىل رەسپۋبليكاعا جايىلىپ, ول شىن مانىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنا كادر دايىنداۋدىڭ ۇلگىلى مەكتەبىنە اينالادى. بۇل سوۆحوزدا زووتەحنيك, مالدارىگەرى, اگرونوم, ينجەنەر بولىپ قىزمەت جاساعان ازاماتتاردىڭ كوبىسى, ياعني كوشكىنوۆتىڭ شاكىرتتەرى كەيىن وزدەرى دە ءبىر-ءبىر شارۋاشىلىققا جەتەكشىلىك جاساپ كەتەدى. سوۆحوز ديرەكتورلارى بولادى, ءتۇرلى باسقارمالارعا تاعايىندالادى, اۋدان باسقارادى.
قىزىعىنان گورى قيىندىعى باسىم, قۋانىشىنان گورى قىجىلى كوبىرەك وسىناۋ جىلداردىڭ ەنشىسىن بىرگە ءبولىسىپ, قارەكەڭنىڭ قاسىندا تابان اۋدارماي سۇيگەن قوساعى اننا-ليزا جۇرەدى.
* * *
اتقارعان ارداقتى ءىسى, ەرەن ەڭبەگى, قاراجون ازاماتتىق ەرلىگى قاراتاي كوشكىنوۆتى ەلى مەن جۇرتىنىڭ شەكسىز العىسىنا بولەيدى. ول كىسىنىڭ اتىنا قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىنان باستاپ, قاتار قىزمەت جاساعان ارىپتەستەرى, دوس-جاراندارى, لاۋازىمدى ازاماتتارعا دەيىن جازعان بۋما-بۋما حاتتار ءالى كۇنگە ساقتاۋلى ەكەن. سولاردىڭ ءبىرىن 1997 جىلى 25 قازاندا سوزاق اۋدانىنىڭ اكىمى قۋانىش ايتاحانوۆ جازىپتى: «اسا قادىرلى قارەكە! – دەپ باستالىپتى اكىمنىڭ جىلى حاتى. – اسقار تاۋدىڭ بيىكتىگى الىستاعان سايىن اسقاقتاي تۇسەتىنىندەي, سىزدەي قادىرلى ازاماتىن, بۇگىنگى ەل اعاسىن سوزاق جۇرتشىلىعى ايرىقشا قۇرمەتتەيدى, ارداق تۇتادى... سوزاق اۋدانىنا سوناۋ سوعىستان سوڭعى قيىن كەزەڭدە, 1946 جىلى وتىزدىڭ ىشىندەگى جىگىت شاعىڭىزدا كەلىپ, ءوزىڭىزدىڭ ىسكەرلىگىڭىز, بىلىكتىلىگىڭىز, ەڭ باستىسى, بيىك ادامگەرشىلىك قاسيەتىڭىزبەن ەلدىڭ اسا سۇيىكتى, قادىرمەندى ازاماتى اتانىپ, 50 جىل ادال قىزمەت اتقاردىڭىز. ءسىزدىڭ ەلگە سىڭىرگەن ەرەن ەڭبەگىڭىز ەسكەرىلىپ, سوزاق اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاندىڭىز. ۇكىمەتتىڭ ەڭ جوعارى ناگراداسى لەنين وردەنىمەن, ەڭبەك قىزىل تۋ, وكتيابر رەۆوليۋتسياسى وردەندەرىمەن, كوپتەگەن مەدالدارمەن ماراپاتتالدىڭىز. قازاق كسر جوعارى كەڭەسىنە دەپۋتات بولىپ سايلاندىڭىز, كوپتەگەن ماقتاۋ گراموتالارىن يەلەندىڭىز... قادىرلى قارەكە, ءسىزدى سوزاق اۋدانىنىڭ ءاربىر ازاماتى, ءاربىر وتباسى جاقسى بىلەدى, قادىر تۇتادى. جاستار ءومىر جولىڭىزدى ۇلگى ەتىپ, سىزدەي اتاقتى ەل ازاماتى بولۋدى ارماندايدى».
اكىمنىڭ وسى ءبىر جۇرەكجاردى سوزدەرىندە رەسميلىكتىڭ ءيىسى دە جوق. ءىنىنىڭ اعا الدىندا يىلگەن ادال كوڭىلىن كورەمىز, ەل-جۇرتىنىڭ ابىز اقساقالعا ىستىق ىقىلاسىن جەتكىزگەنىن بايقايمىز.
«ون – ليش ودين يز كوگورتى دوستوينىح پرەدستاۆيتەلەي توگو پوكولەنيا, نا چيۋ دوليۋ ۆىپالو سۋروۆوە ۆرەميا يسپىتاني ي كوتورىە نيچەم نە زاپياتنالي سۆوەي چەستي, ۆىدەرجالي ۆسە نەۆزگودى, پروياۆليايا تەرپەنيە, ۋپورستۆو, دەلوۆيتوست. سدەلالي منوگو پولەزنوگو دليا ماتەريالنوگو ي دۋحوۆنوگو پودەما ناتسي, ا زاتەم پەرەدالي ەستافەتۋ نوۆومۋ پوكولەنيۋ, ناكازاۆ جيت دوستوينو, ترۋديتسيا نا بلاگو نەزاۆيسيموگو كازاحستانا. وني ۆەريلي, چتو سلەدۋيۋششيە پوكولەنيا تاك جە بۋدۋت سلەدوۆات تراديتسيام ۆەليكوي ستەپي, نە زابۋدۋت پروشلوە ستانەت وسنوۆوي پروتسۆەتانيا بۋدۋششەگو پوكولەنيا» – دەپ جازىپتى جۋرناليست يرينا پريتۋلا قارەكەڭ تۋرالى ماقالاسىندا.
ءيا, قاراتاي كوشكىنوۆ شىن مانىندە ءوز زامانى تۋدىرعان كەسەك تۇلعا ەدى. بۇگىنگى تاڭدا ول كىسىنىڭ ەسىمىن ەلىنىڭ ارداقتاپ, ۇرپاققا ۇلاعات رەتىندە ۇسىنىپ, لايىقتى قۇرمەت پەن سۇيىسپەنشىلىككە بولەۋى سونىڭ دالەلى.
ەل قامىن كۇيتتەگەن ءاربىر ەر ادامنىڭ وتباسىنىڭ شامىن جاعىپ, ءتۇتىنىن تۇتەتەر جان جارى بولعانى ءلازىم. قارەكەڭنىڭ وتىن مازداتىپ, وتباسىن ۋىزداي ۇيىتىپ وتىرعان اننا-ليزا الگىندەي ادال جاردىڭ ءبىرى بولا ءبىلدى. باياعى تالدىرماش فين قىزى مەكتەپتە قىزمەت جاساي ءجۇرىپ, قوراداعى سيىرىن دا ساۋدى, تاندىرداعى نانىن دا جاپتى, سابىلىپ كەلىپ جاتاتىن قوناعىن دا كۇتتى. قارەكەڭ كۇندى تۇنگە جالعاپ, قوعام جۇمىسىنان باس كوتەرە الماعاندىقتان ۇيدەگى بالالاردىڭ تاربيەسى دە ايەلىنىڭ موينىندا بولدى. ءسويتىپ ءۇيدىڭ دە, ءتۇزدىڭ دە شارۋاسىن دوڭگەلەنتىپ وتىرعان ەڭبەكقور اننا-ليزا اقىر سوڭىندا اۋىل-ايماقتىڭ ابىز اناسىنا اينالادى.
* * *
قاتال تاعدىر سىنىنان قايىسپاعان اننا-ليزا مەن قاراعايداي ازامات قاراتاي كوشكىنوۆتىڭ بارى دا, بايلىعى دا ارينە, بالالارى, ومىرلەرىن جالعاستىرعان ۇرپاعى. شۇكىر, ولار بەسەۋ بولدى: يرينا, داۋلەن, زينا, شولپان, ءۋاليحان. قاي-قايسىسى دا ىزدەنگىش, زەرەك بولىپ ءوستى. قۋانىشتىسى – ءبارى دە تاربيەلى, ءبىلىم كوكجيەكتەرى ءورىستى بوپ ەرجەتتى.
باياعى تۇقىل ءۇي, توقال تامنان تۇراتىن قاراشا اۋىل قانشالىقتى كوركەيىپ جاتىر دەسە دە, بەت-بەينەسى كوپ وزگەرمەگەن. قوناقۇي دەگەن اتىمەن بولمايتىن. بۇل جاققا ات باسىن بۇرعان جولاۋشىنىڭ بارلىعىنىڭ تۇسەرى – قارەكەڭنىڭ شاڭىراعى ەدى. ايتەۋىر ۇيدەن مەيمان ۇزىلمەيتىن. قاباعى اشىق وتاناسى بولماسا – ەركەكتىڭ ۇيىنە جان بالاسى باس سۇقپاسى بەلگىلى. قاشاندا داستارقانى جايۋلى, ءىلتيپاتى ورتايماعان, قۇرمەتى مەن سىيلاستىعى جاراسقان, سۇتتەي ۇيىعان وتباسىنا كەلگەن قوناقتار ءاردايىم ريزا بوپ اتتاناتىن.
قارەكەڭ مەن اننا-ليزا قايرىلۋعا مۇرشا بەرمەس قاربالاس زاماندا 60 جىلدان استام ىنتىماقپەن ءومىر سۇرەدى. اقىرى, ەكەۋى دە قاريالىق جاسقا جەتىپ, نەمەرە-شوبەرە ءسۇيىپ, بالا-شاعاسىنىڭ ورتاسىندا ىلگەرىندى-كەيىندى بۇل دۇنيەدەن وتەدى.
* * *
تاۋبە دەيىك, ءبىر كەزدەگى قىلىشىنان قان تامعان كوممۋنيستىك رەجىم قۇلادى. باس كوتەرگەننىڭ باسىن العان, ەستى جاننىڭ بارىنە جالا جاپقان, «حالىق جاۋى» دەپ قارا جاققان قاندىقول يمپەريا كۇيرەدى. قازاق ەلى بابالار اڭساعان تاۋەلسىزدىگىنە قول جەتكىزدى. سول كەزدە عانا اننا-ليزا ليۋككونەننىڭ تۋعان ەلى فينليانديا جاققا بارىپ قايتۋىنا مۇمكىندىك تۋادى.
الىستا قالعان اناۋ ءبىر جىلدارى ول كۇيەۋىنىڭ سوڭىنان جاس ءسابيىن كوتەرىپ ەلدەن كەتكەن وندىردەي جاس كەلىنشەك ەدى. ەندى, مىنەكي, الدەقاشان و دۇنيەلىك بولعان اكەسى مەن اناسىنىڭ, باۋىرلارىنىڭ, باسقا دا تۋعان-تۋىستارىنىڭ زيراتى باسىنا كەيۋانا قاريا كەيپىندە كەلىپ تۇر. ارادا جىلدار ەمەس, زىمىراپ عاسىرلار ءوتىپ كەتكەندەي. عاسىرعا پارا-پار ول جىلداردىڭ جۇگى ۋاقىتپەن ەمەس, كورگەن قيىندىقپەن, باستان وتكەرگەن تاۋقىمەتپەن ولشەنەتىنىن قازاقتىڭ قارت اناسى اننا-ليزا ليۋكوننەن سوندا سەزگەن. تۋعان ەلىنەن ايىرىلعان, تۋعان جەرىنەن قۋىلعان ابزال انا تاعى نە ويلادى ەكەن؟ بۇل جاعى ءبىز ءۇشىن ءتىل جەتكىسىز تۇڭعيىق سىر. ونى تەك انا جۇرەگى عانا بىلەدى.
قازاقتا «قىز – جات جۇرتتىق» دەپ جاتادى. سودان دا بولار, جات جۇرتتا جۇرگەن ايەل بالاسىنىڭ بويىندا ەلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك, تۋعان جەرگە دەگەن ىڭكارلىك, ساعىنىش ەر ادامدارعا قاراعاندا كۇشتىرەك بولاتىن سياقتى. ادامعا زاپىران قۇستىرعان مۇنداي ساعىنىش ەشقاشان باسىلمايدى, عۇمىرى ورتايمايدى, ساعىمداي بۇلدىراپ تۇيىعىنا جەتكىزبەيدى. سول سارتاپ سەزىم, ىڭگالاعان الگىندەي ىڭكارلىك – جۇرەك تۇبىندە ماڭگى بۇعىپ جاتا بەرەدى. ال ايەل زاتىنىڭ وتباسى قاي جەردە بولسا, وتانى دا سول جەردە ەكەنى بەلگىلى... كەيدە بۇل ادىلەتسىزدىك سياقتى كورىنەتىنى دە راس. بىراق ايەل اتتى قۇدىرەت – انا بولماسا, ايەل اتتى قۇدىرەت – جار بولماسا, ەر جىگىت اتا-بابادان امانات بولعان ەلدىك قامدى دا ويلاي الماس ەدى-اۋ! ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز قاراتايدى قاراتاي ەتكەن دە – اننا-ليزا حانىمنىڭ العاۋسىز كوڭىلى, سەلكەۋسىز سەزىمى, كىرشىكسىز ماحابباتى! ەڭ باستىسى, ءوز زامانىنىڭ ازابى مەن توزاعىن قاتار كوتەرىپ, بىرگە تارتقان, شىرماۋىقتاي شىرماعان مىناۋ قۋ تىرلىكتىڭ داۋىلى مەن جاۋىنىنان قول ۇستاسىپ بىرگە وتكەن قوس مۇڭلىقتىڭ ىشكى كۇش-قۋاتىنىڭ بەرىكتىگى, رۋحىنىڭ بيىكتىگى دەپ بىلەمىز.
بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ەسىندە ءجۇرسىن دەگەن ويمەن, جاستارعا عيبرات بولار ونەگەلى ءومىر رەتىندە وسى جاعداياتتى ءسوز ەتتىك.
الىبەك اسقاروۆ,
جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
