سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور
رازرەز قاتارعا قوسىلعان 1985 جىلدان بەرى مۇندا 120 ميلليون تونناعا جۋىق كومىر ءوندىرىلدى. كومپانيا تىزگىنىن ۇستاعان ERG باستاپقىدا نەگىزگى قوردىڭ جارتىسىنان استامىن جاڭارتتى, قالعانىن كەزەڭ-كەزەڭمەن جاڭعىرتۋدى قولعا الدى. ءوندىرىستى وركەندەتۋ مەن تەحنولوگيالىق دەڭگەيىن كوتەرۋگە باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما جاساپ, جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرۋدا.
2002 جىلى «شۇباركول» رازرەزى مەن تيەۋ-تاسىمالداۋ باسقارماسى بازاسىندا «شۇباركول كومىر» اكتسيونەرلىك قوعامى قۇرىلدى. 2008 جىلى ول قازاقستان قور بيرجاسىنا تىركەلدى. 2009 جىلى اقپاندا ENRC حولدينگى قازاقستان قور بيرجاسىنداعى اشىق ساۋدا-ساتتىقتا اق اكتسياسىنىڭ تورتتەن ءبىر بولىگىن قولما-قول 200 ميلليون اقش دوللارىنا ساتىپ الدى.
قاراعاندى وبلىسى اكىمدىگىمەن جاساعان ءوزارا ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا سايكەس «شۇباركول كومىر» الەۋمەتتىك ماڭىزى بار بىرقاتار جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا اتسالىسۋدا. بىلتىر وسى ماقساتقا 182,6 ميلليون تەڭگە ءبولدى. ونىڭ 41 ميلليون تەڭگەسى «شۇباركولدەگى» قازاندىقتىڭ جابدىعىن جوندەۋ مەن ونىڭ ىرعاقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋگە, 51 ميلليون تەڭگەسى شاحتينسك قالاسى مەن شاحان كەنتىندە قازاندىقتى جەكە شىعارۋعا جۇمسالدى. قىزىلجار كەنتىنىڭ اكىمدىگىنە جول تالعامايتىن اۆتوكولىك تارتۋ ەتتى جانە تۇرعىندارىنا تەگىن 3 000 توننا كومىر ءبولدى.
«قىزىلجار-شۇباركول-بارشىن-قورعالجىن-استانا» اۆتوكولىك جولىن جوندەۋ, «شۇباركول» جانە «بارشىن» كەنتى ينفراقۇرىلىمىن جەتىلدىرۋ, اباي قالاسىندا 320 كورەرمەنگە ارنالعان جابىق باسسەين سالۋ, قاراعاندىدا كورۋ قابىلەتى ناشارلاعان بالالارعا ارنالعان 250 ورىندىق مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ – اماندىق بولسا, الداعى ۋاقىتتا مەموراندۋم اياسىندا اتقارىلاتىن اۋقىمدى شارانىڭ ءبىرپاراسى. جالپى, بۇل توپ وتكەن ۋاقىت ىشىندە قاراعاندى وبلىسىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ۇزىن-ىرعاسى 2,4 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى قۇيدى.
تاياۋدا كومىر ءوندىرۋ مەن ونى تۇتىنۋشىعا جەتكىزۋدىڭ مەحانيزمىنە مونيتورينگ پەن تالداۋ جاساۋ ءۇشىن ۇكىمەت نۇسقاۋىمەن قۇرىلعان توپتىڭ قۇرامىندا «شۇباركولگە» جول ءتۇستى.
كومپانيانىڭ كومىر شارۋاشىلىعىن ارالاعان ءۇش ساعاتتا كوپ نارسەگە قانىقتىق. ەگەر ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, بىلتىر قازاقستاندا 106,7 ميلليون توننا كومىر وندىرىلگەن (بۇل – بۇرناعى جىلعىدان 8,3 % نەمەسە 8,2 ميلليون توننا ارتىق). 29,3 ميلليون تونناسى شەتەلگە شىعارىلعان, 56,3 ميلليون تونناسى ەلدىڭ ەلەكتر ستانساسىنا جونەلتىلگەن.
ال كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىك پەن حالىقتىڭ تۇتىنۋىنا 12,5 ميلليون توننا جۇمسالعان. بۇل 2016 جىلعىدان 18 % نەمەسە 1,9 ميلليون توننا كوپ.
«شۇباركول» – قازاقستاندا كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتى كومىرمەن قامتاماسىز ەتەتىن جەتەكشى جابدىقتاۋشىنىڭ ءبىرى. ءونىمىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىنە جۋىعى وسى ماقساتقا جۇمسالادى. وكىنىشكە قاراي, قىتىمىر قىس بيىل قىرىن قاباق تانىتىپ تۇر. اسىرەسە, قاڭتاردا قاڭتارىلىپ قالا جازدادى.
– وتكەن اي وڭدىرمادى. العاشقى ونكۇندىكتە قالىڭ قاردىڭ استىندا قالدىق. تەمىر جولدى تازارتۋمەن كۇن ءوتتى. ەكىنشى ونكۇندىكتەگى قاتتى اياز تەحنيكانى تۇرالاتىپ تاستادى. ەندى-ەندى ەس جيىپ كەلەمىز. كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتىڭ تاۋلىكتىك جوسپارى 109 ۆاگون بولسا, ءبىز 123-127 ۆاگون جونەلتىپ جاتىرمىز, – دەيدى «شۇباركول كومىر» اق-تىڭ ءوندىرىس جونىندەگى ۆيتسە-پرەزيدەنتى اندرەي سافونوۆ.
كومىردىڭ ءىرىسى ءوتىمدى, مايداسىن ماندىتىپ الاتىن تۇتىنۋشى شامالى. سوندىقتان سوڭعىسىن كاسىپورىن ىشكى قاجەتىنە جاراتادى, سونداي-اق ەلدىڭ جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعىنا جونەلتەدى. شىنتۋايتىندا, وندىرىلگەن كومىردىڭ ۇشتەن ەكى بولىگى مايداسىن كادەگە جاراتۋ مۇمكىندىگى مول تەحنولوگيانى مەڭگەرگەن تاياۋداعى جانە شالعايداعى شەتەلگە شىعارىلادى.
«شۇباركول» كومىرىنەن ارناۋلى كوكس الاتىن زاۋىتتىڭ ءونىمىن قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك كومپانيا: ارسەلورميتتالتەمىرتاۋ», «قازحروم», «قازفوسفات», «قازمىرىش» پەن سەروۆ فەرروقورىتپا زاۋىتى تۇتىنادى. كەلەشەكتە وسىنداي جاڭا زاۋىت سالىپ, 2022 جىلى جوبالىق قۋاتىنا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. سوندا ەلدە وڭدەلەتىن مايدا كومىردىڭ ۇلەسى ارتىپ, سىرتقا قىمبات باعامەن شىعارۋعا مۇمكىندىك تۋادى.
بيىل «شۇباركول كومىر» اق 12 200 000 توننا كومىر وندىرگەلى وتىر. كاسىپورىن تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى مۇنداي مەجە بەلگىلەنبەگەن. وتكەن عاسىردىڭ سوڭعى جىلىندا 991000 توننا كومىر وندىرگەن كومپانيا بىلتىر بۇل كورسەتكىشتى 10 450 000 تونناعا جەتكىزدى. وسىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىنە جۋىعى (3 285000 تونناسى – اۆت.) كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىككە جۇمسالدى.
– اۋا رايىنا اسا تاۋەلدى اشىق ادىسپەن كومىر ءوندىرۋدىڭ قيىندىعىنا قاراماستان, جۇرتشىلىقتىڭ كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتىن قامتاماسىز ەتۋ – الدىڭعى قاتاردا تۇرعان مىندەت. سوندىقتان جاڭا جابدىق پەن تەحنيكا الۋعا بيىل 16 ميلليارد تەڭگەدەي ينۆەستيتسيا قۇيامىز. بۇل جاڭعىرتۋ ءىرى كومىر ءوندىرۋ كولەمىن 3,6 ميلليون تونناعا دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەيدى اندرەي سافونوۆ. كومپانيا ءوندىرىستى دامىتۋ مەن الەۋمەتتىك سالادا 2016 جىلى – 3,3 ميلليارد, 2017 جىلى 10,5 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا يگەرگەنىن ەسكەرسەك, ۇكىلى ءۇمىت ەرىكسىز ويانادى.
نۇرا اۋدانىنىڭ اۋماعىنداعى «شۇباركول» – قۇبا-جوندا جاتقان جالعىز ەلدى مەكەن. سوعان قاراماستان ەلدەگى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ماسەلەنى شەشۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. 121 شاقىرىمداعى قىزىلجار ستانساسى مەن 214 شاقىرىمداعى ارقالىققا شويىن جول تارتىلعان. كومپانيادا ەڭبەك ەتەتىن 2800-دەي ادامنىڭ باسىم بولىگى ۆاحتالىق ادىسپەن قاتىناپ جۇمىس ىستەيدى.
اڭگىمە ورايىندا ايتا كەتەيىك, وسى كومىر كومبەسىن يگەرگەنى ءۇشىن ءبىر توپ گەولوگ پەن كەنشى 1988 جىلى كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنا يە بولدى.
الىبەك ءابدىراش,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى
قاراعاندى وبلىسى
