– گۇلجان ەسكەندىرقىزى, ەلباسىنىڭ كوپشىلىكتىڭ ونلاين داۋىس بەرۋى ناتيجەسىندە انىقتالعان «قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ جەڭىمپازدارىمەن كەزدەسۋىنە ءسىز دە قاتىستىڭىز. قانداي سەزىمدە بولدىڭىز؟
– ارينە, ەلباسى قابىلداۋىندا بولىپ, جوبا جەڭىمپازى اتانعانىما قۋاندىم. ەلىمىزدەگى 100 جاڭا ەسىمنىڭ قاتارىنان كورىنۋدى ەڭ الدىمەن كوپ جىلعى ەڭبەك پەن ءبىلىمنىڭ جەمىسى دەپ بىلەمىن. كۇتپەگەن ماراپاتتى ۇجىم جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى دەپ قابىلدادىق. ءبىزدىڭ كوماندا بۇرىن بىزدە جاسالماعان ءتۋابىتتى جۇرەك اقاۋلارى مەن باسقا دا جۇرەك قانتامىرلارىنا ءتۇرلى وتالاردى جاساۋدا ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. ماماندارىمىز شەتەلدىك دارىگەرلەردەن كەم ەمەس. ماسەلەن, 10 جىل بۇرىن ءتۋابىتتى جۇرەك اقاۋىنا قاجەتتى وتا شەتەلدە عانا جاسالدى. بۇل 20-30 مىڭ دوللاردان استام قاراجاتتى تالاپ ەتەتىن. قازىر ەلىمىزدە بۇل وتا تەگىن. باسقا كورسەتكىشتەرىمىز دە ماقتاۋلى شەتەلدىك ەمحانالاردان قالىسپايدى. مەن 2005 جىلى «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن شەتەلدە ءبىلىم الىپ كەلدىم.
جىلىنا كارديولوگيا بولىمىندە ءتۋابىتتى جۇرەك اقاۋى بار بالالارعا 500-دەن استام وتا جاسالادى. مەن ءوز قىزمەتىمدە ءوزىم جانە اسسيستەنتتەرىم ارقىلى 1 مىڭنان استام وپەراتسيا جاسادىم. ولاردىڭ كوبى جاڭا تۋعان نارەستەلەر مەن سالماعى ءبىر كيلوعا جەتپەي شالا تۋعان شاقالاقتار بولدى. كىشكەنتاي ناۋقاستاردىڭ ءومىرى بىزگە سەنىپ تاپسىرىلادى. بۇل ەڭ اۋىر ءارى جاۋاپتى جۇمىس. سوعان قاراماستان قىزمەتىمدى جاقسى كورەمىن. مەن ءۇشىن ەڭ ۇلكەن جەتىستىك – بالالار مەن اتا-انالارىنىڭ باقىتتى ءجۇزىن كورۋ.
ەلباسى كەزدەسۋدە ەڭبەگىمدى جوعارى باعالادى. «مەن سىزدەردىڭ جوعارى جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەتىن كاسىبيلىكتەرىڭىزگە ءتانتىمىن. كىپ-كىشكەنتاي نارەستەلەرگە وتا جاساۋ وتە قيىن شىعار. سىزدەر كۇن سايىن ەلىمىزدىڭ بولاشاعى – سان مىڭداعان بۇلدىرشىندەردىڭ ءومىرىن امان الىپ قالىپ جاتىرسىڭدار. تەك جەتىستىك تىلەيمىن!» دەپ دارىگەرلەرگە العىسىن ءبىلدىردى.
– حيرۋرگ-نەوناتولوگ, كارديوحيرۋرگ كوپ جاعدايدا ەر ادامنىڭ ءىسى سانالاتىنى جاسىرىن ەمەس. بۇل ماماندىققا قالاي ماشىقتانۋعا بولادى؟
– مەنىڭ نەگىزگى ماماندىعىم – حيرۋرگ-نەوناتولوگ. ءوزىمدى وتا كەزىندە جانە وتادان كەيىن جۇرەكتىڭ كىناراتىن كورۋگە كومەكتەسەتىن جۇرەك اقاۋلارىن ۋلترادىبىستىق دياگنوستيكالاۋعا يە جۇرەك حيرۋرگتارىنىڭ بىرەگەيىمىن دەيمىن. ويتكەنى مۇنداي ماماندار بىزدە ساۋساقپەن سانارلىقتاي. مەن ءتۋابىتتى ازقازان-ىشەك جولدارى اقاۋىنا وتا جاسايمىن. نەگىزى وتانىڭ اۋىر-جەڭىلى بولمايدى. بىزگە بالالاردىڭ بارلىعى دەرلىك اۋىر جاعدايدا تۇسەدى. كوپشىلىگىنە وتا دەرەۋ, جەدەل جاسالادى. ءتىپتى جاڭا تۋعان نارەستەگە وتا جاساعان كۇندەر دە بولدى. ءبىز ءۇشىن ءار ساعات, ءار مينۋت, ءتىپتى, ءار سەكۋند ماڭىزدى بولاتىن ساتتەر ءجيى قايتالانادى. دارىگەرلەر بارلىق جاعدايعا دايىن بولۋى كەرەك. جۇدىرىقتاي جۇمىلعان ارەكەتتە عانا ناتيجە بولۋى مۇمكىن. بالانى اجال اۋزىنان الىپ قالۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىگى بار جۇمىس. 18 جاسىمنان باستاپ ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. ەڭبەك جولىمدى وپەراتسيا مەدبيكەسى رەتىندە باستادىم. سول كەزدە-اق رەسەيلىك تاجىريبەلى دارىگەرلەر بويىمداعى قابىلەت پەن قولىمنىڭ يكەمدىلىگىن كورىپ, بۇل قىز بولاشاقتا ناعىز حيرۋرگ بولادى دەپ ءجۇردى. بۇل مەنى قاناتتاندىرىپ, مەديتسينا سالاسىنداعى جولىمدى اشتى. ءالى كۇنگە دەيىن رەسەيلىك مامانداردىڭ كەڭەسىن جادىمدا ۇستايمىن. مىقتى ەمحاناداعى دارىگەرلەردەن ءبىلىم العانىمدى ماقتان تۇتامىن.
س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە پەدياتريا ماماندىعىن العان سوڭ بەس جىلداي پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىنىڭ نەوناتولوگيا جانە نارەستەلەر حيرۋرگياسى بولىمشەسىندە بالا حيرۋرگى بولىپ جۇمىس ىستەدىم. 2005-2008 جىلدارى «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا ا.ن.باكۋلەۆ اتىنداعى جۇرەك قان-تامىرلارى عىلىمي ورتالىعىندا نارەستەلەردىڭ رەكونسترۋكتيۆتى حيرۋرگياسى جانە تجا-عا شالدىققان ءبىر جاسقا دەيىنگى بالالار ءبولىمىنىڭ بازاسىندا اسپيرانتۋرادا وقىپ, بىلىكتىلىگىمدى ارتتىردىم. رەسەيدە «كارديوحيرۋرگيالىق وپەراتسيادان كەيىنگى بالالاردىڭ نەۆرولوگيالىق اۋىتقۋلارىنا باعا بەرۋ» تاقىرىبى بويىنشا كانديداتتىق ديسسەرتاتسيامدى قورعاپ, «جۇرەك قان-تامىرلارى حيرۋرگياسى» ماماندىعى بويىنشا مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى دارەجەسىن الدىم. ەلگە كەلگەن سوڭ كارديوحيرۋرگيا بولىمشەسىن ۇيىمداستىرۋ جوباسى بويىنشا استانا قالاسىنداعى انا مەن بالا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىندا, ودان كەيىن پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىندا ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. رەسەي, پولشا, ۋكراينانىڭ مەديتسينالىق ورتالىقتارىندا قوسىمشا مەديتسينالىق ءبىلىم الدىم. جالپى, جىل سايىن بىلىكتىلىكتى ارتتىرىپ وتىرۋ قاجەت. ويتكەنى زامانمەن بىرگە مەديتسينا دا تەز دامۋدا. وسى ورايدا كيەۆ قالاسىنداعى بالا كارديولوگياسى جانە كارديوحيرۋرگياسى عىلىمي پراكتيكالىق ورتالىعىندا, سانكت-پەتەربۋرگتەگى قالالىق كلينيكالىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ كارديولوگيا بولىمشەسىندە تاعىلىمدامادان ءوتتىم, جىل سايىن يتاليا, پولشا, كورەيا, ۋكراينا, رەسەي ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن كارديوحيرۋرگيا جانە كارديولوگيا بويىنشا حالىقارالىق كونفەرەنتسيالارعا, شەبەرلىك سىنىپتارىنا قاتىسۋدى داستۇرگە اينالدىردىم. 2012 جىلى عىلىمي ورتالىق بازاسىندا بالا كارديوحيرۋرگياسى جانە ينتەرۆەنتسيالىق كارديولوگيا بولىمشەسىن ۇيىمداستىرۋعا اتسالىستىم.
بولىمدە نارەستەلىك كەزەڭنەن باستاپ جاساندى قان اينالدىرۋ اپپاراتىن قولدانۋ جانە شاعىن ينۆازيۆتىك ەندوسكوپيالىق ارالاسۋ ارقىلى بالالاردىڭ جۇرەك-قان تامىرلارى جۇيەسىنىڭ كۇردەلى تۋا بىتكەن دامۋ اقاۋلارىنا تۇزەتۋلەر جۇرگىزىلەدى. بولىمشە بازاسىندا يتاليا, ۋكراينا, پولشا, تۇركيادان كەلگەن كارديوحيرۋرگتارمەن شەبەرلىك ساباقتارى وتكىزىلەدى. شەتەلدىك كلينيكالاردىڭ ماماندارى ورتالىق دارىگەرلەرىنە جوعارى باعا بەرۋدە. ءتىپتى بىزدەن دە ۇيرەنىپ جاتقاندار بار. سونىمەن قاتار رەسپۋبليكاداعى بالالار دەنساۋلىعىن زەرتتەۋ جونىندەگى عىلىمي-تەحنيكالىق باعدارلاماعا قاتىسىپ, كارديولوگيا بويىنشا رەزيدەنتتەرگە كلينيكالىق تالىمگەر رەتىندە ساباق بەرەمىن. ءتۋابىتتى جۇرەك اقاۋى تەراپياسى مەن دياگنوستيكاسى ماسەلەسى بويىنشا كەڭەس بەرۋ, ايماق ماماندارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا وڭىرلەرگە شەبەرلىك-ساباق وتكىزۋگە ۇنەمى بارامىز.
مەديتسينا سالاسىندا ءوز كاسىبىن جاقسى كورەتىن ادامدار عانا جۇمىس ىستەيدى. بالالار حيرۋرگتارىنىڭ ارنايى جۇمىس كەستەسى جوق. ءبىز جۇمىسقا دەمالىس كۇندەرى, ءتىپتى, مەرەكە كۇندەرى دە شىعامىز. بۇل ءۇشىن قوسىمشا اقى دا سۇرامايمىز. ويتكەنى بالالاردى ەمدەۋ – پارىزىمىز.
– ورتالىقتا جىلىنا قانشا وتا جاسالادى؟
– كارديولوگيا بولىمىندە جىلىنا ورتا ەسەپپەن جۇرەككە 400-دەن استام اشىق وپەراتسيالار جانە 300-دەن استام ەندوۆاسكۋليارلىق وپەراتسيالار جاسالادى. ونىڭ ىشىندە قارىنشاارالىق قالقا اقاۋلارىن, جۇرەكشەارالىق قالقا اقاۋلارىن جابۋ, ۇلكەن اورتووكپەلىك كوللاتەرالدىق ارتەريا جانە اشىق ارتەريالىق تۇتىك كەزىندە ەمبوليزاتسيا, اشىق ارتەريالىق تۇتىكتى ستەنتتەۋ, باللوندىق ۆالۆۋلوپلاستيكا سيياقتى وتالار بار. بۇگىندە كارديو-حيرۋرگيادا نارەستەلەردەگى جۇرەكتىڭ كۇردەلى اقاۋىن تۇزەتۋدە ەمدەۋدىڭ جاڭا تەحنولوگيالارى قولدانىسقا ەندى.
10 جىل بۇرىن ءتۋابىتتى جۇرەك اقاۋىنا قاجەتتى وتا شەتەلدە عانا جاسالدى. بۇل 20-30 مىڭ دوللاردان استام قاراجاتتى تالاپ ەتەتىن. قازىر ەلىمىزدە بۇل وتا تەگىن.
اڭگىمەلەسكەن ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
