ەۋرووداقتى الاڭداتىپ وتىر
يتاليادا پارلامەنتتەگى 18-ءشى جالپى سايلاۋ ءوتتى. سوڭعى مالىمەت بويىنشا داۋىس سانى جاعىنان ماتتەو ءسالۆينيدىڭ «ليگا» پارتياسى مەن ەكس-پرەمەر سيلۆيو بەرلۋسكونيدىڭ «يتاليا, العا» پارتياسى باسقا ۇساق پارتيالارمەن بىرگە قۇرعان وڭشىل تسەنتريستىك كواليتسيا 37 پايىز جيناپ الدا تۇر. «بەس جۇلدىز» قوزعالىسى 32 پايىز داۋىس جينادى. ال دەموكراتيالىق پارتيا 20 پايىزدان از داۋىس جيناپ, ءۇشىنشى ورىندا تۇر. بىردە-ءبىر پارتيا پارلامەنتتە كوپشىلىك ورىنعا يە بولىپ, ۇكىمەتتى جاساقتاۋعا قاجەتتى 40 پايىزدىق مەجەدەن اسا المادى.
ەكى پارتياعا ەڭ كوپ داۋىس جيناۋعا تەك ميگراتسيا پروبلەمالارى ەمەس, ەكونوميكالىق جاعداي دا اسەر ەتكەن بولۋى كەرەك. سەبەبى سايلاۋشىلار بريۋسسەلگە قارسى داۋىس بەرىپ, ناتيجەسىندە پوپۋليستەر جەڭىسكە جەتتى. دەگەنمەن, يتالياداعى سايلاۋ ناتيجەلەرى بريۋسسەلدى الاڭداتىپ وتىر. سەبەبى ەۋرووداقتا برەكسيت وقيعاسى قايتالانۋى مۇمكىن دەگەن قاۋىپ بار. ال «بەس جۇلدىز» قوزعالىسىنىڭ كانديداتى پاولو ماگري ء«بىز قاتاڭ ەكنونوميكادان كەيىن ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى دامىتپاقپىز. ەۋرووداقتىڭ بۇل باعىتى كوپتەگەن مەملەكەتتەرگە كەرى اسەرىن تيگىزگەنى بەلگىلى», دەدى.
ساراپشىلار سايلاۋ ناتيجەسى ەۋرووداق ينستيتۋتتارىنىڭ رەفورمالارىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن بولجاپ وتىر. ساراپشىلار دا يتالياداعى سايلاۋ ناتيجەسى ەۋرووداقتى الاڭداتىپ وتىرعانىن ايتۋدا.
ساۋد ارابياسى ايەلدەر ەركىندىگىنە دايىن با؟
ساۋد ارابياسىندا ايەلدەر ماۋسىم ايىنان باستاپ زاڭدى تۇردە كولىك جۇرگىزۋگە رۇقسات الدى. ولارعا ءتىپتى اسكەر قاتارىنا قابىلدانىپ, سپورت ارەنالارىنا, كينوتەاترلارعا بارۋعا دا رۇقسات بەرىلدى. بۇدان بولەك باسقا دا وزگەرىستەر بولۋى مۇمكىن دەپ كۇتىلۋدە. بىراق حالىق بۇعان دايىن با؟
جاقىندا ساۋد ارابياسىندا ايەلدەرگە كولىك جۇرگىزۋدى ۇيرەتەتىن مەكتەپتەر اشىلىپ, ول تۋرالى الەمگە تانىمال بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى جارىسا جازدى. مۇنىمەن قويماي, جاقىندا ءدىن قىزمەتكەرلەرى ايەلدەردىڭ ابايا كيىپ ءجۇرۋى ءوز ەرىكتەرىندە ەكەنىن, ول تۋرالى دىندە ناقتى ەشتەڭە ايتىلماعانىن ايتتى.
وسى پىكىردەن كەيىن قوعامدا ءتۇرلى قاراما-قايشىلىقتار بولدى. ەر-رياد ديپلوماتتارىنىڭ ايتۋىنشا, رەفورمالىق باعدارلامالاردى ۇكىمەت قولداعانىمەن, رەۆوليۋتسيالىق شەشىمدەردى قاراپايىم حالىقتىڭ مويىنداي قويۋى ەكىتالاي.
Vision 2030 باعدارلاماسى اياسىندا وسىنداي رەفورمالاردى ۇسىنعان مۇحاممەد بين سالمان ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ءوزىنىڭ بيلىگىن نىعايتتى. دەگەنمەن, ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كونسەرۆاتيۆتى قوعام مۇنداي جىلدام وزگەرىستەردەن ەسەڭگىرەپ قالعان. ءتىپتى رەفورمالاردىڭ ءجيى جاريالانۋىنان بۇل جۇيە جۇزەگە اسپاي قالۋى دا مۇمكىن دەۋشىلەر بار.
«ساۋد ارابياسىندا وزگەرىس ەنگىزۋ وتە قيىنعا سوعادى. مۇنداعى كوپشىلىك ايەلدەردىڭ كوشەدە نەمەسە جۇمىس ورىندارىندا جۇرگەنىن قالامايدى. ولار بيلىككە قارسى شىعىپ, ءوز تالاپتارىن ايتادى دەي المايمىز. ءبىر انىعى, مەملەكەتتەگى ايەلدەر ەرلەرگە باعىنىشتى. ياعني, بيلىككە قارسى كەلمەي-اق كونسەرۆاتيۆتى قوعام ايەلدەرگە ءوز سوزدەرىن وتكىزە الادى», دەيدى ساراپشىلار. ولاردىڭ ايتۋىنشا, قوعامدا باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى مەن بيلىكتىڭ امبيتسياسىنىڭ اراسى تىم الىس. ياعني, بۇل رەفورمالاردىڭ ورىندالۋ-ورىندالماۋى ۋاقىت ەنشىسىندە.
قىتاي بيلىگى اسكەري بيۋدجەتتى ارتتىردى
قازىرگى تاڭدا قىتاي ەكونوميكاسى الەم بويىنشا ەكىنشى ورىندا تۇر. ەندى بيلىك 2018 جىلى ەكونوميكالىق ءوسىم 6,5% شاماسىندا بولادى دەپ بولجاپ وتىر. بىلتىر بۇل كورسەتكىش 6,9%-دى قۇراعان بولاتىن. سونىمەن قاتار قىتاي ينفلياتسيا دەڭگەيىن تومەندەتۋدى كوزدەيدى.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, 2018 جىلعا ارنالعان قىتايدىڭ اسكەري بيۋدجەتى 175 ملرد دوللاردى قۇرادى. بۇل بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 8%-كە كوپ.
بۇكىلقىتايلىق حالىق وكىلدەرىنىڭ جيىنىندا قىتاي بيلىگى بيىلعى جىلدىڭ باستى ءۇش ماقساتىن اتادى. ونىڭ ىشىندە قارجى قاۋپىمەن كۇرەس, قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋىنا قارسى كۇرەس, كەدەيلىكپەن كۇرەس بار.
جوعارى تەحنولوگيالى قالا سالماق
ساۋد ارابياسى مەن مىسىر جوعارى تەحنولوگيالى قالا سالماق. جاڭا قالا سالۋ تۋرالى يدەيا وتكەن اپتادا ايتىلدى. قالا جوباسىنىڭ جالپى قۇنى 500 ملرد دوللارعا باعالانىپ وتىر. سينايدىڭ وڭتۇستىگىندە سالىنادى دەپ جوسپارلانعان جاڭا مەگا-قالا مىڭ شارشى كيلومەتر بولادى دەپ كۇتىلۋدە. بيلىك وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, قالا تولىعىمەن جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرى ارقىلى جۇمىس ىستەپ, جوعارى تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالادى.
ساۋد ارابياسى مەن مىسىر جوعارى تەحنولوگيالار مەگاپوليسىنىڭ قۇرىلىسىنا ارنالعان ورتاق قور قۇرىپ, وعان 10 ملرد دوللار سالدى. ەڭ باي ەكى اراب ەلى وسىلايشا ستراتەگيالىق بايلانىستى ارتتىرىپ, جاڭا جوبا بويىنشا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەمەك.
دايىنداعان
گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
