قازاقستان • 23 قاڭتار, 2018

كيبەرقاۋىپسىزدىك – ۋاقىت تالابى

5211 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ء«تورتىنشى ونەر­كاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاع­دايىن­داعى دامۋدىڭ جاڭا مۇم­كىن­دىكتەرى» جولداۋى مەملەكەتتىك ستراتەگيانىڭ ماڭىزدى بولىگى بولىپ تابىلادى جانە ەلىمىزدىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭ­عىرۋ قادامدارىن ناقتىلاپ وتىر. 

كيبەرقاۋىپسىزدىك – ۋاقىت تالابى

پرەزيدەنت جولداۋدا كيبەر­قاۋىپ­سىزدىك ماسەلەسىنە باسا نازار اۋدارىپ, تسيفرلى تەحنو­لوگيا­لاردى ەنگىزۋ بارىسىندا اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇشەيتۋگە شاقىردى. ال­داعى مىندەتتەر اياسىندا ەلباسى كيبەرقاۋىپسىزدىك شارالارى قازاق­ستاننىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ستراتەگياسىندا كورىنىس تابۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

بۇگىنگى زامان – اقپارات زامانى. جاڭالىق اشۋ, جاڭالىق­­تى جەتكىزۋ, حاباردار بولۋ وندىرىس­تىك تەحنولوگيانى قارقىندى دامى­تۋعا, ءوندىرىستى ۇلعايتۋعا, ءونىم شى­عارۋدى ارتتىرۋعا, ونى جەت­كىزۋ مەن وتكىزۋگە, سونداي-اق تابىس كوزىن كوبەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان اقپارات – اسا كوپ رەسۋرستاردى, ونىڭ ىشىندە ەڭبەك كۇشى مەن وي-سانا ەڭبەگىن جۇمساماي-اق قارجىنى ۇنەم­دەۋ مەن ودان ءارى كوبەيتۋ كوزىنە اينال­دى. الەمدەگى الپاۋىت ەل­دەر­دى بىلاي قويعاندا, ايگىلى كوم­­پا­نيالاردىڭ وزدەرى جاڭادان شى­عا­تىن ونىمدەرىن قىزعىشتاي قور­عاپ, قاشان رەسمي تۇردە تانىستىرىلمايىنشا جانە جاپپاي ساۋداعا شىعارىلمايىنشا قۇپيا ۇستايدى. ءتىپتى, جوعارى تەحنولوگيا سالاسىنداعى الداعى جوسپارلارى دا, كوزدەگەن مەجەلەرى دە, قول جەتكەن ناتيجەلەرى دە جۇرت كوزىنەن تاسادا بولادى. ونىڭ مىسالىن الەمدەگى ايگىلى اۆتوموبيل مەن تەلەديدار شىعارا­تىن زاۋىتتار مەن كاسىپورىندار تاجىريبەسىنەن كۇندەلىكتى كورىپ تە ءجۇرمىز.

وتكەن عاسىردىڭ 30-40 جىل­­­­دارى كەڭەس وداعى قارۋ-جا­­راق, اسكەري تەحنيكا, باي­لا­­نىس قۇ­رالدارى جانە باس­قا دا زاۋىتتارداعى تەحنولوگيالاردى قۇپيا ۇس­تاۋىنىڭ ارقاسىن­دا الەمدىك دەر­جاۆاعا اينالدى. كوپتەگەن جا­ڭالىقشىل عا­لىمدار, ونەر­تاپقىشتاردىڭ ءۇيى دە, جۇمىسى دا قاتاڭ كۇزەتى­لىپ, ەسىمدەرى اتالمادى. سونداعى ماقسات – ۇزدىك تەحنولوگيانىڭ جالپاق جۇرتقا جاريا بول­ماۋى ەدى. ول مىندەت قاتاڭ ءتارتىپتىڭ ارقاسىندا ورىندالدى.

بۇگىنگى تاڭداعى كيبەرقاۋىپ­سىزدىكتى كۇشەيتۋدەگى باستى ماق­سات تا وسى. عالىمدار مەن ونەر­تاپ­­قىشتاردىڭ, بەلسەندى ازامات­تار­دىڭ ءوندىرىستى ۇلعايتۋعا, ونەر­كاسىپتى دامىتۋعا, شىعىندى ازاي­تۋعا, ءومىردى جاقسارتۋعا ار­نال­عان جاڭالىقتارى – ەلىمىزگە دە, ونىڭ اۆتورىنا دا پايدا اكە­لۋ­گە ءتيىس ەكەنى بەلگىلى. ول ءۇشىن ازا­مات­تاردىڭ وتانشىلدىق, وتان­سۇي­گىشتىك قاسيەتتەرىمەن قوسا كيبەرقاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇ­شەيتۋ اسا ماڭىزدى. ال جاس­تاردى وتانشىلدىققا تاربيەلەۋ – وتباسىنان, بالاباقشادان باس­تالۋى ءتيىس.

كيبەرقاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ – اسىرەسە, وتانىمىزدى قورعاۋ سالاسىندا اسا ماڭىزدى ەكەنى داۋسىز. قورعانىس سالاسى, ەڭ­بەك ونىمدىلىگى, ءوندىرىس قۋاتى, ۇنەم مۇمكىندىكتەرى كيبەر­قاۋىپ­سىز­دىكپەن تىكەلەي بايلانىس­­تى. بۇل ماسەلەگە الپاۋىت كوم­پا­نيا­­لارمەن قاتار شاعىن كاسىپ­­ورىن­دار دا نازار اۋدارۋى ءتيىس. سالا ماماندارى وسى تا­قىرىپ بويىنشا ءتۇرلى جيىن­دار مەن باسقوسۋلار وتكىزىپ, مىن­دەتتەردى ناقتىلاۋعا اتسالىسۋى كەرەك. بەي­قامدىق پەن ەن­جار­لىقتى قازىرگى زامان تالابى كوتەرمەيدى.

ەلباسى جولداۋدا «مەم­لەكەت پەن كومپانيالار جاڭا تەحنو­لوگيالاردى ەنگىزە وتىرىپ, ءوز اقپاراتتىق جۇيەلەرى مەن قۇ­رىل­عىلارىنىڭ بەرىك قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. بۇگىندە كيبەرقاۋىپسىزدىك ۇعى­مى تەك اقپاراتتى عانا ەمەس, سونى­مەن قاتار وندىرىستىك جانە ينفرا­قۇرىلىمدىق نىسانداردى باس­قارۋ تەتىگىن قورعاۋ دەگەندى دە بىل­دىرەدى», دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. سوندىقتان بۇل تاقىرىپ, اقپارات داۋىرىندە اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر.

نۇرجان نۇرسيپاتوۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى

سوڭعى جاڭالىقتار