ەكونوميكالىق جوبالار ماڭىزدى
مەملەكەت باسشىسى «شەتەلدىك جەكە ينۆەستيتسيالار جونىندەگى كورپوراتسيا» (OPIC) مەملەكەتتىك اگەنتتىگىنىڭ پرەزيدەنتى رەي ۋوشبەرنمەن كەزدەسۋدە قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ەكونوميكالىق جوبالار جونىندە ايتتى.
– ءبىز «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرىپ جاتىرمىز. حالىقارالىق ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزدىك. كورمە ينفراقۇرىلىمىنىڭ بازاسىندا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن قۇرامىز. وعان قاتىسۋشىلاردىڭ بارىنە ايرىقشا جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ينۆەستيتسيا سالاسىنداعى قاتىناستاردى نىعايتۋدىڭ جانە ءوزارا ءتيىمدى ەكونوميكالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
ر.ۋوشبەرن ەكسپو-2017 كورمەسىنەن العان اسەرىن ءبولىسىپ, الداعى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ «Kazakh Invest» كومپانياسىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلاتىنىن ايتتى.
ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى قاتىناستار نىعايادى
نۇرسۇلتان نازارباەۆ اقش-تىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ريك پەرريمەن كەزدەسۋدە اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپپەن جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلەرگە توقتالدى.
قازاقستان مەن اقش-تىڭ مۇناي-گاز سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىنا وڭ باعا بەرىپ, تەڭىز جانە قاشاعان كەن ورىندارىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار جونىندە ايتتى.
سونداي-اق قازاقستاندا ءونىمدى قايتا وڭدەۋ سالاسىنداعى ينۆەستورلاردىڭ كۇش-قۋاتىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.
ەلىمىزدەگى «جاسىل» ەنەرگەتيكانى دامىتۋعا ارنالعان جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى تۋرالى اڭگىمەلەپ, ر.پەرريدى تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىنىڭ اشىلۋى جونىندە حاباردار ەتتى.
اقش-تىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى كەزدەسۋگە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن نەگىزگى فاكتورلاردى اتادى.
كەزدەسۋ سوڭىندا تاراپتار مۇناي-گاز جانە ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى ەكىجاقتى قاتىناستاردى ودان ءارى دامىتۋ جونىندە پىكىر الماستى.
جيىرمادان استام كوممەرتسيالىق قۇجاتقا قول قويىلدى
ينۆەستيتسيا سالاسىنداعى قاتىناستاردى ودان ءارى دامىتىپ, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ, وسى ارقىلى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى بۇدان سوڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ اقش ىسكەر توپتارى وكىلدەرىمەن كەزدەسۋىندە جالعاستى.
قازاقستان پرەزيدەنتى دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلارمەن جۇزدەسكەنىنە جانە كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلعانىنا ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان مەن اقش اراسىندا ورنىققان قاتىناستاردىڭ ماڭىزدىلىعى مەن ستراتەگيالىق سيپاتىنا توقتالدى.
– امەريكا قازاقستان ەكونوميكاسىنا سالىنعان تىكەلەي ينۆەستيتسيالاردىڭ كولەمى بويىنشا ەكىنشى ورىندا. تاۋەلسىزدىك جىلدارى ىشىندە سىزدەردىڭ كومپانيالارىڭىز تاراپىنان قازاقستانعا 50 ملرد دوللاردان استام ينۆەستيتسيا قۇيىلدى. وتكەن جىلى ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2 ملرد دوللارعا جەتتى.
ءبىزدىڭ ەلدە ەنەرگەتيكا, كولىك, يننوۆاتسيا, مەديتسينا جانە باسقا دا سالالاردا امەريكا كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن 500-دەن اسا كومپانيا تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ءىرى سەرىكتەستەرىمىزدىڭ قاتارىندا «شەۆرون», «ەكسون موبيل», «دجەنەرال ەلەكتريك», «حەلليبيورتون» جانە باسقا دا كومپانيالار بار, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى كەڭ اۋقىمدى ەكىجاقتى قاتىناستاردى قامتيتىن كەڭەيتىلگەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى بىرلەسكەن مالىمدەمەنى قابىلداۋدىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ كولىك-ترانزيتتىك الەۋەتىن دامىتۋ ۇدەرىسىنە توقتالىپ, بيزنەس جۇرگىزۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان شارالار جونىندە اڭگىمەلەدى.
– ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتىپ, ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ءۇشىن تۇراقتى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. قازاقستان ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ ينۆەستيتسيالار جونىندەگى كوميتەتىنىڭ قاۋىمداستىرىلعان مۇشەسى بولدى جانە حالىقارالىق ينۆەستيتسيالار جونىندەگى دەكلاراتسياعا قوسىلدى. بىزدە اقش-تى قوسا العاندا, 62 ەلدىڭ ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزاسىز رەجىم ەنگىزىلدى. كاسىپكەرلىك سالاسىنداعى زاڭناما جەتىلدىرىلۋدە. 11 ارنايى ەكونوميكالىق ايماق جانە 22 يندۋستريالىق ايماق جۇمىس ىستەۋدە. وندا قاجەتتى ينفراقۇرىلىم مەن جەڭىلدىكتەر كوزدەلگەن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قازاقستان ەكونوميكاسىن تسيفرلاندىرۋ جانە وندىرىسكە يننوۆاتسيانى ەنگىزۋ بارىسىنا ەرەكشە نازار اۋداردى.
– «تسيفرلى قازاقستان» ارنايى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قابىلداندى. وسىعان وراي, ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ جانە يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى دامىتۋ جونىندەگى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماڭىزدى بولىپ سانالادى. ماسەلەن, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جانە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى سياقتى يننوۆاتسيالىق كلاستەرلەر جۇمىس ىستەۋدە. بيىل استانادا ءىت-ستارتاپتاردىڭ جاڭا حالىقارالىق تەحنوپاركى اشىلادى. وسىنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ بولاشاعى زور بولۋىنا جول اشادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى امەريكالىق بيزنەسمەندەردى اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ىسىنە قاتىسۋعا شاقىردى.
بۇدان بولەك مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدەگى جەكەشەلەندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى جانە «جاسىل» ەكونوميكا سالاسىنداعى جوبالاردى دامىتۋدىڭ كەلەشەگى تۋرالى ايتتى.
– وتكەن جىلى «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىمەن حالىقارالىق ەكسپو-2017 مامانداندىرىلعان كورمەسىن تابىستى وتكىزدىك. بۇل كورمە بۇكىل پلانەتانىڭ «تازا» ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى جوعارى تەحنولوگيالىق جانە زياتكەرلىك الەۋەتىن كورسەتۋگە كەرەمەت مۇمكىندىك تۋعىزدى. كورمە كەشەندەرى يننوۆاتسيالىق جانە ورنىقتى دامۋ مىندەتتەرىنە ءارى قاراي دا قىزمەت ەتە بەردى. اتاپ ايتقاندا, ەكسپو ينفراقۇرىلىمىنىڭ بازاسىندا «جاسىل» تەحنولوگيالاردى جانە ينۆەستيتسيالاردى دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق ورتالىق جۇمىس ىستەيتىن بولادى. ول ەلىمىزدە جانە وڭىردە «جاسىل» جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونداي-اق نۇرسۇلتان نازارباەۆ «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ مارتەبەسى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, ونىڭ جۇمىسىنىڭ الداعى جوسپارلارىنا توقتالدى.
– «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋشىلارعا 50 جىلعا دەيىن سالىقتىق جەڭىلدىكتەر بەرىلەدى, سونداي-اق ۆاليۋتالىق, ۆيزالىق جەڭىلدىكتەر جانە ەڭبەك رەجىمدەرىنىڭ جەڭىلدىكتەرى ۇسىنىلادى. بۇل – وڭىردەگى جۇمىسى اعىلشىن قۇقىعىنا نەگىزدەلگەن بىردەن-ءبىر ورتالىق. «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق بيرجاسىن قۇرۋعا شانحاي قور بيرجاسى جانە امەريكانىڭ NASDAQ بيرجاسى تارتىلدى. «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ «جاسىل», يسلامدىق جانە يننوۆاتسيالىق قارجى قۇرالدارىن دامىتۋ جونىندەگى وڭىرلىك ورتالىققا اينالۋى ءۇشىن زور مۇمكىندىگى بار. جاز ايىندا ءبىز حالىقارالىق قوعامداستىق ءۇشىن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ رەسمي تانىستىرىلىمىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى وتكىزىلگەن كەزدەسۋدىڭ ەكى ەلدىڭ جاقىنداسۋىنا جانە ءوزارا ءتيىمدى ارىپتەستىكتى نىعايتۋعا سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
كەزدەسۋ بارىسىندا اقش-تىڭ ىسكەر توپتار وكىلدەرى قازاقستانمەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە زور قىزىعۋشىلىق تانىتتى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ رەسمي ساپارى اياسىندا اۆياتسيا جانە عارىشتىق زەرتتەۋلەر, مۇناي حيمياسى جانە اۋىل شارۋاشىلىعى, سونداي-اق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ سالاسىنداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان 7 ملرد دوللارعا جۋىق قارجى كولەمىندەگى ينۆەستيتسيا جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى 20-دان استام كوممەرتسيالىق قۇجاتقا قول قويىلدى.
بۇدان بولەك, ساپار بارىسىندا 3 ۇكىمەتارالىق كەلىسىم جاسالدى.
بۇلار:
مەملەكەتتىك اۋە كەمەلەرىنە اەروناۆيگاتسيالىق قىزمەت كورسەتكەنى ءۇشىن اقى الماۋ تۋرالى,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعى ارقىلى وتەتىن كوممەرتسيالىق تەمىر جول ءترانزيتىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى,
حالىقارالىق سالىق ءتارتىبىن جەتىلدىرۋ تۋرالى كەلىسىمدەر.
سونداي-اق كەشە قازاقستان پرەزيدەنتى امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى مايكل پەنسپەن كەزدەستى. كەزدەسۋدە تاراپتار ەكىجاقتى ىقتىماقتاستىقتىڭ مەيلىنشە وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى. اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن مايكل پەنس قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردى نىعايتىپ, ودان ءارى كەڭەيتە ءتۇسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان» – ۆاشينگتوننان (اقش)
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز
قىزمەتىنەن الىندى
