قان قىسىمىنىڭ ۇنەمى جوعارى بولۋى ينسۋلتقا اپاراتىن جولدىڭ ءبىرى. ماماندار ارتەريالدىق گيپەرتونيانىڭ جاستار اراسىندا ورىستەۋىنە قاتتى الاڭداۋشىلىق بىلدىرۋدە. «ارتەريالدىق گيپەرتونيانىڭ وسۋىنە تەمەكى شەگۋ, الكوگولدى شامادان ارتىق تۇتىنۋ, دەنەنىڭ ارتىق سالماعى, از قيمىلداۋ, كۇيزەلىستەر ءتارىزدى فاكتورلار ەداۋىر اسەر ەتەدى» – دەيدى دارىگەرلەر.
استانا قالاسىنداعى سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ ورتالىعىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى شىڭعىس بايكوبەنوۆ جىل سايىن ەلىمىزدە دۇنيەجۇزىلىك ينسۋلتپەن كۇرەس كۇنىنىڭ شەڭبەرىندە بىرقاتار شارالار وتكىزىلەتىنىن, نەگىزىندە قان اينالىمى جۇيەسى اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن كۇش بىرىكتىرۋدە جۇمىس بەرۋشىلەر, بيزنەس قۇرىلىمدارى, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, ۇەۇ جانە باسقا دا مۇددەلى ۇيىمدار مەن جەكەلەگەن ادامداردىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا ءجۇردىم-باردىم قاراماۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن العا تارتادى. ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنا زيان تيگىزەتىن ادەتتەردەن ارىلۋى, سونىمەن قاتار ءينسۋلتتىڭ العاشقى بەلگىلەرى بىلىنگەندە دۇرىس جانە دەر ۋاقىتىندا العاشقى كومەك كورسەتۋدىڭ ماڭىزى تۋرالى جۇرتشىلىقتىڭ حاباردار بولۋىنا باستى ءمان بەرەدى. شىنىمەن ءبىز جازاتايىم ارىپتەسىمىزدە نەمەسە تۋىسىمىزدا ينسۋلت بەلگىسى بىلىنسە نە ىستەۋىمىز كەرەك؟ ينسۋلتتiڭ باستاپقى نەگiزگi بەلگiلەرi قانداي, ول تۋرالى ناقتى نە بىلەمىز؟
ينسۋلتتiڭ باستاپقى نەگiزگi بەلگiلەرi قول, اياق بۇلشىق ەتتەرى جانسىزدانىپ, ءسوز بۇزىلىپ, باس اۋىرىپ, ءجۇرiس بۇزىلىپ, ادامنىڭ ەسىنەن تانۋى مۇمكىن. ەگەر جاقىنىڭىزدا وسى بەلگiلەر بايقالسا ونى ەلەمەۋگە بولمايدى, دەرەۋ دارiگەرگە جۇگىنگەن ابزال. دەر كەزىندە كورسەتىلگەن شۇعىل مەديتسينالىق كومەكتىڭ ءار ساعاتىنىڭ اسا ماڭىزدى ءمانى بولعاندىقتان ينسۋلتتiڭ پايدا بولۋىنان كەيiن ۋاقتىلى ەمدەۋىن باستاپ جانە دياگنوزى دۇرىس قويىلعان جاعدايدا ءينسۋلتتىڭ زاردابىن مەيلىنشە ازايتۋعا بولادى.
ال بۇزىلعان فۋنكتسيالاردى قالپىنا كەلتiرۋ ءۇشىن ينسۋلتتiڭ ەمدەۋi كەشەندi بولۋ قاجەت. بۇل بويىنشا ءدارى-دارمەكپەن قوسا وپەراتيۆتى ەمدەۋ, الەۋمەتتىك جانە فيزيكالىق وڭالتۋ اتقارىلىپ, ەمدەۋ بارىسىندا ءتۇرلi ماماندار, نەۆرولوگ, نەيروحيرۋرگ, تەراپەۆت, كارديولوگ, حيرۋرگ سونىمەن بiرگە باسقا ماماندار, ەدشك ينسترۋكتورى, لوگوپەد, پسيحولوگ, الەۋمەتتiك قىزمەتكەر قاتىسادى. ال ەڭ نەگىزگى ءمان بەرىلۋى ءتيىس دۇنيە – ادامداردىڭ سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋى.
شىنىندا, اۋرۋدىڭ الدىن العان الدەقايدا ءتيىمدى, ءارى قالتاعا تۇسەتىن سالماق تا ازايا تۇسەدى. وسى رەتتە ەلىمىزدە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى پاتولوگيادان بولاتىن ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشىن تومەندەتۋ ماقساتىندا ءبىرتالاي جۇمىس اتقارۋدا. ماسەلەن, جاسى 40-تان اسقان تۇرعىنداردى سكرينينگتىك زەرتتەۋلەردەن وتكىزۋدىڭ ماڭىزىنا تۇرعىندار جەتە ءمان بەرە بەرمەيدى. ال سونىڭ ارقاسىندا وزدەرى بىلمەي جۇرگەن قانشاما ارتەريالدى گيپەرتونيا اۋرۋىنا شالدىققان پاتسيەنتتەر انىقتالعان.
سونىڭ ناتيجەسىندە ازاماتتار قان قىسىمىن ءبىر قالىپتا ۇستايتىن تەگىن دارىلەرمەن قامتاماسىز ەتىلۋدە. وعان قوسا وسى اۋرۋدىڭ دياگنوستيكاسى مەن ەمدەلۋىندە جوعارى تەحنولوگيالىق ادىستەردى قولدانۋ وڭتايلى ناتيجەلەرىن بەرۋدە. مىسالى, استاناداعى ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىندا مي انەۆريزماسىنا شالدىققان پاتسيەنتتەردى ەمدەۋدە جاڭا تەحنولوگيا كەڭىنەن قولدانىلادى, ونىڭ ناتيجەلەرى كوڭىل قۋانتارلىق دارەجەدە. سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە كارديولوگيالىق ورتالىقتار, ينسۋلتقا شالدىققان ناۋقاستارعا كەشەندى ەمدەۋ شارالارىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن 40 ينسۋلت ورتالىعى اشىلدى.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
