سىرقاتىڭىز سىر بەرىپ, ەمحانا ەسىگىن قاعا قالساڭىز كەيدە دارىگەرلەردىڭ جايما شۋاق جانارىن كورىپ جازىلىپ كەتكەنىڭىزدى دە بايقاماي قالاسىز. سونداي جانداردىڭ ءبىرى №2 اقمولا وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ حيرۋرگيا بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, دوتسەنت, «زولوتوي لاپروسكوپ» سىيلىعىنىڭ يەگەرى, ەۋروپا, رەسەي جانە قازاقستان ەندوسكوپيالىق حيرۋرگتار ۇيىمدارىنىڭ مۇشەسى, ەلىمىزدىڭ بارياتريالىق جانە مەتابوليالىق حيرۋرگتەر قوعامىنىڭ مۇشەسى رۋسلان حاسەنوۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– رۋسلان ەرسايىن ۇلى, الدىمەن ءوزىڭىزدىڭ بالالىق شاعىڭىز ءھام وسكەن ورتاڭىز تۋرالى ايتساڭىز, دارىگەر بولۋعا قۇشتارلىعىڭىز قاي كەزدە وياندى؟
– مەن قاراعاندى وبلىسىنىڭ قارقارالى اۋدانىنداعى تومار اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدىم. اكەم مال دارىگەرى ەدى. ۇيدە ءتورت اعايىندىمىز. البەتتە, كوپشىلىگى مەديتسينا ماماندىعىنا نەگە باردىڭ دەپ سۇراپ جاتادى. مەن بۇل شەشىمدى 5 جاسىمدا قابىلدادىم. ءيسى مۇسىلمان بولعان سوڭ قازاقتىڭ ءار اۋىلىندا ەر بالانى سۇندەتتەپ جاتادى عوي. سول جانىما قاتتى باتقان بولۋ كەرەك, جانىمدا تۇرعان اكەمە بىردەن حيرۋرگ بولامىن دەگەن ەكەنمىن. مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعاندا دا سول ويىمدا قالدىم. ءالى ەسىمدە, 3-سىنىپتا وقىپ جۇرگەنىمدە «بولاشاقتا دارىگەر, حيرۋرگ بولامىن, ادامدارعا وتا جاسايمىن» دەپ شىعارما جازعان ەدىم. سول شىعارمام ءالى بار. مەكتەپ بىتىرەتىن كەزدە بيولوگيا, حيميا پاندەرى بويىنشا وقۋعا دايىندالىپ, بالا كۇنگى باعىتىمنان تايماي, قاراعاندى مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ينستيتۋتىنا ءتۇسىپ, 1998 جىلى ۇزدىك ديپلوممەن ءتامامدادىم.
– مەديتسينا ماماندىعىن تاڭداعان جاستار العاشقى كۋرستاردان كەيىن-اق تاڭداۋلارىن وزگەرتىپ جاتاتىنى جونىندە ەستيمىز. بۇل ماماندىقتى يگەرۋدىڭ قيىندىعىنان با؟
– ءبىز 1992 جىلى وقۋعا تۇستىك. ەلىمىز ەگەمەندىگىن ەندى الىپ, ەڭسەسىن كوتەرە باستاعان شاق ەدى. وقۋلىقتار بار, بىراق جەتىسپەۋشىلىكتەر بولدى. اسىرەسە, 1-كۋرس قيىندىق تۋدىردى. ستۋدەنتتىك كەزدىڭ قىزىقتارى كوپ قوي. العاشقى ساباقتارعا قاتىسا باستاعان كەزىمىز. ءبىر كۇنى اناتوميا ساباعى بولدى. بىزگە ءدارىس بەرەتىن پروفەسسور گرۋپپامىزدى جيناپ, قالىپتى اناتوميا كافەدراسىنا ەرتىپ باردى. بارساق, ولگەن ادامداردىڭ دەنەلەرى جاتىر. اۋىلدان كەلگەن ءبىز اۋزىمىز اشىلىپ قاراپ قالدىق. پروفەسسوردىڭ ءومىر بويى سول جەردە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن سوڭ با, ابدەن ەتى ۇيرەنىپ كەتكەندىگى كورىنىپ تۇر. باسىندا قورىققانىمىزبەن, ۋاقىت وتە كەلە ءبىز دە ۇيرەنە باستادىق. ساباق سايىن ادامنىڭ دەنە مۇشەلەرىمەن تانىسىپ, بۇلشىق ەت, جۇيكە جۇيە, تامىر دەپ جەكە-جەكە وتتىك. ونى تەوريا تۇرىندە وقىعان باسقا دا, تاجىريبە جۇزىندە تانىسساڭ ءتىپتى بولەك. وسى ارادا العاشقى قىزمەتىمە توقتالىپ وتەيىن. مۇنىڭ ءوزى قىزىق بولدى. ستۋدەنت كەزىمدە ساباقتان سوڭ توتەنشە حيرۋرگيانىڭ 11-بولىمشەسىنە بارىپ كەزەكشىلىك اتقارىپ ءجۇردىم. بۇل – قازىرگى پروفەسسور ح.ج.ماقاجانوۆ اتىنداعى وبلىستىق تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا ورتالىعى. سول كەزدە ەڭ ءبىرىنشى 3-كۋرستا سوقىرشەككە وتا جاسادىم. ينستيتۋتتان سوڭ كافەدرادا قالۋعا ۇسىنىستار دا بولدى. بىراق مەن كەزەكشىلىك اتقارىپ جۇرگەندە تانىسقان حيرۋرگ اعامىزدىڭ جول كورسەتۋى بويىنشا قاراعاندىنىڭ قالاسىنىڭ تەمىر جول اۋدانىنداعى سورتيروۆكادا ورنالاسقان تەمىر جول اۋرۋحاناسىنا جۇمىسقا ورنالاستىم. وسى جەردەگى ۇجىم ەڭبەك جولىمدى نىقتاپ بەردى دەسەم بولادى. باسشىلىقتاعى اعالار باۋىرىنا باسىپ, باۋىرمالدىق تانىتتى. بىلمەگەنىمدى ۇيرەتىپ, بىلگەنىمدى جەتىلدىردى. سول جەردە نۇرلان كەڭەس ۇلى اتتى اعامىزدىڭ كەڭەسى بىلىكتى مامان بولۋىما كوپ سەپتىگىن تيگىزدى. بىردە اعامىز لاپاروسكوپيالىق تىرەك اپپاراتىن الىپ كەلدى. بۇل – 2000 جىلدار شاماسى ەدى. قۇرالدى العانمەن ىسكە اسىراتىن مامان بولمادى. جارتى جىلداي بوس تۇرعان قۇرىلعىنى باسشىلىق كورگەن سايىن «نەگە پايدالانبايسىزدار» دەپ كەيتىن بولدى. سودان كەيىن ءار كەزەكشىلىگىم سايىن الگى اپپاراتتى قوسىپ, قولىمدى ۇيرەتە باستادىم. كەيىن كەلە يگەرۋگە بولاتىنىن بايقادىم. سول جىلى جاز ايىندا ءوز قاراجاتىممەن وسى قۇرىلعىنى مەڭگەرۋ ءۇشىن الماتىعا ءبىر ايلىق كۋرسقا بارىپ, وقىپ كەلدىم. ەسىمدە, قاراعاندىعا قاعازىن الىپ كەلگەندە ەڭ الدىمەن 76 جاستاعى اجەگە وتا جاسادىق. ءتورت ساعاتقا سوزىلعان اۋىر وتانى اياقتاپ بولعانىمىز سول ەدى, قالىڭ ادامنىڭ قول شاپالاقتاعان داۋىسى ەستىلدى. ارتىما قاراسام بۇكىل اۋرۋحانانىڭ اكىمشىلىگى تۇر. سودان كەيىن وسى ادىسپەن جاساۋدى جالعاستىردىق. تاجىريبەمدى شىڭداۋ ءۇشىن رەسەيگە وقۋعا دا بارىپ قايتتىم. استانادا عىلىمي جۇمىس قورعادىم.
– بۇگىندە ەلوردادا قىزمەت ەتىپ جاتىرسىز. استانانىڭ العاشقى مەديتسينالىق مۇمكىندىكتەرى مەن بۇگىنگى الەۋەتىن سالىستىرۋعا كەلمەيتىن بولار؟
– ارينە. جالپى, ءوزىمنىڭ استاناعا كەلۋىمە كوپ جىلدىق تاجىريبەمنىڭ كومەگى ءتيدى دەپ ويلايمىن. العاشقىدا №2 قالالىق اۋرۋحاناعا قىزمەتكە شاقىردى. بىراق وعان دەيىن ءبىلىمىمدى شىڭداۋ ماقساتىندا ەۋروپا ەلدەرىنىڭ, مالايزيانىڭ بىرقاتار وقۋ ورىندارىنا ءوتىنىش قالدىرعانمىن. قىزمەت بابىمەن استاناعا اۋىسىپ جاتقانىمدا مالايزيادان شاقىرتۋ كەلدى. اۋەلگى ماقساتىم سول بولعاسىن جەتى ايلىق ءبىلىمدى جيناقتاپ قايتۋ ءۇشىن مالاي ەلىنە اتتاندىم. وركەنيەتتى مەملەكەتتى كورىپ, اعىلشىن ءتىلىپ ۇيرەنىپ, وزىق تاجىريبەسىمەن تانىسىپ كەلگەن سوڭ «ۇلتتىق عىلىمي مەديتسينالىق ورتالىققا» جۇمىسقا ورنالاستىم. بۇل جەردە 4 جىلداي قىزمەت ەتىپ, كەيىن №2 اقمولا وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ حيرۋرگيا بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولدىم. بۇل اۋرۋحانانىڭ دا جۇمىسى قىزۋ. جالپى بولىمشەدە 40 كەرەۋەتتىك ورىن بار, ونىڭ ىشىندە 20-سى حيرۋرگيالىق, 10-ى تراۆماتولوگيالىق, 5-ءۋى ۋرولوگيالىق جانە 5-ءۋى وتولارينگولوگيالىق. ءبىزدىڭ مەكەمە تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىنا, سونىمەن قاتار استانا قالاسىنا ىرگەلەس جاتقان اقمولا وبلىسىنىڭ 6 اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىنا كومەك كورسەتەدى. اتاپ ايتقاندا ەگىندىكول, ارشالى, قورعالجىن, ەرەيمەنتاۋ, استراحان جانە شورتاندى اۋداندارىنىڭ حالقى جۇگىنەدى. سونىڭ ىشىندە ەل ازاماتتارىنا, ەلوردا تۇرعىندارىنا جوسپارلى جانە جوعارى بىلىكتى, جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق جاردەم بەرەمىز. بولىمشە جۇمىسى تاۋلىك بويى جوسپارلى جانە شۇعىل, سونىمەن قاتار اقىلى نەگىزدە جۇرگىزىلەدى. جالپى, كۇنىنە جوسپارلى تۇردە 10-11 وتا جاسالادى. ودان بولەك شۇعىل جاعدايدا 4-5 ناۋقاس كەلەدى. سول ءۇشىن جۇمىسىمىزدى تاڭعى ساعات 6-دان باستايمىز. بىلتىر ءبىز ءۇشىن تابىستى جىل بولدى. «دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ۇزدىگى» ماراپاتىنا يە بولدىق. بۇل مەنىڭ عانا ەمەس, ارىپتەستەرىمنىڭ دە جەتىستىگى. سونىمەن قاتار ءبىز بىلتىر سويلەي المايتىن, تاماق ىشە المايتىن ناۋقاستاردى ەمدەۋدىڭ جاڭا ءادىسىن باستادىق. بيىل بۇل ءادىستى ءارى قاراي جالعاستىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
راۋان قايدار,
«ەگەمەن قازاقستان»
